Anasayfa BİRGÜN KİTAP Neoliberal birikim rejimini anlamak

Neoliberal birikim rejimini anlamak

Mustafa Durmuş’un kitabı altı makaleden oluşuyor. Bunlar Büyük Değişim’in hangi yönüyle ilgilendiğinize göre bağımsız biçimde de okunabilen yazılar. Hepsi birlikte neoliberal otoriter birikim rejimini aydınlığa kavuşturuyorlar

AYKUT ÇOBAN

Mustafa Durmuş’un yeni kitabı Büyük Değişim: Popülist Otoriterleşme, kısa bir süre önce yayımlandı. Durmuş’un kitabının adı bende Karl Polanyi’nin eserinin adını çağrıştırdı. Polanyi’nin Büyük Dönüşüm’ü ekonomik liberalizmin tarihsel gelişimini çözümler. Durmuş’un Büyük Değişimi ise liberalizmin 1970’lerde yerleşmeye başlayan evresini, neoliberalizmi masaya yatırıyor. Okur neo-liberal değişimin bizi nereye götürdüğünü, yani yönünü de kitabın alt başlığını gördüğünde hemen kavrayacaktır: Popülist Otoriterleşme.

Durmuş’un kitabı altı makaleden oluşuyor. Bunlar Büyük Değişim’in hangi yönüyle ilgilendiğinize göre bağımsız biçimde de okunabilen yazılar. Hepsi birlikte neoliberal otoriter birikim rejimini aydınlığa kavuşturuyorlar.

Kitabın büyük bir emeğin ürünü olduğu daha ilk yazıda fark edilebiliyor. Gerek literatürdeki eserlere gerek çeşitli kurumların raporlarına ve güncel verilerine atıflar var sık sık. Bunlar arasında Dünya Bankası, IMF, Birleşmiş Milletler bünyesindeki örgütler, OECD, AB, Amerikan Merkez Bankası, Uluslararası Finans Kurumu, yatırım bankaları, vb sayılabilir. Bu sayılanların çoğu aslında neoliberal düzenin parçaları. Ama kitapta bunlardan yararlanılırken eleştirel yaklaşım bir yana bırakılmış değil, bu bakımdan neoliberalizm kendi örgütsel parçalarının verileriyle de mahkûm ediliyor. Yararlanılan İngilizce araştırmaların hem Türkçeye aktarılmış olması hem de meslekten iktisatçı olmayanların anlayacağı bir dille ifade edilmiş olması, eseri geniş bir kitleyle buluşturacak bir başka unsur.

Dahası kitap, bu gibi uluslararası kuruluşların Türkiye’nin iktisat politikalarına doğrudan etkisini, siyasal iktidarın bunlarla göbek bağını da gözler önüne seriyor. Böylece, ülkenin iç iktisadi ve siyasal koşullarının dış etmenlerle nasıl eklemlenerek Türkiye’de neoliberal düzenin kökleştiği derinlikli biçimde serimleniyor.

KUTUSUNDAN ÇIKIYOR

Kitabı iktisat disiplini içinde değerli kılan bir üstünlüğü de gözden kaçmasın. İktisat, hele ki burjuva iktisat, genellikle içine kapalı, hatta yer yer matematiksel modellere boğulmuş bir disiplindir. Durmuş’un Büyük Değişim kitabında ise farklı bilim alanlarında yer alan yayınlardan ve araştırma bulgularından özellikle yararlanılmış. Başta Siyaset Bilimi olmak üzere Sosyoloji, Marksizm, Yönetim Bilimi ve sosyal politika literatürü ve popülizm tartışmaları, devlet teorileri, demokrasi teorileri, kamusallık kavramındaki dönüşüm vb konular kitaptaki iktisadi çözümlemelerin asli bileşenleri olarak yer alıyor. Böyle olunca iktisat farklı akademik disiplinlerle ilişkiye sokularak kendi kapalı kutusundan çıkarılıyor ve aynı zamanda da bu biçimde zenginleşen iktisadi tartışma öteki bilimler için de daha çok katkıda bulunacağı bir zemin kazanıyor.

ÇÖKÜŞ KAÇINILMAZ

Polanyi ile başladım tekrar ona döneyim. Polanyi dönüşümü ikili bir hareket olarak görür. Gemi azıya alan liberalizmi dizginleyecek karşı bir hareket, devletin toplum yararına müdahaleleridir. Günümüzde ise devleti bunu yapmaya mecbur kılan toplumsal hareketler ya gerilediler ya da otoriter rejimlerin baskısı altında tutuluyorlar. Bir de tabi sermaye, devleti toplum yararına değil, tam tersine sermaye yararına müdahaleye zorluyor.

Polanyi’ye göre insan doğasına aykırı olan liberalizmin çöküşü kaçınılmazdır. Çökmekteyken biçim değiştirdiği söylenebilir belki. Onun bir karikatürü olarak yerini alan neoliberalizm piyasa ekonomisini, kapitalist sınıflar lehine devlet müdahalesiyle ve özgürlükleri yok eden ya da sınırlandıran otoriterleşmeyle daha da güçlendirdi. Durmuş’un kitabında iktisadi krizlerin yapısal nedenlerinin neoliberal rejimleri çöküşe götüreceği belirtiliyor. Ama çöküşü hızlandıracak ya da çöküş sonrasında yeniden inşa edilecek rejime asıl rengini verecek bir toplumsal mücadele çözümlemesine yer verilmemiş. Siyasal ve toplumsal mücadele aktörleri neoliberal rejimin çürüyerek kendiliğinden yıkılmasını mı bekleyecek? Neoliberal değişim karşısında devrimci büyük değişim nasıl yükseltilebilir? Durmuş’un kitabında atıf yapılan Marx’ın ünlü 11. Tezi, bu sorular bakımından kitaba dönük küçük bir eleştiri olsun.

BİRGÜN TV'Yİ YOUTUBE'DA TAKİP EDİN

10,647AbonelerABONE OL
- Reklam -

SON HABERLER

Trump: 2020 başkanlık seçimlerini kazanamazsam piyasa çöker

Sosyal medyadan yaptığı sansasyonel açıklamalarla sürekli gündeme gelen ABD Başkanı Donald Trump,...

Yeşil alana trafo yapımına tek başına engel oldu

Muğla'nın Marmaris ilçesinde bir kadın, yeşil alana yapılması planlanan trafonun tehlikeli olabileceği...

Kılıçdaroğlu, Adalet Yürüyüşü sırasında yaşadıklarını anlattı

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, KRT, Tele 1, Cem TV...

FIFA 20 Yaş Altı Dünya Kupası’nda şampiyon Ukrayna

Polonya'nın ev sahipliğindeki FIFA 20 Yaş Altı Dünya Kupası'nın şampiyonu, Güney Kore'yi...

‘La Diva Turca Leyla Gencer’ belgeseli İzmir Festivali’nde

33. Uluslararası İzmir Festivali, 17 Haziran 2019 Pazartesi günü 21.00’de Elhamra Sahnesi’nde...

İzmir Torbalı’da geri dönüşüm fabrikasında yangın

İzmir'in Torbalı ilçesinde bulunan geri dönüşüm fabrikasında yangın çıktı. Yangın itfaiye ekiplerinin yaklaşık 1,5 saatlik...

Akşener: İmamoğlu’nu yeniden seçeceğiz

İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, "Ekrem İmamoğlu'nu yeniden, bu defa daha...

Meteoroloji’den gök gürültülü sağanak yağış uyarısı

Marmara'nın doğusu, Ege, Batı Akdeniz, İç Anadolu'nun kuzey ve batısı, Batı ve...

Fenerbahçe seriyi eşitledi

Tahincioğlu Basketbol Süper Ligi play-off final serisinin dördüncü maçında Anadolu Efes'i 82-73...

İmamoğlu-Yıldırım canlı yayın tartışmasının detayları

23 Haziran'da yenilenecek olan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimleri öncesinde AKP'nin adayı...

Sonraki haber