2009 Programı: Krize rağmen aynı tas aynı hamam (1)
Aziz Konukman Aziz Konukman
2009 Yılı Programı “krize rağmen yola devam” anlayışıyla hazırlanmış. Program, makroekonomik hedeflerdeki bir iki revizyon dışında adeta bir önceki 2008 Yılı Programı’nı tekrar...

2009 Yılı Programı “krize rağmen yola devam” anlayışıyla hazırlanmış. Program, makroekonomik hedeflerdeki bir iki revizyon dışında adeta bir önceki 2008 Yılı Programı’nı tekrar eder konumda bulunuyor. Krizin olası risklerinin farkında olunmasına rağmen, bir önceki programın aynen korunması ve somut bir önlem alınmaması düşündürücüdür. Bu yargıya nasıl vardığımızı açıklamadan önce, geliniz programı yakından mercek altına alalım.

Program, beş bölümden oluşuyor. İlk bölümde makroekonomik amaç ve politikalar; ikinci bölümde makroekonomik gelişmeler ve hedefler; üçüncü bölümde kamu maliyesindeki gelişmeler ve hedefler; dördüncü bölümde gelişme eksenleri; sonuncu bölümde ise sektörel politikalar ele alınıyor. Programın can alıcı bölümünü birinci bölüm oluşturuyor. Diğer bölümler, birinci bölümde yer alan amaç ve politikaları ayrıntılandırılıyor. Dolayısıyla, değerlendirmemiz ağırlıklı olarak birinci bölüm üzerine olacaktır. Ayrıca, programın ikinci bölümünde yer alan, önemli bulduğumuz temel makroekonomik hedeflere yer verilecek ve değerlendirilecektir. Önce, sözünü ettiğimiz birinci bölümde ortaya konulan programın amaçlarını özetlemeye çalışalım. Amaçlar şöyle sıralanıyor:

•Uluslararası finansal piyasalarda ortaya çıkan ve üretim sektörlerine de yansıyan küresel krizin ekonomimiz üzerindeki olası olumsuz etkilerini en aza indirmek,

•Ekonomide sağlanan güven ve istikrarı korumak,

•Ekonomik büyümeyi makul bir seviyede tutmak, enflasyonla mücadeleye kararlı bir şekilde devam etmek,

•Cari açığın finansman kaynaklarını çeşitlendirmek,

•Kurallı bir mali yapı altında mali disiplini sürdürerek 2009-2011 Orta Vadeli Programı’nda yer alan mali hedeflere ulaşmak.

Ardından makroekonomik politikalar sıralanıyor. Makroekonomik politikalar ise, büyüme ve istihdam; para politikası ve fiyat istikrarı; ödemeler dengesi; maliye politikası; kamu yatırımları; KİT ve sosyal güvenlik alt başlıklarıyla ayrıntılandırılıyor. Bunlardan önemli bulduklarımızı şöyle sıralayabiliriz:

•Dünyada ekonomik büyümenin yavaşladığı bir ortamda büyüme hızımızı potansiyeline yakın bir seviyede tutmak amacıyla makroekonomik istikrarın korunmasını gözeten, özel sektör yatırımlarını teşvik eden, yatırım ortamının iyileştirilmesini ve ihracatta sağlanan artışın sürdürülmesini hedefleyen bir ekonomik ortam sağlanacaktır.

•Ekonominin iç ve dış şoklara karşı dayanıklılığını ve uluslararası rekabet gücünü artıracak, verimliliği, işgücünün niteliğini yükseltecek, işgücü piyasasının esnekliğini artıracak kurumsal ve yapısal düzenlemelere devam edilerek büyümenin sürdürülebilirlik niteliği güçlendirilecektir.

•Dalgalı döviz kuru rejimi 2009 yılında da sürdürülecektir. Buna göre, döviz kurları döviz piyasasındaki arz ve talep koşulları tarafından belirlenecek, Merkez Bankası’nın herhangi bir döviz kuru hedefi olmayacaktır.

•Döviz kurlarında aşırı oynaklık görüldüğünde ya da görülme ihtimali doğduğunda, Merkez Bankası kendi inisiyatifiyle döviz piyasasına alım ya da satım yönünde doğrudan müdahalelerde bulunabilecektir.

•En büyük ticaret ortağımız olan ve mali krizden önemli ölçüde olumsuz etkilenen AB’de pazar payımızı korumaya; petrol ihracatçısı ülkelerde ve krizden daha az etkilenen ülkelerde de ihracatımızı artırmaya yönelik tedbirler alınacaktır.

•Orta vadede yurtiçi üretimin ithalata bağımlılığının azaltılması amacıyla, sanayide kullanılan ithal ara girdilerin yurtiçinde üretilmesini sağlayacak mekanizmalar geliştirilecektir.

•Kamu kesimi faiz dışı fazlası orta vadeli mali hedefleri tutturacak şekilde belirlenecektir.

•Merkezi yönetim bütçesinin uygulanmasında, gerekli görüldüğünde, küresel finansal krizin etkilerinin azaltılması amacıyla tedbirler alınacaktır.

•Kamu kesiminde ücret ve maaşlar hedeflenen enflasyon oranında artırılacaktır.

•Kamu kurum ve kuruluşlarında yeni personel istihdamına yönelik sınırlamalara devam edilecektir.

•Eğitim, sağlık, teknolojik araştırma, ulaştırma, içme suyu ile bilgi ve iletişim teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik altyapı yatırımlarına öncelik verilecektir. İstanbul Bilişim Vadisi Projesi bu çerçevede özel önem taşımaktadır.

•Kamu yatırımları, yenilenebilir enerji ve tarımsal altyapıyı güçlendirmeye odaklı başta Güneydoğu Anadolu Projesi olmak üzere, Doğu Anadolu Projesi, Konya Ovası Projesi ve diğer tüm bölgelerdeki bölgesel ekonomik kalkınma ve sosyal gelişme ile bölgelerarası gelişmişlik farklarının azaltılmasında etkili bir araç olarak kullanılacaktır.

•Özelleştirme kapsamında bulunan KİT’lerin belirli bir takvim ve strateji çerçevesinde özelleştirilmesi; ancak, özelleştirilinceye kadar bu teşebbüslerin ve özelleştirme kapsamında bulunmayan diğer kuruluşların verimlilik ilkelerine uygun olarak işletilmesi amaçlanmaktadır.

•KİT’lerde atıl istihdamın azaltılmasına yönelik tedbirlerin uygulanması sürdürülecek, ancak nitelikli personel ihtiyacının karşılanması için gerekli tedbirler alınacaktır.

•Genel Sağlık Sigortası sisteminin mali sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla sağlık harcamaları düzenli olarak izlenerek kontrol altına alınacaktır.

•Aile hekimliği uygulaması zorunlu sevk zinciriyle birlikte yürütülecektir.

Geliniz, temel makroekonomik hedeflere ilişkin verileri ve programın bir bütün olarak değerlendirilmesini gelecek yazıya bırakalım.