Anasayfa BİRGÜN PAZAR İstanbul, koridor kent

İstanbul, koridor kent

Eğer İstanbul bir koridor gibi geçiş anını simgeliyorsa, bu değişken ve belirsiz ortamın yarattığı telaş duygusuna karşı koyup, bekleyebilmeliyiz. İstanbul’un öğrettiklerine ‘bekleme’yi de eklemek lazım.

Her kentin huyu-suyu başkadır. Kendine özgüdür. Huylar da, beden yapısı gibi hayatın ilk günlerinden başlayarak ana çizgileriyle ortadadır. Üstelik, İstanbul’un mizacı, huyu-suyu diye adlandırdığım özellikler İstanbul’u İstanbul yapan, İstanbul’un bizi kendisine bağlayan (ya da düşman eden) yanlarını da içerir.

İstanbul’u ruhsal açıdan değerlendirmek, bir anlamda ‘muayene’ etmek için istanbul’un kendisine bakmak yerine, İstanbul’da yaşayanlarda yarattığı duygulara bakmak denenebilir.

Bu ‘muayene’ bulgularını özetlemeyi deneyeceğim:

• İstanbul birçok özelliği ile bir geçiş noktasıdır. Bu anlamda bir koridor sayılabilir. Her koridor gibi, ‘geçerken’ hissi verir. Değişik ikilemler, seçim anları üretir. Her geçiş gibi ‘bilinmezlik’ ve ‘belirsizlik’ içerir.

• İkilemlerin oluşturduğu belirsizlik kafa karıştırır, kaygı doğurur. İkilemler, bizi huy özelliklerimizi en uç biçimiyle ortaya koymaya zorlar.

• İkilemlerin duygusal ifadeyi uç noktaya taşımasına aracı olan beyin bölgesi ‘cingulate’ korteksin önbölgesi (ACC)dir. Bu bölge kararsızlık yaratan tercih/ikilem durumlarında dikkatimizi ikileme odaklar.

• ACC’nin aktifleşmesi ile oluşan odaklanma aşırılaştığında (örneğin her türlü zarardan kaçınmaya çalışarak doğru karar vermeye çalışan kaygılı yapıdaki bir kişide) davranış kontrolunu ya kilitler (durdurur) ya da zincirinden boşaltır.

• Sürekli bir alarm haline benzeyen sonuçlara yol açacak tipteki ikilemler ya da kararsızlıklar, zihnimiz açısından zorlayıcı yaşam olayı sayılabilir. Balık ile rakı ya da gazoz içmeyi zorlayıcı yaşam olayı olarak tanımlamama şaşırmayın. Sorun tam da orada zaten. Pireyi deve yaptıran ikilemler uzayıp gittikçe, zihnimiz yorulur. Gündelik gerçekler, gerçek boyutlarının üzerine çıkabilir.

• İstanbul’un huyu, aynı zorlayıcı olayları sürekli yaşatmasıdır. Tekrarlanan, sürekli stres ya da zorlu yaşam olayları İstanbul’un (ve içinde yaşayanların) huylarının bazı yanlarını sivrileştirir. Ortaya çıkan, ‘’… son yüzyılda İstanbul’un ve içinde yaşayanların birbirlerine karşılıklı bulaştırdıkları en kuvvetli ve kalıcı duygu” hüzündür (O. Pamuk).

• Yine Pamuk’un tanımıyla, İstanbul, hüznü ‘geçici bir hastalık’ ya da ‘başımıza gelmiş kurtulunması gereken bir acı’ gibi değil, kendi seçtiği bir durum gibi taşır. Bütün bu özellikleri aynı anda taşıdığı için de ‘hüzün şehrin gururla benimsediği ya da benimser gibi yaptığı‘ bir ruh hali, ‘olumsuz olduğu kadar, olumlu bulunan bir duygudur.’ Hüzünle mücadele etmek yerine onu ‘kuşanmak’ İstanbul’un (ve içinde yaşayanların) zorluklarla mücadele biçimidir.

İlginizi çekebilir:  ‘Gelişigüzel’ restorasyon!

Bu telaşlı, ama aynı zamanda gerçekçi bir kentin bize öğrettiği nedir? Hayatın zorlayıcı anlarının yıpratıcılığına dayanmanın yollarından birisi, içinde olduğunuz durumu kabul edip ona göre bir duruş almaktan geçer. Uyanık olmayı, esnek olmayı, ilkeli olmayı İstanbul’dan, daha doğrusu İstanbul’da yaşamak sayesinde öğrenebiliriz.

