İşsiz bıraksalar da sesimizi kısamazlar
11.01.2017 09:05 GÜNCEL
Türkiye, bu yıl ‘10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’ne, basına yönelik artan baskılarla girdi. Binlerce gazeteci işsiz bırakılırken, tutuklu gazeteci sayısı da 150’ye yaklaştı. Kapatılan medya kuruluşlarından gazeteciler BirGün’e konuştu

ZEYNEP YÜNCÜLER [email protected] @yunculerzeynep

Türkiye, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’ne, medya mensuplarına yönelik artan hak ihlalleriyle girdi. Olağanüstü Hal'in ilan edilmesinden beri 178 medya kuruluşu kapatıldı. BİA Medya Gözlem Raporu’na göre, 2016’nın üçüncü çeyreğine kadar çalışan en az 2 bin 500 gazeteci işinden oldu. İşsiz kalan gazetecilerin KHK'ler ile kapatılan kuruluşlardan tazminatlarını almaları yine 675 sayılı KHK yolu ile engellendi. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı 2016-16 sayılı Genelge kapsamında KHK'ler ile kapatılan yerlerde çalışan gazetecilere, işten ayrılış nedeni olarak “36- OHAL/KHK” kodu kullanıldı.

Türkiye, dünyada 2016 yılında en çok tutuklu gazetecinin bulunduğu ülke oldu. Basın meslek örgütlerinin son verilerine göre, gazeteci Ahmet Şık’ın 30 Aralık’ta tutuklanmasıyla cezaevinde bulunan gazeteci sayısı 150'ye yaklaştı. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin(TGC)açıkladığı son rakamlara göre, 780 gazetecinin basın kartı iptal edildi, 189 gazeteci sözlü ve fiziksel saldırıya uğradı.

‘Seni çalıştırdığımız duyulursa başımız belaya girer'
Hükümetin, OHAL uygulaması kapsamında çıkardığı Kanun Hükmünde Kararname’yle kapatılan 12 televizyon kanalı arasında bulunan İMC TV’den Utku Zırığ konuşmasına, bir meslektaşının iş ararken başına gelen bir olayı anlatarak başladı: “İMC TV kapatılınca işsiz kalan ve yeni bulduğu işten de işvereni İMC TV'de çalıştığını öğrenince 'seni çalıştırdığımız duyulursa başımız belaya girer' gibi bir gerekçeyle çıkartılan bir arkadaşımız şöyle diyor: 'öyle bir ayda kapandı ki kanalımız önümüz kıştı. Yazın olsa doğalgaz yanmayacaktı mesela'. Bu kadar insani bir şey aslında durum. Bunu duyan biri en azından üzülür değil mi. Bu sözün altına yapılan yorumlara baktım sosyal medyada bir kaçı şöyleydi: 'onlara bir şey olmaz yastık altındaki dolarları yerler, nasıl olsa su akıyor devletin karşısında olana', 'Hiçbir şey olmaz bunlara tasmaları kimin elindeyse ondan alsın parasını... bedava hainlik yapmayın uyanık olun biraz’.”

‘Doğalgaz faturalarında umarım akla geliriz’
Bu örnekle beraber, başta havuz medyası olmak üzere ana akım medyadaki gazetecilerden dayanışma beklemenin artık tümüyle hayal olduğunu belirten Zırığ, sözlerini şöyle sürdürdü: “Gazeteciler iktidara yaranmaya çalışarak ve belki de sadece korktukları için doğru, dürüst, cesur haberler yapan meslektaşlarına saldırıyor. ‘Muhalif’ diye saldırdıkları yayın kuruluşları kapatılıp orada çalışanlar işsiz kaldığında sanıyorlar mı ki kendi istikballerini garantiye alıyorlar. Memlekette bu mesleği icra edecek gazeteci, gerçek haberleri yayınlayacak yayın kuruluşu kalmadığında, yalan olduğunu bile bile yaptıkları o ‘haber’lerine de ihtiyaç kalmayacak. Giderek tek seslileşme eğilimindeki sistem, onlardan bazı şanslıları belki abad edecek ama pek çoğunu tükürüp atacak işini gördürdükten sonra. Farklı ses kalmayınca, o farklı sesleri bastırmaya memur edilen o ‘çalışan gazeteciler’e neden gerek olsun ki? Hâlâ yapabiliyorlarken ‘Çalışan Gazeteciler Günü’ kutlu olsun, ‘meslek onuru’ falan demeyeceğim ama en azından ‘vicdan’ diliyorum onlara, doğalgaz faturalarına baktıklarında akıllarına işsiz bırakılan meslektaşları gelir umarım.”

