​Marakeş İklim Zirvesi’nin 5 önemli sonucu
21.11.2016 15:41 ÇEVRE

Marakeş’te düzenlenen Birleşmiş Milletler 22. İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) Taraflar Konferansı (COP22), geçen sene imzalanan ve rekor sürede 111 ülke tarafından onaylanarak uygulamaya giren Paris İklim Anlaşması’nın uygulanmasına dair önemli çıktıların olduğu bir toplantı olarak tarihe geçti.
Zirvede ilk haftanın gündeminde Trump’ın kazandığı ABD seçimi damga vurdu, Trump’ın iklim değişikliği konusunda neler yapacağı halen belirsiz olsa da, dünyanın geri kalan kısmı; gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler, şehirler, bölgeler, şirketler Paris Anlaşması’na bağlılıklarını teyit ederek iklim değişikliği için gerekli olan küresel ortak liderliği ortaya koydular. Özellikle iklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkelerin kurduğu Kırılgan Ülkeler Platformu hem ahlaki, hem politik hem de Pratik anlamda liderliklerini kanıtladılar.

Zirve sırasında ortaya çıkan önemli gelişmeleri 5 başlık altında görebilirsiniz.

1. Paris Anlaşması artık daha güçlü

Son iki hafta içinde, küresel seragazı emisyonunun yüzde 7.72’sinden sorumlu 7 ülke -Avustralya, Israil, Malezya, Japonya, Finlandiya, Guatemala ve Birleşik Krallık- Paris Antlaşması’nı onayladı. Bu ülkelerle birlikte anlaşmayı onaylayan ülke sayısı 111’e yükseldi, toplamda şu anda küresel emisyonların yüzde 77’si anlaşma kapsamında. Türkiye ise halen anlaşmayı onaylamayan birkaç ülke arasında, G20 ülkelerinden ise sadece Türkiye ve Rusya halen anlaşmayı onaylamadı.

ABD seçim sonuçlarının tehdidi COP’a gölge düşürdü ancak, buna cevaben UNFCCC’nin 196 üye ülkesi (ABD de dahil olmak üzere), Marakeş Duyurusu’nda Paris Antlaşması’nın “tamamının hayata geçirilmesi taahhüt ettiklerini” ilan ettiler.

Aralarında Almanya, Fransa, Meksika, AB, Brezilya ve Marshall Adaları gibi ülkelerin bulunduğu High Ambition Coalition (HAC) bakanları“iklim değişikliği mücadelesinin çevre, ekonomi ve uluslararası güvenliğe faydaları var” ifadelerini yenilediler.

2. Kırılgan ülkeler iklim mücadelesinde liderliği ele alıyor

47 ülkenin üye olduğu Climate Vulnerable Forum (CVF, Kırılgan Ülkeler Forumu), zirvenin son günü bir araya gelerek, CVF Vizyonu adını verdikleri bir bildirge yayınladılar ve tüm dünyayı daha etkin bir biçimde, Paris Anlaşması’nın ortaya koyduğu 1.5 derece hedefine uygun politikalar belirlemeye davet ettiler. CVF üyesi olan düşük gelirli ülkeler ayrıca; aşağıdaki taahhütlerde de bulundu:

• CVF ülkeleri, ulusal niyet beyanlarını 2020 yılından önce güncelleyecek.

• Ülkeler en kısa sürede (2030 ile 2050 arasında) yüzde100 yenilenebilir enerji hedefine ulaşacak.
• CVF ülkeleri, 2020 yılından önce, 2050 uzun Dönemli Dekarbonizasyon Stratejilerini sunacaklar.

3. Uzun vadeli planlar sunulmaya başladı

Paris Anlaşması’nın en kritik maddelerinden biri de uzun vadeli dekarbonizasyon planları ile ilgiliydi. COP22’de bu alanda da gelişmeler yaşandı. Trump’ın seçilmesine rağmenilk uzun vadeli planı sunan ABD oldu, ayrıcaAlmanya, Kanada ve Meksika da planlarını açıkladı. ABD 2005 yılını referans alarak 2050’ye kadar yüzde 80 emisyon azaltımı hedeflerken, Almanya ise 1990 yılını referans alarak yüzde 80 ile yüzde 95 oranında emisyonlarını azaltacak.

Ayrıca, zirvenin son gününde başlatılan 2050 platformu dünyanın birçok yerinde yankı uyandırdı. Kanada, Kolombiya, Kosta Rika, Almanya, Peru, Birleşik Krallık, Marşal Adaları, İsveç, ABD, Şili, Norveç, Meksika, İtalya, Yeni Zelanda, Japonya, Etiyopya, İsviçre ve Fransa’nın aralarında bulunduğu 22 ülke, Rio, Paris, Melbourne, New York gibi 15 büyük şehir ve 190’dan fazla şirket, 2050 yılını hedefleyen dekarbonizasyon planlarını en kısa sürede sunmak üzere taahhütte bulundular.