Eğer İstanbul bir koridor gibi geçiş anını simgeliyorsa, bu değişken ve belirsiz ortamın yarattığı telaş duygusuna karşı koyup, bekleyebilmeliyiz. İstanbul’un öğrettiklerine ‘bekleme’yi de eklemek lazım. Üstelik bu modernleşme öncesinden kalma bir beceridir. Tanpınar’ın deyişiyle, “Şark beklemenin yeridir. Biraz sabırla her şey ayağınıza geliverir”. Beynimiz sağdan soldan zuhur eden ikilemlere yetişmeye çalışırken, ruhumuzu yıpratıcı alarmlarından korunabilmemizin anahtarı, içimizden telaş etsek de, durabilmemizde, ağır ağır ilerlememizdedir. Çoğunluk bunu bilir, bekler. Hayatın belirsizliğine dayanmayı öğrenerek yaşar.

Dolandırıcılık hakkında

Sülün Osman, 1950’lerde meşhur olmuş, en son Galata Köprüsü’nü kiraya verirken yakayı ele vermiş bir dolandırıcıdır. Bir gün dükkanın kapanış saatinden 5 dakika sonra elinde sahte altın bileziklerle sarrafın kapısına gelir. Ah-vah edinir, dövünür. Yandaki dükkanlardan bir iki esnaf yanına gelir. Sülün’ün karısı hastanede doğum yapmak üzeredir ve beklenmedik masraflar çıkmıştır, bilezikleri bozdurması gerekmektedir. Bilezikler en az 500 lira edecektir ama sarraf yoktur. Yandaki esnaf ‘sırf iyilik olsun’ diye bileziklere talip olur, ama 200 lira verecektir.

Sülün, sahte altınları boynu bükük teslim edip kaybolur. Ertesi gün ‘duyarlı’ esnaf (mahalleyi tahmin edin, yazmayacağım) bilezikleri bozdurmaya gidince dolandırıldığını anlar. Sülün Osman yıllar sonra bu olayı anlatırken, kendi suçunu kabul eder: Ama ben sadece beni dolandırmaya yeltenenleri, karşısındakinin zaafını görüp uyanıklık edenleri dolandırdım.

- Reklam -

SON HABERLER

Zayıf gerekçe Sağlam şerh

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimlerini iptal etmesine ilişkin...

Buldan’dan YSK’nin gerekçeli kararına ilişkin açıklama

HDP Eş Genel Başkanı Pervin Buldan, YSK’nin gerekçeli kararına, “Gerekçesiz bir gerekçe...

Binali Yıldırım: Gerekçeli kararda bir tarafın söylemini yazacak halleri yok

AKP'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı adayı Binali Yıldırım, YSK'nin seçimlerin iptali ve yenilenmesine...

İmamoğlu: Bu gerekçeli karar dediğimiz şey tam bir gerekçesiz karar

YSK'nin 31 Mart yerel seçimleri ile ilgili verdiği iptal ve yenileme kararının...

CHP’li Öztrak: Sadi Güven’in açıklamasının son kısmını okumak yeterli

CHP Sözcüsü Faik Öztrak, Yüksek Seçim Kurulu'nun gerekçeli kararına ilişkin basın açıklaması...

Torba yasa teklifi meclis komisyonundan geçti

Boğaziçi Köprüsü'nden kaçak geçişlere kesilen para cezalarının tahsilinden vazgeçilmesi ve ÖTV indiriminin...

YSK Başkanı Sadi Güven: Seçimin iptaliyle yenilenmesine ilişkin karara katılmıyorum

İstanbul seçiminin iptal edilmesine katılmaya 4 üye gerekçeli karar karşı oy yazdı....

YSK’nin gerekçeli kararına CHP’den ilk tepkiler

31 Mart seçimini iptal eden YSK'nin gerekçeli kararı açıkladı. 250 sayfadan oluşan...

YSK’nin gerekçeli kararı açıklandı

YSK'nin, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin iptaline ilişkin 4'e karşı 7 üyenin...

AKP Sözcüsü: Esad yönetimine karşı pozisyonumuz aynı

AKP Sözcüsü Ömer Çelik, AKP MYK toplantısı ardından basın mensuplarına açıklamalarda bulundu....

Sonraki haber