KHK ile kapatılan üstüne işsizlik ödenekleri kesilen Hayatın Sesi TV’den Duygu Ayber ise şöyle konuştu: "10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü"nü çalışamayan, mesleğini yapamayan bir gazeteci olarak karşılıyorum bu yıl, yüzlerce meslektaşım gibi. Basına yönelik hak ihlalleri, sansür, baskı daha ne kadar artabilir dediğimiz her gün daha kötüsüyle karşılaşıyoruz. İşi gereği gerçek bilgiyi halka ulaştırması gereken yüzlerce arkadaşımız bugün ya tutuklu ya hukuksuz biçimde gözaltında ya da çalışabilse bile baskı ve mobbingin her türlüsüyle karşı karşıya. Öte yandan KHK ile kapatılan Hayatın Sesi Televizyonunun çalışanları işsiz kalmakla kalmadı, SGK'daki bilgileri hukuksuz bir şekilde değiştirildi ve hakları olan işsizlik ödeneği kesildi, bir ay bile alabildiler ise geri ödemeleri istendi. Biz gazetecilik nasıl olur Metin Göktepe'den öğrendik. Kaba tabir ile fişlensek de, iş bulmakta zorlasak da, meslektaşlarımız gibi gün gelir işimizi yapamaz hala gelsek de gerçeği söyleyenlerin sesi hiçbir zaman kısılamaz bunu biliyoruz. “

Hiçbir güç bize engel olmayacak
Kapatılan haber ajanslarından biri olan Jin Haber Ajansı’ndan (JİNHA) muhabiri Nurcan Yalçın şunları aktardı: “Üç yıl boyunca dünyanın ilk kadın haber ajansı olan JINHA’da muhabir olarak çalıştım. Çalışma koşullarımız oldukça zordu. Özgür basın çalışanlarının yaşadıkları zorlukların kat be kat fazlasını kadın gazeteciler yaşıyor. Şüphesiz Türkiye'deki kadın politikaları kadınların her alanda çalışmalarını zorlaştırıyor. Son dönemde gazeteciler üzerinde artan baskı ve susturma politikaları KHK kararıyla kapatılan birçok ajans gazetenin olduğu gibi JINHA da kapatıldı. Ajansimizin kapatılmasını kadınların sesnlini ve mücadelesini bastırmaya yönelik yapıldığını değerlendiriyoruz. Sadece kapatmalarla yetinmedi son süreç, birçok arkadaşımız issiz bırakıldı, gözaltına alındı ve tutuklandı. Çalışmalarına devam etmek isteyen arkadaşlarımız canı pahasına haber takibi yapıyor. Bu süreç ne kadar devam edecek bilemiyoruz ancak hiç bir güç gerçekleri yazmaya ve kamuoyuna ulaşmasına engel olmayacak.”

1961’den bu yana aynı talep sürüyor
Basın çalışanlarına yönelik 1961 yılında kabul edilen, 212 sayılı basın kanuna, Akşam, Cumhuriyet, Dünya, Hürriyet, Milliyet, Tercüman, Vatan, Yeni İstanbul ve Yeni Sabah gazetelerinin patronları karşı çıktı. Dokuz patron, ortak bir bildiriye imza atarak gazetelerini üç gün kapadıklarını duyurdu.Bunun üzerine 10 Ocak günü, haklarına ve basın özgürlüğüne sahip çıkmak için yürüyüş düzenleyen gazeteciler üç gün boyunca BASIN gazetesini çıkardı. Böylece, 12 Mart muhtırasına kadar, 10 Ocak günü ‘Çalışan Gazeteciler Bayramı’ olarak kutlandı.