Anasayfa KÜLTÜR SANAT Görmenin etiği

Görmenin etiği

Şiddet ve iktidar sorunu içiçe geçmiş iki kavram. Fotoğrafta şiddeti belgelemek hakikati tespit ve delil niteliği için önemli. Fakat şiddetin estetize edilmesi sorun -şiddetin pornografikleştirilmesi-. Öyle ki şiddete, örneğin kadına yönelik erkek şiddetine vurgu yapmak isteyen ve kozmetik kurgularla üretilen şiddet simülasyonları ile fotoğrafta anlam kurmak modaya dönüşmüş durumda. Viktor Burgin bu şekilde çalışan fotoğrafçıları anlam kuranlar olarak tanımlıyor.

‘İsimsiz Film Kareleri’ adlı serisiyle tanınan fotoğrafçı Cindy Sherman, toplumsal cinsiyette kadın kavramı etrafında ürettiği fotoğraf serilerinde, kendini model alarak kadın imgelerini canlandırmış. Bu seriler içerisinde şiddet konusunu da ele almış, fakat bunu yaparken dayak yemiş bir kadın kimliğini değil, maruz kalınan şiddet olgusunun çeşitli görünümlerini sunmuş.
Fotoğrafçı Nan Goldin’de ise doksanlarda şehir bohemyası, yeraltı mekanları, gay barları, drag queen’ler, transvestizmin türlü hali, şehir marjinaliteleri, kaba bir cinsellik, pornografiye yakın bir erotizm ekspresyonizmi, otobiyografik fotoğraflar olarak vuku buluyor. Fotoğrafın objesi bazen dağınık bir yatakta sigara içen androjen kadın, bazen kendisini gerçekten döven kocası Brian’ın erekte olmuş penisi olabiliyor. Yediği dayaklardan sonra kendini fotoğraflıyor.

Bu farklı fotoğrafik söylemler farklı gerçeklikler yaratmaktadır. Birinde göndermelerle gerçekliğin kozmetik kurgulanarak yeniden oluşturulması ve sorgulanması var, diğerinde fotoğrafçı tarafından yaşamda var olan bir gerçekliğin belgesi.

Sanat yapıtı olarak fotoğraf, içinden çıktığı toplumun bütün çelişkilerini taşır/taşımalıdır. Bu çelişkileri fotoğraflarla ortaya koyma çabası; meşrulaştırılarak görmezden gelmeye çalışılan şiddeti ve şiddetin travmatik etkilerini gösterme çabasıdır da.


Ancak sorunun sürekli aynı biçimde ‘dayak yemiş kadın’ bedenleri ile sunulması -özellikle kurgularken- amacın da içini boşaltmaktadır. Yılmadan anlatacağız, göstereceğiz, ama şiddetin iktidarla olan ilişkisini de anlatmamız gerekiyor. Bize ait olan bedenlerimiz üstünde sahip olduğumuz bir iktidarın varlığını ve bu nedenle bedenin baştan beri iktidarların temel müdahale alanlarından birisi olduğunu unutmuyacağız.

Şiddetin iktidarla olan ilişkisi unutuluyor/unutturuluyor. İktidar gücünü sınıflı toplumdan alırken, bir yandan da bu sınıflı toplumu kendi yasalarıyla disipline ediyor, yetmedi şiddetin/baskının dozunu yükselterek özel hayata müdahil olma ayrıcalığını kullanıyor ve bunu biyo-iktidarıyla perçinliyor. Ekonomik, fizyolojik, psikolojik her türlü işkence yoğun bir şekilde devam ederken, bedenlerin itinalı idaresiyle ve bedenleri emirler ve yasaklar sistemine sokarak denetim altına alıyor.

İnsanları harekete geçireceği düşünülen acı fotoğrafları 19. yüzyıldan itibaren halka öyle sık gösteriliyor ki tam tersi bir etki yaparak şiddet imgelerine çok fazla maruz kalan kişiyi büyük acılara karşı duyarsızlaştırıyor.

