Anasayfa EKONOMİ Haziran enflasyonunun önemi

Haziran enflasyonunun önemi

Her yıl milyonlarca memur ve emeklinin (memur, SSK ve Bağ-Kur emeklileri) gözü ve kulağı, ocak ve temmuz aylarında maaşlarına yapılacak zam oranları üzerindedir. Bu açıdan TÜİK’in açıkladığı aralık ve haziran enflasyon verisi çok önemlidir. TÜİK bu iki kritik ayda diğer aylarda olduğu gibi, iki veri seti açıklıyor: TÜFE ve ÜFE (ya da yeni adıyla Yİ-ÜFE- Yurt İçi Üretici Fiyatları Endeksi) enflasyonu. Sonuçlar, her ikisi için de aylık, ilk altı aylık, yıllık ve ortalama yüzde fiyat artışları olarak açıklanıyor.


Memur ve emeklinin zam oranları hesaplanırken ocak ayında geçmiş temmuz-aralık, temmuzda ise geçmiş ocak- haziran TÜFE enflasyonu temel alınıyor. Yani gözler ve kulaklar, ilk zamda aralık, ikinci zamda ise haziran enflasyonuna çevrilmiş oluyor. Ancak zam oranlarının ne olacağı, emekçilerin hangi statüde çalıştığına bağlı. Memur ve memur emeklisinin zam oranları, yaptıkları iki yıllık toplu sözleşmeye göre önceden belirleniyor. Önceki altı aylık enflasyon kaynaklı bir fark oluşursa, bu fark zam oranının üzerinde maaşlara yansıtılıyor. 2017 Ağustos’unda imzalanan, 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu İş Sözleşmesi’ne göre memur ve memur emeklisi 2018 Ocak-Temmuz dönemi için yüzde 4 zam almıştı. TÜİK’in 2018 Haziran enflasyonu açıklamasından anlaşılıyor ki, geçtiğimiz altı aylık dönemde yüzde 9,17’lik bir artış kaydedilmiş. Böylece yüzde 5,17’lik bir enflasyon farkı doğmuştur. Temmuzda yansıtılacak toplam zam oranı, bu durumda toplu sözleşmeyle kararlaştırılan yüzde 3,5’lik zamma enflasyon farkının eklenmesiyle yüzde 9’a yaklaşmış olacak.

SSK ve Bağ-Kur emeklileri ise yasa gereği altı aylık geçmiş enflasyon oranında zam alıyor. Bu durumda temmuz zammı bu kapsamdaki emekliler için yüzde 9,17 olacak.

Haziran enflasyonunu sadece memur ve emekliler değil, başka kesimler de dört gözle bekliyor. Ancak bu kesimlerin farkı ilgilerinin özelliği, haziranla sınırlı olmayıp bütün bir yıla yayılmış olmasıdır. Örneğin finans kesimi an ve an enflasyon verilerini yakın takibe almış durumdadır. Çünkü bu çevrelerin önem verdiği Merkez Bankası’nın belirlediği faiz oranı enflasyon ve kur baskısı altındadır. Bu baskı, politika faizinin örtülü faize (geç likidite penceresi faiz oranı) eşitlendiği tarihin (1 Haziran 2018) öncesinde örtülü faiz üzerindeydi. Şimdi ise bu baskı politika faizi üzerinde devam ediyor. Görünen o ki, 24 Temmuz’da gerçekleşecek Para Politikası Kurulu toplantısında yeni bir faiz artışı beklentisi gündeme gelecektir.

Enflasyon eğilimini yakından izleyen bir diğer kesim, işçi sınıfı ve onun örgütlü temsilcisi sendikalardır. İşçi sendikalarının bağıtlayacağı toplu iş sözleşmelerinde geçmiş ve mevcut enflasyon kayıpları önemli bir müzakere konusudur.

