Anasayfa ARŞİV Aydın havası, aydın abası

Aydın havası, aydın abası

Eşkıya bahsini iki haftada bitiremedik. Fazla uzatmadan kesmekte yarar var. Hani bir söz vardır “Kısa kes Aydın havası olsun.” Bu sözdeki “ hava” halk müziğindeki “ türkü” formu için kullanılan bir terimse, pek gerçeğe uyduğu söylenemez. Çünkü, zeybeğiyle, türküsüyle Aydın havaları pek kısa değildir. Eğer buradaki “hava” bir iklim terimi olarak kullanılıyorsa, yine ortada gerçekliğe denk düşmeyen bir durum var demektir.
Bu yıl, Çakırcalı Mehmet Efe’nin Karıncalıdağ’da öldürülüşünün yüzüncü yılı.  Efe, Aydın yöresindeki Akçay üzerine köprü yapması için Arpaz’lı Osman Bey’e salma salar. Salınan salmanın yerine getirilmemesi, yani köprünün yaptırılmaması üzerine, Çakırcalı Efe  Osman Bey’i Karıncalıdağ’a kaldırır. Yıl 1911, aylardan Kasım’dır. Bu, onun son adam kaldırmasıdır. Kuşatılır, öldürülür. Onunla birlikte rehinesi Osman Bey de yaşamını yitirir.
Efenin kızanları ölümü gizlemek ve kimlik tespitini önlemek için, başını göğsünden ayırırlar, ellerini de keserler. Uzak bir yere gömerler. Amaç, efsanenin sürmesidir.
Etem Oruç, Çakıcı (Çakırcalı) Mehmet Efe’nin yüzüncü ölüm yıldönümünde bir kitap yazmış; “Çakıcı Dağdan İnmiyor” ( Berfin Y.) Yazar kitapta, sadece Çakırcalı’yı değil, Aydın dağlarının efelik-zeybeklik kültürüne de değiniyor. Zeybek giysilerini anlatırken rastladığımız bir bölüm ilginç; “Şalvar diz kapaklarına gelir ama diz kapaklarını örtmez. Onun için de Aydın yöresinde bir deyiş vardır. ‘Kısa kes Aydın abası olsun’.
Buyrun bakalım. Bundan böyle “Aydın abası” mı diyeceğiz, yoksa “Aydın havası mı?”
Kısa kesilerek dikilen bu abaların bir çok  işlevi vardır; dağda bayırda,  zaptiyeden daha hızlı olmak,  ayrıca çalıya çaltıya takılmamak için kısa şalvar şarttır. Sadece şalvarda değil, efe-zeybek giysilerinin tamamında bu işlevsellik vardır.
Hobsbawm daha önce andığımız kitabında, sosyal haydutların farklı, abartılı giysilerinin bir gözdağı amacını da taşıdığını belirtir. Dünyanın her yerinde yerel özelliklere  göre farklılıklar  taşısa da, giysiler, silahlar ve diğer donanımlar abartılı, gösterişli ve en  önemlisi korkutucudurlar. Bizimkilerde püsküllü fes, sırmalı cepken, çapraz fişeklik, kalın bir kuşak. Kuşakta bir tabanca ve kama. Kuşak da sadece kama ve tabanca taşımak için değil, aynı zamanda uzun yürüyüşler için diyafram desteği sağlar (Sabri Yetkin, Ege’de Eşkıyalar)
Bizim efelerin çiçekli işli başlıklarını bir düşünün. Halikarnas Balıkçısı bu başlıklarla Antik Anadolu kültüründen figürler arasında kesin bir bağlantı kurar. Bu bağlantı tartışılır olsa da, gösterişli başlıkların aynı zamanda bir kamuflaj görevi gördüğü bile söylenebilir.
Evet, bu yazıyı “Aydın abası” gibi kısa kesmek gerek.   

Haftanın dizesi; “Güzel suçlar işledin bir tarih oldun artık” ( Ergin Günçe; Türkiye Kadar Bir Çiçek, Can Y.)                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               

                                                                                                                                                                                                                          

BİRGÜN TV'Yİ YOUTUBE'DA TAKİP EDİN

10,885AbonelerABONE OL

SON HABERLER

‘İşten atılan oyuncular geri alınsın’

İstanbul Bakırköy Belediye Tiyatrosu'nda işine son verilen oyuncuların işe geri alınması talebiyle...

TÜSİAD: Ekrem İmamoğlu’nu kutluyoruz

Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD), dün tekrarlanan İstanbul Büyükşehir Belediye...

Öykü Arin, 74 gün sonra ilk kez dışarı çıktı

İzmir'de, geçen yılın Kasım ayında, löseminin ender görülen türü Juvenil Miyelomonositik Lösemi...

Putin, Rus ordusuna savaş hazırlığı emri verdi

Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu sabah saatlerinde düzenlediği basın toplantısında, Rusya ordusunun...

Bir Bakışta BirGün

YSK Başkanı Güven oy oranlarını açıkladı

Anadolu Ajansı Genel Müdürü Kazancı: AA sandık başı veri aktarımında dünyada tek

Anadolu Ajansı Genel Müdürü Şenol Kazancı, AA'nın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimini...

Sokak sokak gezerek kedilere işkence yapanı arıyor

İzmir'in Karşıyaka ilçesinde, sokak kedilerinin kulaklarının ve kuyruklarının kesildiğini...

KESK: Gezi yargılanamaz!

Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK), bugün görülen ve 16 kişinin “Türkiye Cumhuriyeti...

Kazaya karışan sürücü: Dün çok coştuk varsın böyle çıksın

Boğaziçi Köprüsü çıkışında önünde seyir halindeki araca çarpan otomobil takla attı. Kazada...

Meteoroloji’den sağanak yağış uyarısı

Edirne, Kırklareli, Trabzon, Rize, Artvin, Gümüşhane, Ardahan çevreleri ile Giresun'un iç kesimlerinde...