Başkanlıkta işçinin adı yok
AZİZ ÇELİK AZİZ ÇELİK
Sendikal hakların en güvenceli olduğu 13 ülkenin 11’inde parlamenter rejim geçerli. Sendikal hakların en kötü olduğu ülkelerin ezici çoğunluğu ise başkanlık rejimine sahip ülkeler...

Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC), ‘2016 Küresel İşçi Hakları İndeksi-İşçiler İçin Dünyanın En Kötü Ülkeleri’ raporunu yayımladı. 153 ülkede 175 milyon sendikalı işçiyi temsil eden ITUC her yıl sendikalaşma, toplu pazarlık ve grev haklarını kapsayan küresel bilimsel bir araştırma yayımlıyor. Bu araştırma dünyada sendikal hakların durumunu ortaya koyan en kapsamlı araştırma. Rapor 141 ülkedeki sendikal hakları hem mevzuat hem de uygulama açısından izleyerek karşılaştırılabilir veriler ortaya koyuyor.

ITUC raporuna göre, işçi hakları 2016 yılında dünyanın tüm bölgelerinde zayıfladı. Rapora göre 2016 yılı ifade ve örgütlenme özgürlüğü ile demokrasiye yönelik saldırılar bakımından en kötü yıl. Bazı ülkelerde çok ağır baskılar yaşanmakta ve ifade ve toplanma özgürlüğüne yönelik kısıtlamalar yüzde 22 artmış durumda.

Araştırma kapsamındaki 141 ülkenin 50’sinde çeşitli baskılar yaşanıyor. Raporda Ortadoğu ve Kuzey Afrika sendikal hakların en çok ihlal edildiği bölgeler olarak öne çıkıyor.

Rapor, isçilerin belirli bir bölümünün tüm ülkelerin yüzde 58’inde örgütlenme özgürlüğünü kullanamadığını, ülkelerin yüzde 68’inde grev hakkının olmadığını ortaya koyuyor. Ayrıca işçiler ülkelerin yüzde 57’sinde toplu pazarlık yapma hakkından yoksundur.

ITUC, ülkeleri aşağıdaki 6 kategoride ele alıyor:

5+ grubu ilkeler: hukuk devletin yok edilmesi nedeniyle hakların güvence altında olmadığı ülkeler,

5 grubu ülkeler: Hakların güvencede olmadığı ülkeler

4 grubu ülkeler: hakların sistematik ihlal edildiği ülkeler

3 grubu ülkeler: hakların sık sık ihlal edildiği ülkeler

2 grubu ülkeler: tekrarlayan hak ihlallerinin olduğu ülkeler

1 grubu ülkeler: hak ihlallerinin istisna olduğu ülkeler

Hukuk devleti yokluğu nedeniyle işçi haklarının güvence altında olmadığı 5+ grubunda yer alan ülkeler şunlar: Burundi, Orta Afrika Cumhuriyeti, Eritre, Irak, Libya, Filistin, Güzey Sudan, Somali, Sudan ve Suriye.

Hakların güvence altında olmadığı diğer en kötü ülkeler grubunda ise Cezayir, Bangladeş, Beyaz Rusya, Kamboçya, Çin, Kolombiya, Mısır, Yunanistan, Guatemala, Hong Kong, Hindistan, Endonezya, İran, Kore, Pakistan, Filipinler, Katar, Suudi Arabistan, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Ukrayna, Vietnam, Zambiya ve Zimbabwe yer alıyor. Sendikal hakların çok az ihlal edildiği veya en çok korunduğu 1 grubu ülkeler ise şöyle: Avusturya, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, İzlanda, İtalya, Hollanda, Norveç, Slovakya, İsveç ve Uruguay.

Başkanlıkta işçinin adı yok
Rapora göre 2016’da işçiler için dünyanın en kötü ülkeleri Beyaz Rusya, Kamboçya, Çin, Kolombiya, Guatemala, Hindistan, Iran, Katar Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri. Kamboçya, Hindistan, İran ve Türkiye, 2016 yılında ilk kez işçiler için en kötü on ülke sıralamasında yer aldı.

Bu ülkelere bir de siyasal rejimler açısından bakalım istedik. Türkiye’nin parlamenter rejimden başkanlık rejimine doğru yuvarlandığı bu günlerde hangi rejimde sendikal hakların daha güvence altında olduğuna baktık. Sonuç şaşırtıcı değil. Sendikal hakların en güvenceli olduğu 13 ülkenin 11’inde parlamenter rejim geçerli. Bir ülkede parlamentonun önemli bir güce sahip olduğu yarı başkanlık rejimi (Fransa) bir ülkede (Uruguay) başkanlık rejimi var.

Sendikal hakların en kötü olduğu ülkelere bakıldığında ise bu ilkelerin ezici çoğunluğunun başkanlık rejimi, tek parti rejimi, monarşi veya otokrasi ile yönetilen ülkeler olduğu görülüyor. Diğer bir ifadeyle sendikal hakların güvence altında olduğu ve daha iyi durumda olduğu ülkeler parlamenter demokrasiler iken, sendikal hakların ihlal edildiği ülkeler büyük ölçüde başkanlık rejimleri. Bu sonuçlar tesadüf olmasa gerek.

Raporun İngilizce metni için bakınız: https://goo.gl/8tFFIO Raporun DİSK tarafından yayımlanan Türkçe çevirisi için bakınız: https://goo.gl/B2r6jO

Gürhan Fişek’e saygıyla
Sosyal politika, sosyal güvenlik, işçi sağlığı ve güvenliği alanının önde gelen hocalarından Ankara SBF Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gürhan Fişek’i kaybettik. Ankara SBF ve emek hareketi yeri doldurulamaz bir güzel hocasını daha kaybetti.

Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlarınız