Anasayfa BİRGÜN KİTAP Neoliberal birikim rejimini anlamak

Neoliberal birikim rejimini anlamak

Mustafa Durmuş’un kitabı altı makaleden oluşuyor. Bunlar Büyük Değişim’in hangi yönüyle ilgilendiğinize göre bağımsız biçimde de okunabilen yazılar. Hepsi birlikte neoliberal otoriter birikim rejimini aydınlığa kavuşturuyorlar

AYKUT ÇOBAN

Mustafa Durmuş’un yeni kitabı Büyük Değişim: Popülist Otoriterleşme, kısa bir süre önce yayımlandı. Durmuş’un kitabının adı bende Karl Polanyi’nin eserinin adını çağrıştırdı. Polanyi’nin Büyük Dönüşüm’ü ekonomik liberalizmin tarihsel gelişimini çözümler. Durmuş’un Büyük Değişimi ise liberalizmin 1970’lerde yerleşmeye başlayan evresini, neoliberalizmi masaya yatırıyor. Okur neo-liberal değişimin bizi nereye götürdüğünü, yani yönünü de kitabın alt başlığını gördüğünde hemen kavrayacaktır: Popülist Otoriterleşme.

Durmuş’un kitabı altı makaleden oluşuyor. Bunlar Büyük Değişim’in hangi yönüyle ilgilendiğinize göre bağımsız biçimde de okunabilen yazılar. Hepsi birlikte neoliberal otoriter birikim rejimini aydınlığa kavuşturuyorlar.

Kitabın büyük bir emeğin ürünü olduğu daha ilk yazıda fark edilebiliyor. Gerek literatürdeki eserlere gerek çeşitli kurumların raporlarına ve güncel verilerine atıflar var sık sık. Bunlar arasında Dünya Bankası, IMF, Birleşmiş Milletler bünyesindeki örgütler, OECD, AB, Amerikan Merkez Bankası, Uluslararası Finans Kurumu, yatırım bankaları, vb sayılabilir. Bu sayılanların çoğu aslında neoliberal düzenin parçaları. Ama kitapta bunlardan yararlanılırken eleştirel yaklaşım bir yana bırakılmış değil, bu bakımdan neoliberalizm kendi örgütsel parçalarının verileriyle de mahkûm ediliyor. Yararlanılan İngilizce araştırmaların hem Türkçeye aktarılmış olması hem de meslekten iktisatçı olmayanların anlayacağı bir dille ifade edilmiş olması, eseri geniş bir kitleyle buluşturacak bir başka unsur.

Dahası kitap, bu gibi uluslararası kuruluşların Türkiye’nin iktisat politikalarına doğrudan etkisini, siyasal iktidarın bunlarla göbek bağını da gözler önüne seriyor. Böylece, ülkenin iç iktisadi ve siyasal koşullarının dış etmenlerle nasıl eklemlenerek Türkiye’de neoliberal düzenin kökleştiği derinlikli biçimde serimleniyor.

KUTUSUNDAN ÇIKIYOR

Kitabı iktisat disiplini içinde değerli kılan bir üstünlüğü de gözden kaçmasın. İktisat, hele ki burjuva iktisat, genellikle içine kapalı, hatta yer yer matematiksel modellere boğulmuş bir disiplindir. Durmuş’un Büyük Değişim kitabında ise farklı bilim alanlarında yer alan yayınlardan ve araştırma bulgularından özellikle yararlanılmış. Başta Siyaset Bilimi olmak üzere Sosyoloji, Marksizm, Yönetim Bilimi ve sosyal politika literatürü ve popülizm tartışmaları, devlet teorileri, demokrasi teorileri, kamusallık kavramındaki dönüşüm vb konular kitaptaki iktisadi çözümlemelerin asli bileşenleri olarak yer alıyor. Böyle olunca iktisat farklı akademik disiplinlerle ilişkiye sokularak kendi kapalı kutusundan çıkarılıyor ve aynı zamanda da bu biçimde zenginleşen iktisadi tartışma öteki bilimler için de daha çok katkıda bulunacağı bir zemin kazanıyor.

