-Reklam-
Anasayfa KÜLTÜR SANAT Kuşatılmış karakter, kuşatılmış seyirci

Kuşatılmış karakter, kuşatılmış seyirci

Bu hafta, türünün en uç örneklerinden olmaya aday bir ‘tek mekân polisiyesi’ gösterime girdi. Görev sırasında genç bir zanlının ölümüne yol açtığı için geri hizmete alınan, mahkeme sonuçlanana kadar acil arama biriminde (112) telefonları yanıtlayan asabi polis memuru Asger’in hikâyesinin anlatıldığı Den Skyldige/Suçlu, hem baştan sona tek mekânda -Kopenhag Polis Teşkilatı’nın acil arama birimi- geçiyor hem de gerçek zamanlı olarak ilerliyor. Telefonla konuşan bir adamdan başka hiçbir şey göstermeyen bu filmin 1,5 saat boyunca nefessiz izlenmesini sağlayan özel bir estetik biçemi var.


Tek mekân filmleri seyirciyi çok hızlı kapar. ‘Kapmak’ derken kastettiğim tam da avcının avını kapmasındaki gibi bir kapma, çünkü konvansiyonel sinemada filmle seyircinin ilişkisi böyle gelişir: Hollywood standartlarında ortalama bir filmin süresinin en fazla ilk yüzde 10’luk kısmında seyirci özdeşleşeceği karakteri tanımış, olay örgüsüne hazırlanmış olur. Tek mekân (single location) anlatılarında o kapalı mekân bir yandan tanıdık alanlara (beşik, ev, ülke vd) bir yandan da seyircinin bilinçdışında yer eden daha özel ve karanlık alanlara -ana rahminden mezara kadar geniş bir yelpaze- denk düşer. Böylece anlatı hem seyircinin temel psikolojik gereksinimlerine karşılık verir hem de filmin içinde iyice kaybolmasını sağlayacak yeni gereksinimler yaratarak özdeşleşmeyi kolaylaştırır.

Eğer bu bir polisiye veya gerilim filmiyse psikolojik süreç daha da renklenir. Tek mekân polisiyelerinde suçlu dışarıdan değil içeriden, ‘bizden’ biridir; böylece seyirci kendi hayat deneyimlerinden kaynaklanan suçluluk duygularını yansıtabileceği ama kendisinden ödün vermek zorunda kalmayacağı bir oyun alanı bulur.

Bu tuhaf mekanizmayı en iyi tanımlayan terimlerden biri sanıyorum ‘kuşatma anlatısı’dır. Polisiye edebiyat estetiği üzerine çalışmalarıyla bilinen Michael Cook bu terimi sunduğu kitabında, tek mekânda geçen polisiye romanlarda karakterlerin o mekânla çerçevelenerek kuşatıldığını söylüyor (bkz. Narratives of Enclosure in Detective Fiction, Palgrave, 2011). Filmlerde bu kuşatma etkisi ikiye katlanır, izlediğimiz karakterler hem ekran/kadraj hem de ekranın çerçevelediği mekân tarafından kuşatılmıştır.

Suçlu başlar başlamaz hızla karakteri tanıyoruz; asabi Asger gelen acil çağrılarına üniformasından aldığı hastalıklı otoriteyle karşılık veriyor: Uyuşturucu kullandın ve kendini iyi hissetmiyorsun, öyle mi Nikolaj? Eh, bu senin hatan, yapmamalıydın! Demek genelev mahallesinde zevk peşindeyken cüzdanınla bilgisayarını çaldırdın Soren? Hak etmişsin!

Görevini yapıp ekipleri olay mahalline yönlendirmek yerine karşısındakini anında yargılayıp anında infaz eden bu ahlakçı polis film boyunca seyirciye sürekli çok yakın çekimlerle gösteriliyor, böylece duygularını kolayca anlıyoruz. Odadaki diğer insanlar ya gösterilmiyor ya da hep flu, çünkü onlar özdeşleşme nesnemiz değil. Sadece, eğer Asger lutfedip onlarla konuşursa algı alanımıza giriyorlar. Tüm olay örgüsü Asger ve telefonun öbür ucundakilerin diyaloglarıyla ilerliyor. Bu normalde seyirciyi filmden koparabilecek bir anlatım tarzı, ama hayatı elindeki telefonla algılayıp öyle yaşamaya yönelen bir dünyanın çoktan kuşatılmış seyircileri için kuşatmacı özdeşleşmenin en güçlü örneklerinden biri olarak sinema tarihine geçiyor.


- Reklam -

SON HABERLER

Kılıçdaroğlu’na cenazede saldırı

Hakkari’de yaşamını yitiren asker Yener Kırıkçı’nın Ankara'daki cenaze töreninin ardından olaylar çıktı....

Adana’da ‘tüpçü’ diyene de ‘hırsız’ diyene de kapıyı açıyorlar

Adana'da hırsızlık olaylarına karşı bilinçlendirme çalışması yapan polis ekipleri kendilerini "tüpçü" olarak...

Palandöken Barajı’nın boru hattı patladı, Erzurum susuz kaldı

Erzurum'un içme suyu ihtiyacını karşılayan Palandöken Barajı'nın boru hattında meydana gelen patlama...

AKP’den İYİ Parti’ye geçen belediyede 41 bin 155 TL höşmerim borcu

AKP’den İYİ Parti’ye geçen Susurluk Belediyesi’nin 58 milyon TL borcu var. Bu...

AKP’li Yavuz: Aldığımız duyumlara göre YSK, Pazartesi görüşmeye başlayacak

AKP Genel Başkan Yardımcısı Ali İhsan Yavuz, "Aldığımız duyumlara göre YSK Pazartesi...

Oyun bilgisayarı toplamayı düşünenlerin dikkat etmesi gerekenler

Şu aralar bir oyun bilgisayarı mı toplamak istiyorsunuz? O zaman yeni nesil...

Palu ailesi film oluyor

Yönetmen Emin Alper, Palu ailesini konu alan korku filmi çekeceğini açıkladı.

İstanbul’da ‘Yeni Bir Başlangıç’ coşkusu

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun Maltepe’de düzenlediği “İstanbul’a Yeni Bir Başlangıç"...

İki doğa harikasını yok edecekler!

Doğayı talan eden projelere her gün yenisi ekleniyor. Son olarak Rize’nin Hemşin...

Bahçeli: Bütün oyları alsalar bile vicdanda sorgulanacaklar

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, AKP ve MHP'nin İstanbul'daki seçimlerin yenilenmesine yönelik...

Sonraki haber