Çankaya, taşınması ağır yük!
ŞEYHMUS DİKEN ŞEYHMUS DİKEN
Biri bizimki, diğer ikisi öteki yakadan üç aday; devletin zirvesine soyundular, cumhurbaşkanı olmak için

Biri bizimki, diğer ikisi öteki yakadan üç aday; devletin zirvesine soyundular, cumhurbaşkanı olmak için. Bizimkinin kazanma şansı yok, hepimiz biliyoruz. Ama sözü var, söyleyecek kelamı var. Öbür ikisi halkın gözlerinin içine baka baka kendilerinin de inanmadığı bir “yokuş yol”a serenat söylüyorlar. Son Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün aktarıcısıyız; Malazgirt Savaşı ile Mezopotamya ve Anadolu’ya girişin de tarihi olan 1071 aynı zamanda Çankaya Köşkü’nün de deniz seviyesinden yüksekliği imiş. Resmi tarihin yalancısıyız.
Peki, bu hayalleri süsleyen uğruna ne bedeller ödenen köşkün hikâyesi hakkında ne biliyoruz. Hele bir hafızamızı yoklayalım.
1919 yılı Aralık ortasıdır, Mustafa Kemal Ankara’ya gelir. Önce Ziraat okulunu, sonra da İstasyon şefliği köşkünü hem konut hem de çalışma mekânı olarak kullanır. Sonra hem kendisi, hem de çevresi bu mekânların “Paşa”ya yeterli olmadığına karar ver(il)ir. Uygun yer aranmaya başlanır. Dönemin Ankara Müftüsü ve Müdafa-i Hukuk Cemiyeti Başkanı Rifat Efendi (Böcekçi) ile bir at gezintisinde o yıllar geniş ve bağlık bahçelik alan içinde olan bir bağ köşkü paşa tarafından da beğenilir. Ve o yıllarda 15 bin nüfuslu bir orta Anadolu kasabası olan Ankara’nın tanınmış ailelerinden Bulgurcuzadelerden Tevfik Efendi’nin elinde olan köşk Ankara’nın tanınmış ailelerine “salma” salınarak toplanan 4 bin 500 lira karşılığında satın alınır.
Buraya kadarı gayet normal. Resmi tarihin yazdığı ve Cumhurbaşkanlığı Köşkü’nün hikâyesini merak edenlerin de üç aşağı beş yukarı öğrenebileceği bilgiler. Ama aslolan ötesi, yani pek az bilineni!
Köşk, aslında Ankara Ermenilerinden Kasabyan Ailesi’nden 1857 doğumlu Ohannes Kasabyan’a ait. 1915 Soykırımı başladığında; o yıllara kadar “Angora” denilen kıymetli Ankara keçisi yününü İngiltere’ye ihraç eden hayli zengin bir aile Kasabyanlar. 1915 Ağustosu’nda birbirlerine dörderli gruplar halinde bağlanan bin 200 Ankara Ermenisi Ankara dışına götürülüp katledilir. Bin 500 Ankara Ermenisi de 29 Ağustos günü Halep’e doğru kafile halinde sürgüne yollanır. Suriye’nin kuzeybatısındaki Fırat kıyısında Meskene düzlüğündeki kampa Episkopos’un da aralarında olduğu bin 500 Ankara Ermenisi’nden sadece 34’ü ulaşır. İşte o sürgün esnasında Kasabyan ailesi, aienin bir damadı tarafından Konya yolunda kafileden koparılıp kaçırılarak İstanbul’a ulaştırılır. Oradan da dışarıya…
Resmi tarihe bakarsanız Ermeni Kasabyan ailesi Kasabyan Köşkü’nü içindeki eşyalarla birlikte Bulgurcuzadelere satmıştır. Oysa Kanada Ottawa’da yaşayan ailenin üçüncü kuşaktan ferdi Edward Çuhaci’ya sorulduğunda işin aslı çıkar ortaya.
Kasabyan Ailesi Çankaya tepesindeki köşk dahil hiçbir mallarını hiç kimseye satmamıştır. Malları gasp edilmiş, el konulmuştur. Hem sadece Çankaya’daki köşk değil, Keçiören’deki bir bağ evi de, o yıllarda Ankara Ulus’taki ilk meclis binasını yapan Koç ailesi tarafından ele geçirilmiştir.
Üstelik bütün bu bilgiler artık sınırlı da olsa bilinmektedir. Çankaya Köşkü’nün yönetimi bugün Cumhurbaşkanlığı’nda, ama mülkiyeti Türkiye Büyük Millet Meclisin’de. Bugün ailenin varislerinden Edward Çuhaci ve Verkin Kasapoğlu mağdurun muktedirle yüzleşme anına yaşanan onca kötü felaket nedeniyle aile şecereleri üzerinden bir hak talepkârlığında bulunmaktan uzak dursalar da!
Tarihe çok saydı dikenli ve kanlı kıpkızıl gül bırakmış Cumhurluk; geçmişiyle yüzleşmek zorunda! Cumhurbaşkanlığı resmi web sitesinde dahi konutun tarihi ile yüzleşemeyen bir gerçeklikle karşı karşıyayız.
O köşkün tarihini, kimliğini yine o alandaki bir mekânda hayata geçirmenin sözünü öbür iki adaydan hiç umudum olmasa da “bizimki”nden talep etmek hakkımız ve bekliyorum. Bence bunu yapar gönlümüzün Cumhurbaşkanı Selahattin Demirtaş.
Çünkü o da biliyor ki, 1071 rakımlı Çankaya tepesinin “yokuş yol”unun başındaki Cumhurbaşkanlığı makam, taşınması ağır bir yüktür!