Anasayfa YAZARLAR Her 'biz' bir 'ben'dir

Her ‘biz’ bir ‘ben’dir

Gösterime Biz adlı bir film girince, akla ister istemez Sovyet yazar Yevgeni Zamyatin’in distopik romanı Biz geliyor. Zamyatin’in romanında, bireyliğin hem olgusal hem de kavramsal düzeyde ortadan kaldırıldığı bir dünya anlatılıyordu.

Jordan Peele’in filmindeyse, insanların yerlerine geçmeye çalışan bire bir kopyalarıyla savaşı üzerinden, üst-orta sınıf bir siyahi ailenin merkezde olduğu bir ‘ABD eleştirisi taslağı’ izliyoruz.

Gerçi film Borges’in kendisine rastladığı Öteki adlı tekinsiz öyküsünden de epey etkilenmiş gibi görünüyor -küçük kız aynalı labirentte (ayna ve labirent: Borges’in çok sevdiği ve sürekli kullandığı imgeler) ‘öteki’sine rastlıyor- ama Peele’in Zamyatin’den daha çok etkilenmiş olabileceğini düşündüren unsurlar var. Örneğin ‘benzer anne’nin ‘asıl anne’ye anlattığı, ‘bir kız ve gölgesi’yle ilgili hikâye; kız ile gölgesinin birbirinden hiç ayrılmadığı, ama kız lezzetli yiyecekler yerken gölgenin çiğ çiğ tavşan yediği, Noel zamanı kız güzel ve yumuşak hediyeler alırken gölgesinin keskin ve soğuk şeylerle oynamak zorunda kaldığı epey karanlık bir masal. Zamyatin’in Biz’inde şöyle bir pasaj var: “Diyelim ki size, gölgenizin sizi görebildiğini, daima görebildiğini söylediler. Anladınız. Ve birden kollarınızın başkasının kolları olduğu, yolunuza çıktıklarına dair garip bir duyguya kapıldınız… İşte ben de kendimi birdenbire kollarımı adımlarımdan ayrı, uyumsuz, salağın teki gibi sallarken buldum. Ve aniden, mutlak surette arkanıza bakmanız gerektiğini hissediyor ama bakamıyorsunuz, bakmanız imkânsız çünkü boynunuz mengeneye sıkıştırılmış. Kaçtım, var gücümle koştum ve sırtım gölgemin peşimden geldiğini, var gücüyle koştuğunu ve ondan saklanacak hiçbir yer bulamayacağımı hissetti…” (Çev: A. Sezgintüredi, Versus, 2011)

Zamyatin’in Biz’i ‘We’ olarak çevrilir çünkü bu ‘biz’ öznedir. Peele’in Biz’i ise ‘Us’ şeklinde yazılıyor, çünkü bu ‘biz’ özne değil nesnedir. Ama Peele’in 1986 ile 2018 arasında bağ kurduğu filmin adı ‘US’ – ‘United States/Birleşik Devletler’- olarak da okunabilir: ‘80ler Reagan zamanıydı, ama aynı zamanda Afrika’da açlığa karşı mücadele için “We are the World” konserleri ve filmde de özel bir yeri olan Hands Across America etkinliğinin düzenlendiği, ilk siyahi astronotun uzaya çıktığı, Martin Luther King’in doğum gününün tatil ilan edildiği, Carl Lewis’in olimpiyatları ve Cosby Ailesi’nin televizyonu salladığı yıllardı. Sonra her şey alabildiğine tuhaflaştı, koca ülke dünyayı etkileyecek düzeyde derin bir bipolar bozukluk sergilemeye başladı: ‘89’da Reagan’ın sağ kolu ve eski CIA yöneticisi Bush başkan oldu, sonra liberal ‘68li Clinton, sonra muhafazakâr oğul Bush, sonra liberal Obama, sonra ultra-muhafazakâr Trump… Filmde özellikle vurgulanan Yeremya 11:11 ayeti de bu geriye düşüşlerin altını çiziyor sanki: “Rab, ‘Kaçıp kurtulamayacakları bir yıkım getireceğim başlarına’ diyor, ‘Bana yakarsalar da onları dinlemeyeceğim.“ Peki neden? Tanrı onları Mısır’dan çıkarıp esaretten kurtardıktan sonra, yine putlara tapınmaya başladıkları için…

İlginizi çekebilir:  Üç maddede seçimden sonra medya

Film sanki karalama aşamasını geçip asıl tabloya dönüşememiş gibi göründüğünden ‘ABD eleştirisi taslağı’ diyorum. İşin hem sınıfsal boyutu -yeraltında, cezaevi gibi bir yerde, ranzalı koğuşlarda yaşamak zorunda bırakılmış klonların hak mücadelesi- hem de ‘yeraltındaki Amerika/gölge Amerika/toplumsal bilinçdışında bastırılanın geri dönüşü’ konusunda yönetmen sanki bir şeyler hissediyormuş ama tam ismini koyamıyormuş, bu yüzden de şiddet ve aksiyonda boğuluyormuş gibi görünüyor. Ama Peele’in takipçisi olmakta fayda var; gelecekteki filmlerinde o hissettiği şeylerin ismini de koyar belki.

BİRGÜN TV'Yİ YOUTUBE'DA TAKİP EDİN

10,900AbonelerABONE OL
- Reklam -

SON HABERLER

JES’ler ağaçları kanser etti

Aydın’da jeotermal enerji santralları (JES) bölge halkının önemli geçim kaynakları arasında bulunan...

Küçük dokunuşlarla büyük mutluluklar

Aycan KARADAĞİzmir Dikili Belediye Başkanı Adil Kırgöz...

Meral Akşener: Winter is coming *

İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, partisinin grup toplantısında açıklamalarda bulundu.

Hükümete güven dipte: İmamoğlu dolara iyi geldi

TÜİK yenilenen İstanbul seçimlerinin ardından sektörel güven endekslerini açıkladı. Buna göre aylık...

Financial Times: Erdoğan kumar oynadı ve kötü kaybetti

İngiltere'de yayımlanan Financial Times gazetesi, CHP adayı Ekrem İmamoğlu'nun İstanbul Büyükşehir Belediye...

Haziran marttan daha güzel oldu

Sıkı bir CHP’li olan annem, her seçimden sonra hüsranını “yine ekalliyette kaldık!”(azınlıkta...

5 ayda 49 göçmen işçi can verdi

İzmir İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi, göçmen ve mülteci işçilerle...

Yeni havalimanı THY’ye yaramadı

Türk Hava Yolları(THY) bu yılın Ocak-Mayıs döneminde 28,5 milyon yolcu taşıdığını duyurdu....

ANFA’dan “lokum gibi” ihale: 156 bin TL’ye lokumlu fincan takımı

Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’tan önceki dönemlerde belediye iştiraklerinin yaptığı lüks...

Çaya yüzde 15 zam

Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR) kuru çaya yüzde 15 zam yaptı.

Sonraki haber