Herhangi bir otobiyografik renkli yazı beni yarım yüzyıldan önce verdiğim kararlar hakkındaki şüpheleri ortadan kaldırmaya zorluyor. İnce ayrıntılardan bahsediyorum, çünkü canalıcı noktalar hiçbir zaman unutulmaz. Bu, benim 60 yıl önce, 1948’de yaptıklarım için de geçerlidir.

Dominik halkını Trujillo tiranlığından kurtarma yolculuğuna çıkma kararını verdiğim anı dün gibi hatırlıyorum. Ayrıca, o döneme ait pek çok soyut olay aklımda saklı kaldı; bu olaylar zaman zaman dile getirdiğim, benim için unutulmaz düzinelerce bölümden meydana geliyor. Bunların çoğu ise yazıya geçirildi.

Bugün, Kolombiya’ya Latin Amerika Öğrenci Federasyonu’nun kuruluşunu teşvik etmek için giderken amaçlarım arasında BD’nin önayak olduğu Amerika Devletler Birliği’ni, (OAS) kesin olarak engelleme düşüncesinin olduğunu netlikle söyleyemem; bu o zaman henüz ulaştığımı söylemek için erken olan bir vizyondur.

Olaylardan 33 yıl sonra benimle röportaj yapan sıradışı bir tarihçi ve ayrıntılandırma uzmanı olan Arturo Alape, Kolombiya’ya 1948’de yaptığım yolculuktaki amacımın bu olduğunu doğruladığım cevaplarımı yeniden ortaya koydu.

‘Emanuel’in Şeffaflığı’ adlı kitabında Germán Sánchez, Alape ile yapılan röportajdan kelimesi kelimesine aktarıyor: “BD’nin burada, Latin Amerika’da kendi kontrol sistemini sağlamlaştırmak için kışkırttığı 1948’deki OAS toplantısıyla karşı karşıya kalınan bu günlerde, OAS toplantısıyla aynı yerde ve zamanda anti-emperyalist prensiplerin arkasında duran ve söylediğim noktaları savunan bir Latin Amerika öğrenciler toplantısı yapma fikrini öne sürmüştüm.”

Röportajın Küba’da Abril Yayınevi tarafından yakın zamanda basılan bir nüshasında paragraf aynen yer alıyor. Birisi bana ‘Fidel ile Yüz Saat’ kitabında davranışıma yön veren amacın bunlar olup olmadığı konusunda benim de biraz şüpheli olduğum hatırlatmasında bulundu.

Kullandığım ifadede “OAS toplantısıyla karşı karşıya kalınan” anlatımımın yeterince açık olmadığı bellidir.

Ben şüpheyi ortadan kaldırmak için şunu söyleyebilirim: Rahipler tarafından yönetilen bir okulun 12. sınıfını bitirdikten yalnızca iki buçuk yıl sonra birisinin, yani benim ulaştığım siyasi evrimi ve beni harekete geçiren amaçları yeniden inşa etmeye çalıştım. Ben, yalnız onursal nedenlerle, enerjisi spor yapmaya, keşfetmeye, dağlara tırmanmaya ve zamanın izin verdiği ölçüde derslerini çalışmaya kanalize olmuş isyancı bir kişiydim.

Okul hayatım boyunca sürekli farkında olduğum şeyler gazetelerin ben henüz 10 yaşımda bile değilken yani 1936 Temmuzu’nda İspanya İç Savaşı ve 19 yaşıma girmek üzereyken 1945 Ağustosu’nda Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombaları haberleriydi ki bunlarla sonradan kendi ilişkimi kuracaktım.

Çok küçük yaşlarımdan itibaren içinde yaşadığım toplumun adaletsizliklerinin ve önyargılarının zorluğunu yaşadım.

21 yaşında Kolombiya’ya gittiğimde oldukça radikal biri olmakla beraber henüz Marksist-Leninist değildim. Trujillo tiranlığına karşı olan mücadelelere ve bunun gibi Porto Riko’nun bağımsızlığı, Panama Kanalı"nın yeniden açılması, Falkland Adaları’nın yeniden Arjantin Cumhuriyeti’ne devredilmesi, Karayipler’de sömürgeciliğin sonlandırılması, bizim yarıküremizde İngiltere, Fransa ve Hollanda tarafından sömürgeleştirilmiş ada ve bölgelerin bağımsızlık mücadelelerine aktif olarak katılıyordum.

O yıllarda, Bolivar’ın ülkesi olan Venezuela’da Demokratik Eylem’in liderliğinde bir devrim gerçekleşmişti. Radikal sol düşüncelerden esinlenen Rómulo Betancourt devrimci bir lider olmaya çalışıyordu. Betancourt, ülkeye Ekim 1945 ile Şubat 1948 arasında liderlik etti.

Büyük yazar Rómulo Gallegos, 1945’deki askeri harekâttan sonra yapılan ilk seçimlerde Devlet Başkanı olarak seçilen Betancourt’u takip ediyordu. Onunla 1945’de Karacas’a yaptığım ziyarette tanıştım.

Panama’da öğrenciler Kanal’ın yeniden açılmasını talep ettikleri için vahşice baskılar görüyorlardı; öğrencilerden birinin omuriliğine bir kurşun isabet etmişti ve bacaklarını oynatamıyordu. Kolombiya’da üniversiteler, yükselen Gaitán taraftarı hareketlerle kaynıyordu.

Bu üç ülkeden öğrencilerle olan temaslarım meyvesini veriyordu: Kongreyi ve Latin Amerika Öğrenci Federasyonu’nun kurulmasını kabul etmişlerdi. Arjantin’deki Peroncular da bizi destekliyordu...

Kolombiyalı üniversite öğrencileri Gaitán ile irtibat kurmamı sağladılar. Böylece onunla buluşma ve sohbet etme onuruna sahip oldum. O reddedilemez bir şekilde Liberal Parti’nin mütevazı kesimlerinin ve Kolombiya’daki ilerici güçlerin lideriydi. Bize kongremizin açılışını yapacağı sözünü vermişti. Bu bizim için son derece cesaretlendirici oldu...

Birinci bölümünü bu hafta yayımladığımız

bu uzun makale, 17 Temmuz 2008’de Granma’da,

18 Temmuz’da Prensa Latina’da yayınlandı.