-Reklam-
Anasayfa ARŞİV Kurşunlu benzin kimin icadı

Kurşunlu benzin kimin icadı

2009 yılında İstanbul’daki çevre yollarındaki ağır metal kirliliğini gösteren bir araştırmayı haberleştirmiştim. Boğaziçi Üniversitesi Çevre Bilimleri Enstitüsü’nden Mert Güney’in çalışması, İstanbul’daki 1. Çevreyolu kenarından alınan bir kilogram toprakta 1572 miligram kurşun tespit etmişti. Avrupa Birliği’nin (AB) bir kilogram toprakta bulunmasına izin verdiği kurşun miktarı en fazla 100 miligram. İstanbul’un göbeğinde sınır değer 15 kat aşılmıştı.

Kurşun solunum ve sinir hastalıklarına yol açabiliyor, kanserojen etkileri var. Peki, İstanbul’un göbeğinde bu kadar çok kurşunun ne işi var? Nedeni, motorlu taşıtlar ve kullandıkları benzin. 1996’dan bu yana Türkiye’de kurşunlu benzin satışı yasak ama yılların neden olduğu kirlilik orada duruyor. Yol kenarlarındaki tarlalar, orada yaşayanlar için ciddi bir tehlike arz ediyor. Asıl ilginç olansa şu. Kurşun insan eliyle katılmadıkça benzinin içinde yok. Kurşunsuz benzin satıyoruz diye sizlere ‘çevreci çevreci’ gülümseyen petrol şirketleri var ya; işte onlar kurşunu benzine katmasalardı bugün böyle bir derdimiz de olmayacaktı. H2O Kitap’tan çıkan ‘Kurşunlu Benzinin Gizli Tarihi’ adlı kitap size enerji dünyasının bu az bilinen öyküsünü en ince ayrıntısına kadar anlatıyor.

Aslında kurşun içermeyen benzine kurşunu ilk General Motors, Du Pont ve bugün ExxonMobil diye bilinen Standard Oil-New Jersey şirketleri katıyor. Dertleri, yakıtın motor silindirinde darbeli yanışını ya da bilinen ismiyle, ‘vuruntuyu’ önlemekti. Masumane görülen bu istek aslında gereksizdi. 1921 yılında Thomas Midgley adlı mühendisin, tetraetil kurşunu (TEL) vuruntu azaltıcı olarak kullandığı sırada aynı işi benzin-etanol (bitkisel alkol) karışımı bir yakıtla yapmak mümkündü. Dert sadece vuruntuyu önlemek olsaydı etanol sorunu çözebilirdi ama bitkiden alkol üretmek ve benzine karıştırmak herkesin yapabileceği bir işti. O yüzden kimya, otomotiv ve enerji alanındaki bu üç büyük şirket, patentini ellerinde tutabilecekleri kurşunlu benzini yaratmayı tercih etti; dünyanın kurşuna boğulması pahasına.

Kurşunun can alması uzun sürmedi. 1923 yılında New Jersey Deepwater’da açılan TEL tesisinden, ardından 1924’te Daytona’da açılan bir başka tesisten, kurşun zehirlenmesi sonucu işçi ölümleriyle ilgili haberler gelmeye başladı. Bu ölümler de şirketleri durdurmaya yetmedi. Amerika’daki Toplum Sağlığı Merkezi gibi otoriteler ilgisiz, Kurşun Sanayicileri Derneği gibi lobi örgütleri ise çok aktifti. 1936’ya gelindiğinde kurşunu benzine bulaştıran “Ethyl” katkı maddesi Amerika’da satılan benzinin yüzde 90’ına girmeyi başarmıştı. Sadece Amerika değil tüm dünya kurşunsuz benzinle tanışacaktı.

Kurşunsuz benzinin insan ve çevre sağlığı için büyük risk oluşturduğunu ispatlamak yıllar aldı. 1996 itibariyle Afrika’da satılan tüm benzinin yüzde 93’ü, Ortadoğu’da yüzde 94’ü, Asya’da yüzde 30’u ve Latin Amerika’da yüzde 35’i kurşun içermekteydi. Dünya Bankası’na göre gelişen ülkelerdeki kentlerde yaşayan 1 milyar 700 milyon kişi, yüzde 90’ı kurşunsuz benzinden kaynaklanan havadaki kurşun nedeniyle sinirsel hastalıklar, yüksek tansiyon ve kalp hastalığı riskiyle karşı karşıya. 2000’li yılların başında kurşunlu benzin birçok Avrupa ülkesinde yasaklandı. Türkiye yasağı 2004 Şubat ayından itibaren uygulamaya koydu. Süper benzin diye bilinen aslında kurşunsuz benzine göre 31 kat fazla kurşun içeren benzinin satışı yasaklandı. Oktanı yüksek benzinle sorun halloldu. Olan insanlara ve doğaya oldu. Kurşunsuz benzin satışından milyarlar kazanan firmalar bugün alanlarında dünya devi.


Kurşunlu Benzinin Gizli Tarihi, enerjide dönen dolapları daha iyi anlamak isteyenler için bir başucu kitap niteliğinde.
- Reklam -

SON HABERLER

Erdoğan AKP İl Başkanlığında

AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, AKPİstanbul İl Başkanlığına geldi....

14 yaşındaki iki çocuk 9 kişiyi öldürmeyi planlamaktan gözaltında

ABD'nin Florida eyaletinde 14 yaşındaki iki kız çocuğu, dokuz kişiyi öldürmeyi planladıkları...

Cumartesi Anneleri 734 haftadır direniyor

Cumartesi Anneleri/İnsanları, 734. açıklamalarını da İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi'nin bulunduğu...

Mazbata geldi, adağını yerine getirdi: İmamoğlu için komşularına pilav dağıttı

31 Mart Yerel Seçimlerinin ardından İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na seçilen Ekrem İmamoğlu,...

Meksika’da doğum günü kutlamasına saldırı: 13 ölü

Meksika'da silahlı bir grup saldırgan, bir restoranda düzenlenen doğum günü kutlaması sırasında...

Ankaralı grup Akis: “Ankara’da iyi bir rock dinleyicisi var”

2019’un başlarında yola çıktığımız Ankaralı Müzisyenler serimizde 15.haftaya geldik. Ankara müzik sahnesinin, alternatif üretimler...

CHP’li Torun: Belediye başkanları için 10 temel ilke belirledik

11'i büyükşehir, 10'u il olmak üzere 263 belediye başkanlığı kazanan CHP, 6...

İmamoğlu’ndan Maltepe’ye davet

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, yarın 14.00'de Maltepe'de yapılacak başkanlık kutlamasına...

‘Sinemacıların bir edebiyatçıya ödül vermesi çok hoşuma gitti’

Dünya Kitle İletişimi Araştırma Vakfı’nca düzenlenen 30. Ankara Uluslararası Film Festivali, Ankara...

Avrasya Tüneli yarın trafiğe kapatılacak

Asya ile Avrupa yakasını deniz tabanının altından karayolu ile birbirine bağlayan Avrasya...

Sonraki haber