Kuzey cephesi
İBRAHİM VARLI İBRAHİM VARLI

Soğuk Savaş sonrası yeniden şekillenen dünyada her geçen gün yeni bir küresel veya bölgesel ittifaka imza atılıyor. Kuzey Cephesi bunun son örneği. Gündemde kendisine çok fazla yer bulmasa da geçen hafta çok önemli bir ittifaka imza atıldı. İskandinav ülkeleri İsveç, Norveç, Finlandiya, Danimarka ve İzlanda ortak bir deklarasyon imzalayarak, Rusya’ya karşı askeri işbirliği kararı aldıklarını duyurdu. “Nordik ülkeleri” olarak bilinen beşlinin savunma bakanları tarafından imzalanan deklarasyonda, Rusya Avrupa’nın güvenliğine karşı “en büyük tehdit” olarak ilan edildi.

Oslo’daki zirvede üç Baltık ülkesi Estonya, Litvanya ve Letonya ile askeri işbirliğini artıran bildiri de imzalandı. Nordik ülkeleri içinde Rusya ile sınırı olan İsveç ve Finlandiya NATO üyesi değil, ama bu iki ülke de son zamanlarda NATO ile işbirliğini genişletiyor. Deklarasyona imza atan diğer üç ülke İzlanda, Norveç ve Danimarka ise NATO’nun kurucu üyeleri.

* * *

İskandinavya Savunma Bakanları tarafından imzalanan deklarasyon sonrasında İsveç Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, “Beş ülke arasındaki askeri istihbarat paylaşımı artırılacak, bir saldırı durumunda da beraber yapılacak müdahalelerin kapsamı genişletilecek. Böyle bir duruma her beş ülke askeri güçleri de diğer ülkenin kıta sahanlığına girebilecek’’ ifadelerine yer verildi.

Anlaşmanın hemen sonrasında Estonya Cumhurbaşkanı Toomas Ilves, NATO’ya ülkesinde kalıcı bir kuvveti konuşlandırma çağrısında bulundu. Ilves, Moskova’nın kavgacı söylemlerinin yanı sıra, bölgedeki Rus askeri uçuş ve tatbikatları nedeniyle kendilerini tehdit altında hissettiklerini iddia etti. Ilves, Estonya’da en azından bir tugay konuşlandırılması gerektiğini kaydetti. Ilves, Rus askerlerinin başkent Tallinn’e sadece dört saat içinde ulaşabileceğini öne sürdü. Şu anda Estonya’da NATO şemsiye altında konuşlandırılmış olan ABD birlikleri var. Ilves, bu sayının artırılmasını talep ediyor.

* * *

Kuzey cephesi Rusya’yı çevreleme hareketinde son cephe de tamamlanmış oldu. Kırım’ın ilhakı, Ukrayna iç savaşı, Kuzey Atlantik askeri ittifakının doğu sınırlarına dayanması, Ortadoğu’daki çatışmalar nedeniyle Batıyla ilişkileri kopma aşamasında olan Putin Rusyası, batısından ve güneyinden ABD ve NATO tarafından kuşatılmış durumda. Ukrayna’daki dolayısıyla Batı’nın ekonomik ve siyasi yaptırımları altında. Moskova son olarak G8’den atılarak yalıtıldı.

Dört bir tarafından kuşatılan Rusya, ABD öncülüğündeki Batı dünyasının hamlelerine bölgesel ittifaklarla karşılık veriyor. Bir yanda Avrupa’ya karşı enerji konusundaki kozlarını kullanırken,  diğer yanda BRICS ülkeleri ve özellikle Çin ile askeri ve ekonomik ortaklıklar yapıyor. Avrasya Birliği ile kendi Avrupa Birliği’ni kurdu ve daha da önemlisi Avrupa Konvansiyonel Kuvvetler Antlaşması’ndan (AKKA) çekildi. Yeni yıla girerken Putin, ülkeye yönelik tehditlerin değerlendirildiği yeni askeri doktrine imza attı. Ukrayna, Kuzey Afrika, Suriye, Irak ve Afganistan’daki gelişmeler Rusya’ya yönelik yeni dış tehditler olarak ilan edildi.

* * *

Kuzey Cephesi’nin Rusya’yı öncelikli tehdit olarak ilan etmesi sadece bir “korku”nun ve sınırlarına yönelik ihlalin sonucu değil. Asıl etken Kuzey Kutbu’nun paylaşılmasına dair. Dünyadaki petrol ve doğalgaz rezervlerinin dörtte birine sahip olduğu sanılan Kuzey Kutbu’nda ABD, Rusya, Kanada, Norveç ve Danimarka kıyasıya bir egemenlik mücadelesi içerisinde. Hedef bölgenin yeraltı zenginliklerine sahip olmak. Kanada, Rusya ve Norveç‘in ardından Danimarka kıta sahanlığı sınırları dahilinde olduğunu iddia ettikleri Kuzey Antarktika’nın kendilerine verilmesi için Birleşmiş Milletler’e resmen başvurmuştu.

* * *

Tüm bunlar olurken Washington, “Rus uçağının Baltık Denizi üzerinde ABD uçağına tacizde bulunduğu” gerekçesiyle Moskova’ya nota verdi. Moskova ise İran’a uyguladığı S-300 füze yasağını kaldırdı, hava sahalarının casus uçak tarafından ihlal edildiğini iddia etti. Washington’un kendisinden on binlerce mil uzaklıkta Rusya tarafından taciz edildiğini öne sürmesi önümüzdeki döneme dair yaşanacakların ön işareti. Ukrayna, Doğu Avrupa, Baltık Denizi, Antartika. Yeni paylaşım mücadelesinin ağız sulandıran sahneleri. İlan edilen yeni ittifaklar, yeniden şekillenen dünyadaki paylaşım kavgalarının dışavurumu.