ABD, İran'la yapılan nükleer anlaşmadan çekildi

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da düzenlediği basın toplantısında, İran ile varılan nükleer anlaşmadan ABD'nin çekileceğini açıkladı. Trump, kendisinden önceki ABD Başkanı Barack Obama döneminde 2015 yılında imzalanan; İngiltere, Fransa, Rusya ve Çin'in de imzaladığı anlaşmadan tek taraflı olarak çekileceğini duyurdu.

İran'ın nükleer programına ilişkin ortak geniş çaplı girişim planı BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesi olan; ABD, İngiltere, Çin, Rusya, Fransa ile AB ülkeleri (P5+1) arasında imzalanmıştı. Anlaşma, Tahran'ın nükleer programını sona erdirmesine karşılık olarak bu ülkeye uygulanan uluslararası yaptırımların kaldırılmasını öngörüyordu.

Anlaşma, 2015 yılının ekim ayında yürürlüğe girdi ve 2016 yılının ocak ayında Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun (IAEA) İran'ın nükleer programının barışçıl olduğunu açıklamasıyla uygulanmaya başladı. BM'nin ve Batılı ülkelerin İran'a uyguladığı mali, ticari, enerji ve diğer alanlardaki yaptırımlar kaldırıldı. Anlaşma doğrultusunda İran'ın dondurulmuş olan milyarlarca dolarlık ticari mal varlığına erişimi yeniden sağlandı. İran'ın anlaşma kurallarına uymaması durumunda yaptırımların yeniden devreye girmesi koşulu getirildi.

Anlaşmanın uygulanıp uygulanmadığını denetlemekle görevli Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA), şimdiye kadar İran'ın anlaşmanın tüm koşullarına uyduğunu saptamıştı. Ancak geçtiğimiz günlerde İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, ele geçirdiklerini söylediği çok gizli belgelere dayanarak, İran'ın nükleer silah üretimini uluslararası toplumdan daklayarak gizli çalışmalar yaptığını öne sürdü. ABD Başkanı Donald Trump da bu iddialara destek verdi.

"UTANÇ VERİCİ ANLAŞMA"

Trump, Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada, İran rejiminin nükleer silah üretme yeteneğini yok etmek gerektiğini, bu anlaşmanın buna olanak vermediğini söyledi. İran'ın; Hamas'a, El Kaide'ye ve Hizbullah'a destek verdiğini, terörü desteklediğini savunan Trump, "2015'te yönetim, öteki ülkelerle anlaşmaya imza attı. Bunun, bizi ve müttefiklerimizi nükleer silahlardan koruması gerekiyordu. Ama bu anlaşma İran'ın uranyum üretmesine olanak sağladı. Bu felaket anlaşmayla İran yalanlarını sürdürdü. Anlaşma İran'ın yalanlarının önünü kesmedi, yalnızca askeri ve ekonomik olarak büyümelerine yol açtı. Bu utanç verici anlaşma barış getirmedi. Anlaşmadan çekildiğimizi duyuruyorum. İran'a en üt düzeyde yaptırımlar uygulayacağız" dedi.

ABD'NİN BM TEMSİLCİSİ HALEY: KESİNLİKLE DOĞRU BİR KARAR

ABD'nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Nikki Haley, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran nükleer anlaşmasından çekilerek kesinlikle doğru bir karar verdiğini söyledi.

Haley, açıklamasında, ''Başkan İran nükleer anlaşmasından çekilerek kesinlikle doğru bir karar verdi. Bu, İran’ın uluslararası kötü faaliyetlerinin daha da kötüleşmesine izin veren korkunç bir anlaşmaydı. İran'ın nükleer silahlar edinmesine kesinlikle izin vermemeliyiz ve Amerika ve müttefiklerini tehdit etmeye devam eden teröre verdiği desteği engellemeliyiz.'' ifadelerini kullandı.

İRAN'DAN YANIT

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, ABD Başkanı Trump'ın kararının ardından açıklama yaptı.

İran Cumhurbaşkanı Ruhani, ABD’nin asla sözünü tutmadığını belirterek “ABD, ne gibi bilgilere sahip olduğunu bize göstermeli. İran tüm sorumluluklarını yerine getirmiştir. Hiçbir hatamız, yanlışımız olmadı. Ancak bugün görebiliyoruz ki, uluslararası anlaşmalara hangi ülkenin saygısı olmadığını gördük. Trump, yönetiminin tek destekçisinin sadece İsrail olduğunu görüyoruz. Bu rejim bölgede insanlık suçu işleyen bir rejimdir. Bu anlaşma 5+1 hükmünü kaybetmiştir. Sadece 5 ülkeyle devam edeceğiz. Diğer beş ülkenin yardımıyla istenilen tüm sonuçlara ulaşacağımızı düşünüyorum.” dedi.

Ruhani, İran Atom Enerjisi Kurumu’na “Endüstriyel seviyede uranyum zenginleştirme çalışmalarına başlamaya hazır olun” emri verdi. Ruhani “Birkaç hafta bekleyip müttefiklerimizle ve anlaşmanın taraflarıyla görüşeceğiz. Her şey ulusal çıkarlarımıza bağlı” diye konuştu.

İran Devlet Televizyonu, Trump'ın kararına ilişkin yasadışı ifadelerini kullandı.

AB: NÜKLEER ANLAŞMAYI KORUYACAĞIZ

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran nükleer anlaşmasından çekilme kararı aldığını açıkladıktan sonra Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Donald Tusk, AB'nin birlik içinde hareket edeceğini belirtti.

Sosyal medya hesabından bir mesaj paylaşan Tusk, "ABD Başkanı Donald Trump'ın İran nükleer anlaşması ve ticarete ilişkin politikalarına karşı AB birlik içinde hareket edecek." ifadesini kullandı.

AB liderlerinin 17 Mayıs'ta Bulgaristan'ın başkenti Sofya'da bir araya geleceğini hatırlatan Tusk, İran nükleer anlaşması ve ticaret konularının zirvede gündeme geleceği bilgisini paylaştı.

Avrupa Birliğinden yapılan açıklamada, "Uluslararası toplum olarak nükleer anlaşmayı koruyacağız" denildi.

MACRON: ÜZGÜNÜZ

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, "Fransa, Almanya ve İngiltere, ABD'nin İran nükleer anlaşmasından çıkma kararı nedeniyle üzgün" diye açıkladı.

İSRAİL: TAHRAN'DAKİ REJİMİN DÜŞMESİNE YOL AÇACAK CESUR ADIM

İsrail Savunma Bakanlığı ise ABD'nin İran nükleer anlaşmasından çıkma kararı için "Tahran'daki rejimin düşmesine yol açacak cesur adım" olarak nitelendirdi.

TÜRKİYE'DEN AÇIKLAMA

Cumhurbaşkanlığı sözcüsü Kalın ABD'nin İran kararına ilişkin açıklamalarda bulundu.

Kalın açıklamasında, "ABD’nin nükleer anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesi, istikrarsızlığa ve yeni çatışmalara sebep olacak bir karardır. Çok taraflı anlaşma, diğer ülkelerle devam edecektir. Türkiye, nükleer silahların her türüne karşı olan kararlı tutumunu sürdürecektir." dedi.

En Çok Okunan Haberler