Kan ve vahşet içeren fotoğrafların nasıl gösterileceği bile iktidarın tekelinde: Geçmişte Vietnamlıların ölü bedenlerinin tüm ayrıntıları, günümüzde Ortadoğu’da IŞID’in dehşet katliamları ya da Ebu Garib fotoğrafları basında yer buluyor. Çünkü onlar zayıftır, eziktir ve çirkin bir şekilde ölürler. Ancak Amerikalılar, acının kaynağı kendileri olduğunda bunu fotoğraflayıp sergilemek konusunda hevesli değillerdir. 11 Eylül sonrası Dünya Ticaret Merkezi’nde çekilen fotoğraflardan bakış nesnesi olarak onaylanan ve gerek sergilerde gerekse haberlerde karşımıza çıkan fotoğrafların büyük çoğunluğunda ölü bedenler, kopmuş uzuvlar ya da acı içinde kıvranan Amerikalılar görmemiz olanaksız gibidir. Benzer şekilde şehit denilince ilk akla gelen, şehitlerin fotoğrafları eşliğinde bayrağa sarılmış tabutlardır. Şehit bedenleri asla ceset şeklinde gösterilmezler.

Rambo filmlerinin kahramanı Stallone, Amerikan politikalarının kültürel ayağını oluşturan bir metafordan çok daha fazlasıydı; Rambo nesli türemekteydi. Şiddetin fotoğraf ve sinema sanatıyla ilişkisine yakından baktığımızda bu aygıtların kapitalizm için önemli bir hizmet aracı olduğunu görürüz.

Gösterinin bir etiği olmalıysa, görmenin de bir etiği olmalı. O da; manüple edilen görüntü biçimlerini mücadele alanı olarak görmek.

- Reklam -

SON HABERLER

“Seçmenin gerekçeli kararı da 23 Haziran’da”

CHP Genel Başkan Yardımcısı Seyit Torun, “İstanbul seçmeninin iradesi YSK dalavereleriyle gasp...

Trabzon’da bulunan ayı yavrusu ‘Yogi’, Bursa’ya gönderildi

Trabzon’un Çaykara ilçesinde Yahya Gönlü'nün (50) evinin yakınında bulup sahip çıktığı ve...

Rusya’dan İdlib’de cihatçı yerleşkelerine hava saldırısı

Rusya'nın İdlib'de cihatçıların yerleşkelerine dönük hava saldırısına başladığı duyuruldu. Hava saldırısının İdlib'in...

Şeytan Deresi’ndeki balık ölümlerine soruşturma

Kırklareli'nin Şeytan Deresi'nde meydana gelen balık ölümleriyle ilgili bir fabrikadan dereye atık...

‘Her şey çok güzel olacak’ paylaşımı yapan A Spor yorumcusunun kovulduğu iddia ediliyor

A Spor yorumcusu ve Sabah gazetesi Spor Servisi Dış Haberler Sorumlusu Uğur...

ABD’den Körfez hamleleri: Pentagon 5 bin asker gönderebilir

ABD'nin Körfez'de gerilimi tırmandıracak hamlelerinden biri daha gündemde. Pentagon'un Orta Doğu'da 5...

Times: İngiltere Başbakanı Theresa May yarın istifa etmeye hazırlanıyor

The Times'ın haberine göre İngiltere Başbakanı Theresa May'in yarın istifa etmesi bekleniyor.

Fransa’nın Yemen’deki savaş suçuna ortak olduğunu ifşa eden gazeteciler baskı altında

Fransa'da bir gazeteci daha, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) satılan...

FETÖ’den tutuklanan eski futbolcu Zafer Biryol tahliye oldu

'FETÖ'nün futbol yapılanmasına ilişkin davada, eski milli futbolcu ve gol kralı Zafer...

Şampiyon transfer çalışmalarına başladı: Ryan Babel geliyor

Kardelen TatarSüper Lig’de şampiyonluğa ulaşan Galatasaray, gelecek...

Sonraki haber