ÇÖKÜŞ KAÇINILMAZ

Polanyi ile başladım tekrar ona döneyim. Polanyi dönüşümü ikili bir hareket olarak görür. Gemi azıya alan liberalizmi dizginleyecek karşı bir hareket, devletin toplum yararına müdahaleleridir. Günümüzde ise devleti bunu yapmaya mecbur kılan toplumsal hareketler ya gerilediler ya da otoriter rejimlerin baskısı altında tutuluyorlar. Bir de tabi sermaye, devleti toplum yararına değil, tam tersine sermaye yararına müdahaleye zorluyor.

Polanyi’ye göre insan doğasına aykırı olan liberalizmin çöküşü kaçınılmazdır. Çökmekteyken biçim değiştirdiği söylenebilir belki. Onun bir karikatürü olarak yerini alan neoliberalizm piyasa ekonomisini, kapitalist sınıflar lehine devlet müdahalesiyle ve özgürlükleri yok eden ya da sınırlandıran otoriterleşmeyle daha da güçlendirdi. Durmuş’un kitabında iktisadi krizlerin yapısal nedenlerinin neoliberal rejimleri çöküşe götüreceği belirtiliyor. Ama çöküşü hızlandıracak ya da çöküş sonrasında yeniden inşa edilecek rejime asıl rengini verecek bir toplumsal mücadele çözümlemesine yer verilmemiş. Siyasal ve toplumsal mücadele aktörleri neoliberal rejimin çürüyerek kendiliğinden yıkılmasını mı bekleyecek? Neoliberal değişim karşısında devrimci büyük değişim nasıl yükseltilebilir? Durmuş’un kitabında atıf yapılan Marx’ın ünlü 11. Tezi, bu sorular bakımından kitaba dönük küçük bir eleştiri olsun.

- Reklam -

SON HABERLER

Erdoğan: Seçimlerden sonra Ayasofya’yı cami ismiyle müsemma hale getiririz

AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Sinan Erdem Spor Salonu'nda...

CHP’li Özel’den Süleyman Soylu’ya: Ey hadsiz, elinden geleni ardına koyma

CHP Grup Başkanvekili Özgür Özel, İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun, CHP’ye ilişkin açıklamalarına...

Galatasaray, Avrupa ikincisi oldu

CEV CUP 2019 finalinin rövanş maçında Trentino İtas’a 3-2’lik setlerle mağlup olan...

Galatasaray’a kötü haber: Diagne sakatlandı

Galatasaray'ın Senegalli futbolcusu , ülkesinin Mali ile oynadığı hazırlık maçında sakatlandı.

Rusya ile Lübnan’dan ortak Suriye açıklaması

Rusya ile Lübnan, Suriye meselesinin siyasi ve diplomatik yollarla çözümünü savunduğunu bildirdi.

Adana’da narenciye paketleme tesisinde yangın

Adana'nın Yüreğir ilçesi Havutlu mahallesinde bir narenciye paketleme tesisinin deposunda yangın çıktı.

Bogdan Tanjevic’e ‘Hall of Fame’ üyeliği

A Milli Erkek Basketbol Takımı ve Fenerbahçe'nin eski başantrenörü Bogdan Tanjevic, FIBA "Hall...

20 bin sözleşmeli öğretmen ataması için başvurular başladı

Milli Eğitim Bakanlığınca (MEB) ataması yapılacak 20 bin sözleşmeli öğretmen ataması için...

Sosyal medyadan Öykü Arin çağrısı: Harekete geç Sağlık Bakanlığı

İzmir’de lösemi tanısı konulan ve ilik nakli olmayı bekleyen 4 yaşındaki Öykü...

Akşener: Siyaseten sağ kalan tek kadın politikacıyım

İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, "Ben kadın olarak Türkiye'de yola çıkıp...

Sonraki haber