AYM bakanlığı mahkûm etti: Grev erteleme hak ihlali
21.07.2018 09:05 ÇALIŞMA YAŞAMI
Anayasa Mahkemesi, AKP hükümetinin “milli güvenliği tehdit” gerekçesi ile aldığı grev erteleme kararı için “Anayasal hak ihlali” dedi. Mahkeme DİSK’e bağlı Birleşik Metal-İş Sendikası’na 50 bin TL tazminat ödenmesini hükme bağladı

İbrahim Emre Sugel

Anayasa Mahkemesi, (AYM) AKP iktidarının işçilerin hak arayışlarını önlemede sıklıkla başvurduğu grev ertelemeleri ile ilgili “Keyfilik” tespitinde bulundu.

AYM, Birleşik Metal-İş Sendikası ile MESS arasında sürdürülen toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması üzerine 2015 yılında alınan grev kararına ilişkin çok önemli bir karara imza attı. 38 İşyerindeki 15 bin işçiyi kapsayan toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması üzerine alınan grev kararını Bakanlar Kurulu’nun ertelemesi “hak ihlali” olarak kabul edildi.

Davaya konu olan olayda, MESS ile yürüttüğü görüşmelerde anlaşma sağlanamaması üzerine Birleşik Metal-İş Sendikası’nın aldığı grev kararı, Bakanlar Kurulu tarafından 30 Ocak 2015 tarihinde “milli güvenliği bozucu nitelikte” olduğu gerekçesiyle altı ay süreyle ertelenmişti.

Sendikanın yerel mahkemelere yaptığı yürütmenin durdurulması istemi reddedilirken Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu da yerel mahkemeler yönünde karar verdi. Bunun üzerine sendika, konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı.

“Karar yasa dışı”

Sendika AYM’ye yaptığı başvuruda, Bakanlar Kurulu kararının yasal olmadığını belirterek şunları ifade etti:

“Bakanlar Kurulu somut nedene dayanmamıştır. Alınan grev kararlarının milli güvenliği neden ve nasıl bozucu nitelikte olduğu yer, zaman ve olay gösterilerek belirtilmemiştir. Kaldı ki milli güvenlik kavramı da keyfi ve geniş yorumlanamaz. Aksi bir tutum bütün grevlerin ertelenmesine yol açar.

Hakkın doğasında bulunan bir özelliği milli güvenliğe aykırı kabul etmek fiilen hiçbir grevin uygulanmayacağını kabul etmek anlamına gelecektir.

Grev ertelemesi uygulaması fiilen grev yasağına dönüşmüştür.”

Keyfi müdahale

Anayasa Mahkemesi ise oy birliğiyle sendikanın grev kararının Bakanlar Kurulu tarafından ertelenmesinin sendika hakkını ihlal ettiği kararına vardı. Grevin yaratacağı tehlikenin gerekçesinin somut olarak gösterilmesi gerektiği belirtilen kararda, “Gereklilik sendika hakkının kullanılmasına kamu makamlarının keyfi müdahalelerine karşı bireyin menfaatlerini korumak amacının bir sonucudur” denildi. Hükümetin erteleme kararının gerekçesinin ikna edici olmadığının da altı çizildi.

AYM oy birliğiyle Anayasa’nın sendika hakkını düzenleyen 51’inci maddesinin ihlal edildiği sonucuna vararak sendikaya 50 bin TL manevi tazminat ödenmesine hükmetti.

“Keyfilik teyit edildi”

Birleşik Metal-İş Sendikası yaptığı açıklamada, kararla Türkiye’de sendikal hakların keyfi olarak ihlal edildiğinin ve grev hakkının engellendiğinin açıkça teyit edildiğini bildirdi. Ancak metal işçisinin hak mücadelesinin keyfi ve hukuk dışı yaklaşımlarla gasp edilmesinin karşılığının üç yıl sonra 50 bin TL olarak belirlenmesinin eleştirildiği kararda özetle şöyle denildi:

“Haklılığımıza üç yıl sonra da olsa Türkiye’deki en üst kurum olan Anayasa Mahkemesi tarafından hükmedilmesi memnuniyet vericidir. Ayrıca bu kararla sadece metal işçileri için değil farklı iş kollarında mücadelelerini sürdüren sendikalara üye on binlerce işçi için grev hakkının kullanılmasının sermayenin istekleri doğrultusunda ve Bakanlar Kurulu tarafından kanuna aykırı olarak ertelenmesinin önünün de kesildiğini düşünüyoruz...”

AKP, 16 yıllık iktidarı boyunca yasakladığı 15 grevle 192 bin 380 işçinin hak arayışını engelledi.