Enflasyon eğilimini ilgiyle izleyen bir başka kesim işverenlerdir. Onlar hem TÜFE hem de ÜFE enflasyonunu izlemeye alırlar. İlki tüketici konumları ve toplu iş sözleşmelerinde taraf olmaları nedeniyle, ikincisi ise üretim faaliyetlerinin fiyatlara yansıyan sonuçlarını (girdi ve çıktı fiyatlarının gelişimini) görmek amacıyla izlenir. Ancak sanılanın aksine ÜFE enflasyonu da emekçilerin (memurlar, emekliler ve işçiler) yakın takibindedir. ÜFE enflasyonunun TÜFE enflasyonu önünde gittiği bir ortamda belli bir gecikmeyle ilkinde görülen artışların ikinciye yansıtılacağı açıktır. Nitekim haziranda karşılaşılan tam da böyle bir durumdur. Bu yılın ilk altı ayında TÜFE enflasyonu yüzde 9,17 iken bu oran ÜFE enflasyonunda 15,52 olmuştur. Benzer bir durum yıllık TEFE ve ÜFE enflasyonları için de geçerlidir. Bu oranlar sırasıyla yüzde 15,39 ve 23,7 olmuştur. Yani, üretici fiyatlarının belli bir gecikmeyle ileriki aylarda tüketici fiyatlarına yansıtılmasıyla memurlara ve emekçilere temmuzda yapılan zamların bir kısmı geri alınmış olacaktır.

Görülüyor ki, enflasyon verileri her kesimi yakından ilgilendiren çok önemli bir makro ekonomik gösterge veya değişken. Bu önemi nedeniyle enflasyonun hem doğru hesaplanması hem de sağlıklı bir şekilde öngörülmesi gerekiyor.
Gelin, bunun tartışmasını da gelecek yazıya bırakalım.


- Reklam -

SON HABERLER

Trabzon’daki Galanima Deresi’ne HES tehdidi: “Yıkım projesine direneceğiz”

Trabzon’un Düzköy ilçesindeki Galanima Deresi üzerinde yapılmak istenen HES projesine, bölge halkı...

Endonezya’da başkanlık seçimi sonuçlarına itiraz

Endonezya’da geçen ay yapılan başkanlık seçimlerini rakibi Joko Widodo'ya kaybeden Prabowo Subianto,...

“Hepimiz Türkiye gemisinin yolcularıyız” diyen Erdoğan’a yanıt: Aynı gemide değiliz!

AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, TBMM'de tüm dönem milletvekilleriyle...

“ABD çok tehlikeli bir oyun oynuyor”

İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, CNN televizyonuna yaptığı açıklamada, ABD ile...

TFF, UEFA Lisansı alan kulüpleri açıkladı

Türkiye Futbol Federasyonu (TFF), UEFA ve Ulusal Kulüp Lisansı almaya hak kazanan...

İYİ Parti’nin YSK Temsilcisi: Yenilenecek seçimin sonuçlanması aylar sürebilir

İYİ Parti'nin YSK Temsilcisi Aylin Özgül Kırmızıoğlu, YSK'nin İstanbul kararını değerlendirdi. Kırmızıoğlu, "23 Haziran sonrası...

Trump: Meksika yanlış yapıyor, yakın bir zamanda cevap vereceğim

ABD Başkanı Donald Trump, Meksika'nın ABD'ye göçmen geçişini durdurmak için yeterince çabalamadığını...

“Hiçbir öğrencinin matematik dersi almadan bir üst sınıfa geçmesi mümkün değil”

Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk, 'Matematik seçmeli ders olacak' haberlerine ilişkin Twitter...

İBB’den Atatürk posteri ve Türk bayrağının kaldırılmasına ilişkin açıklama

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), belediye binasındaki Atatürk posteri ve Türk bayraklarının kaldırılmasına...

Meteoroloji’den kuvvetli rüzgar ve fırtına uyarısı

Güney Ege, Akdeniz'in iç kesimleri ile İç Anadolu'nun güneyinde yarın kuvvetli rüzgar...

Sonraki haber