İsrail'in seçimi
İBRAHİM VARLI İBRAHİM VARLI

İsrail’de bugün kritik bir seçim var. Aşırı sağcı Avigdor Lieberman ile Benjamin Netanyahu’nun dümenindeki ülkede gözler sandıktan çıkacak sonuçlarda. İki sağcı liderin domine ettiği ülke siyasetinin gidişatının değişme olasılığı seçim sonuçlarına bağlı. Anketler olası bir Likud yenilgisini işaret ederken, bütün dünyanın beklentisi de Başbakan Netanyahu’nun gitmesi yönünde. Washington’la ipleri geren, Filistin dolayısıyla Avrupa Birliği ile ilişkileri bozan, İran ile savaşın eşiğine gelen Netanyahu’nun varlığı İsrail’e her geçen gün daha fazla zarar veriyordu. Alman Die Welt gazetesinin dünkü “Almanların büyük bir bölümü Netanyahu’nun iktidardan gitmesinden yana, birçok kişi bu şekilde bölgeye barışın geleceğini sanıyor” yorumu Batı dünyasının Bibi’ye olan bakışı özetler nitelikte.

• • •

Netanyahu, ülkeyi yalnızlaştırdığı yetmiyormuş gibi, bu seçim kampanyasında da her zamanki gibi güvenlik konusuna ağırlık verdi. Sürekli İran nükleer tehdidine atıfta bulundu, solun ülkeyi IŞİD’e teslim edeceğini savundu, dünyayı kendine karşı komplo kurmakla suçladı. Sık sık komplo teorilerine başvurdu. ‘Batılı dış güçlerin özellikle de İskandinav yönetimlerin kendisini iktidardan düşürmek istediği’ algısını kamuoyuna enjekte etmeye çalıştı. İsveç, Norveç ve Danimarkra hükümetlerinin kendisinin tekrar seçilmemesi için milyonlarca dolar harcadığını öne sürdü.

• • •

Hayat pahalılığı ve dış dünyada yalnızlığa karşı çözüm isteyen İsrailliler için bu yeterli olmadı. Yaşam koşullarının giderek zorlaştığı, her geçen gün daha fazla kişinin yoksullaştığı ülkede bu durum sosyal ve ekonomik sorunlara odaklanan Siyonist Birlik ittifakına iktidar şansı yaratmış durumda. Netanyahu’nun son yıllarda İsrail’in politikalarını belirlemesinin bir sonucu olarak doğan Siyonist Birlik, seçim propagandasını artan hayat pahalılığı üzerine kurarken uluslararası toplumda yalnızlaşan ülkenin ilişkilerini düzeltmeye çalışacağının da sinyallerini veriyor. Siyonist Birlik, İşçi Partisi ile merkezdeki Hatnuah Partisi’nin bir araya gelmesiyle kurulan bir ittifak. Hatnuah’ın lideri, Netanyahu’nun aralık ayında görevden aldığı eski Adalet Bakanı Tzipi Livni. İttifakın seçim sonrası hükümeti kurmaya başarması halinde ilk iki yıl İşçi Partisi lideri Isaac Herzog, sonraki iki yıl ise Livni Başbakan olacak.

• • •

Seçimin bir diğer önemli aktörü olan İsrailli Araplar ise seçime tek liste ile girme kararı aldı. İsrail yurttaşı Filistinlilerin oluşturduğu partiler “Birleşik Arap Listesi” çatısı altında 11 olan meclisteki mevcut sandalyelerini 15’in üzerine çıkarma hedefinde. Birleşik Arap Listesi, solcu Eşitlik ve Barış İçin Demokrasi Cephesi (Hadaş), Birleşik Arap Listesi, Arap milliyetçisi Demokratik Arap Meclisi (Beled) ve İslamcı Değişim İçin Arap Hareketi’nden (Taal) oluşuyor. Şu anda Knesset’teki mevcut Arap partilerinin sandalye sayısı Hadaş Partisi, Birleşik Arap Listesi ve Beled Partisi üçer milletvekili Deşim İçin Arap Hareketi ise bir milletvekili olmak üzere toplam on bir. Seçimi boykot edenler de var elbette. İsrail vatandaşı Filistinlilerin kurduğu İslami hareketler ile Siyonizm karşıtı Yahudilerin oluşturduğu Neturei Karta cemaati, seçimleri boykot kararı aldı.

• • •

Siyonist Birlik’in hükümet kurması durumunda İsrail’in izolasyonist politikalarının kısmen de olsa terk edilme olasılığı dahi hem içeride hem de dışarıda bir heyecan yaratmış durumda. Herzog ve Livni, Netahyahu’nun aksine Filistin ile müzakerelerden yana. Dış politikada öncelik ise Netanyahu ile dibe vuran ABD ilişkilerini düzeltmek olacak. Herzog, seçim sonrasında yapacağı ilk şeyin “Obama ile selfie çektirmek” olacağını söylemişti. İkinci olarak Herzog Avrupa Birliği ile ilişkileri düzeltmeye çalışacak.

• • •

Hatnuah ile İşçi Partisi’nin oluşturduğu Siyonist Birlik’in anketlere göre önde götürdüğü seçimin ardından oluşacak koalisyon hükümetinin önünde iki zorlu sınav var. Bunlar ekonomi ve dış politika olarak göze çarpıyor. Olası koalisyon hükümetinin bu sorunların üstesinden nasıl geleceği merak konusu. Merkez sol hükümetin başa gelmesi ile Türkiye’yle olan ilişkiler büyük bir değişim yaşanabilir. Ancak Siyonist Birlik, Likud’u geride bıraksa da Netanyahu için bir kez daha Başbakan olma ihtimali hâlâ mevcut. Likud, seçimde ikinci sırada yer alsa da, İsrail’de hükümeti yine özellikle aşırı sağ partilerin desteği ile Netanyahu kurabilir.