4. Paris Anlaşması’nın başlattığı dönüşümü COP22 hızlandırdı

Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü’nün (IEEFA) COP’tan hemen önce yayınladığı bir rapor, fosil yakıt şirketlerinin hisse değerlerinin düşüşte olduğunu ve temiz enerji yatırımlarının küresel olarak artışta olduğunu göstermişti. Paris Anlaşması’nın reel ekonomide başlattığı bu dönüşüm, Marakeş COP22 sırasında da ivme kazandı. Zirve sırasında piyasaları etkileyen birçok önemli gelişme yaşandı.

5. Özel sektörden de iklim değişikliği ile mücadeleye destek geldi

COP22 sırasında zirveyi takip eden özel sektör kuruluşlarından da net bir mesaj çıktı: Düşük karbon ekonomisine geçiş yaşanmakta ve artık geri dönüşü olamaz ve şirketler ile yatırımcılar bir an önce bu dönüşümü hızlandırmak istiyor.

Hafta başında, Google, Apple, Goldman Sachs ve başka Wall Street bankaları dahil olmak üzere, 360’dan fazla şirket başkan seçilen Trump’a ABD’nin Paris Antlaşması taahhütlerini devam ettirmesi için çağrıda bulundu.

Küresel yatırımcı koalisyonu COP 22’de, Paris Antlaşması’nın hayata geçirildiği 2015’ten bu yana yatırımcıların portföylerini karbonsuzlaştırmak için kullandıkları risk saydamlık beyanları ve düşük karbonlu çözümlere yapılan somut yatırımları açıkladı.

Saudi Aramco, BP ve Shell’in de aralarında bulunduğu on büyük petrol devi şirket de bu zirve sırasında tavır değiştirdi. Daha önce iklim değişikliğinin olmadığını savunan bu şirketler, COP22 sırasında, “karbon yakalama” teknolojilerine 1 milyar dolarlık yatırım yapacaklarını belirterek, iklim değişikliğinin varlığını bir anlamda kabul etmiş oldular.

Türkiyeli uzmanların Marakeş COP22 yorumları

Elif Gündüzyeli, Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe), Türkiye İklim Politikaları Koordinatörü:

Küresel sıcaklık artışını 1.5C derecede sınırlamak için ortaya konan Paris Anlaşması'nın yürürlüğe girmesiyle, Marakeş'te pek çok ülke anlaşmayı onayladı, Türkiye gibi az sayıdaki henüz onaylamamış ülkelerin bu yeni küresel iklim rejiminin dışında kalmaması gerekli. Paris sürecine dahil olan ülkeler ortaya çıkan anlaşmaya sırtlarını yaslamanın aksine, iklim değişikliğinin geri dönüşü olmayan etkilerini önlemek için bir an önce iddialı iklim hareketine baş koymalılar. Gezegenin halihazırda 1C derece ısınmasının etkilerini gün be gün yaşıyorken, oyalanmak için vakit kalmadı. Özellikle Türkiye gibi hızlı gelişmekte olan ekonomiler, önlerindeki iklim liderliği fırsatlarını bir an önce fark ederek ulusal iklim politikalarını, sürdürülebilir yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği yatırımlarını destekleyecek, kömür ve diğer fosil yakıtları merkezlerinden uzaklaştıracak şekilde gözden geçirmeliler. Bu, yalnızca iklim değişikliğiyle mücadele için değil, aynı zamanda Paris sonrasındaki küresel trendi yakalayarak kalkınma fırsatlarını elde etmek için çok önemli.


Dr. Ethemcan Turhan, Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi:

Paris İklim Anlaşması’nın yürürlüğe girmesi ve Marakeş’te ortaya çıkan gelişmeler, Türkiye’deki karar vericilere, sivil toplum kuruluşlarına ve iş dünyasına net bir mesaj veriyor. ABD’deki politik dengelerin değişmesine rağmen, sürdürülebilir enerji dönüşümü tüm dünyada hızlanarak devam edecek.

Cansın Leylim Ilgaz, 350.org:

Marakeş İklim Zirvesi Türkiye’nin bir an önce iklim değişikliği ile etkin bir biçimde mücadele etmeye başlaması gerektiğini tekrar ortaya koydu. Küresel ısınmayı 2C derecenin altında tutmak için tüm yeni fosil yakıt projelerinin iptal edilmesi gerektiğini ortaya koyan bir çok bilimsel çalışma var. Türkiye fosil yakıt projelerini hayata geçirmeye devam edemez. Gelişmiş olan ülkeler de gelişmekte olan ülkelerdeki kirli kömür yatırımı projelerine verdikleri finansal desteklere bir an önce son vermeli. Hemen şimdi, ülkemizin refahı ve ekonomisi için %100 yenilebilir enerji hedefini ortaya koymalı, ademi merkeziyetçi, sürdürülebilir enerji projelerine hız vermeliyiz. Bunun için de bir an önce, Yeşil İklim Fonu’ndan yararlanmanın peşinde koşmak yerine, tüm dünyanın yaptığı gibi Paris Anlaşması’nı onaylayarak harekete geçmeliyiz.