Anasayfa ARŞİV Örnek bir çevirmen

Örnek bir çevirmen

Talat Sait Halman aramızdan ayrıldı. Benim için öncelikle fevkalade kültürlü bir beyefendi, arkadaşım Defne’nin de babası… 12 Mart Nihat Erim hükümetinde bir yıl bile sürmeyen bir bakanlık görevi de sürdürmüş. Hiç unutulmamış, çünkü ilk Kültür Bakanı. Ama, en azından o dönemde, en büyük eleştirileri bu hükümette yer almasıyla değil, Çok Sesli Müzikçilerle (ki aralarında çok tanınmış sanatçılar var) anlaşmazlığa düşmesiyle almış. Önce Galata Mevlevîhânesi’nin sema gösterileri için yeniden açılmasına imza atması, sonra da hükümetin son demlerinde, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Salonu’nu “Itrî Gecesi” konserine tahsis etmesi, kıyametin kopmasına yol açmış. Halman Batı kültürüyle yetişmiş olsa da tarihi ve geleneksel değerlerimizi hor görmeyen bir aydındı.

Bugün geriye baktığımızda çoğu kişi için Talat Sait Halman’ın bir şair, bir yazar, İngilizce’den Türkçe’ye seçkin çeviriler yapan biri olduğunu görürüz. Gerçekten de öyledir, doğru. Ama Halman çok daha önemli bir görevi de yerine getirmişti. Türkçe’den İngilizce’ye değerli şairlerimizin ve yazarlarımızın eserlerini de çevirmişti.

Bir çevirmen hakkında yazan bir başka çevirmen olarak bu noktanın altını çizmek isterim. İnsanın yabancı dilden kendi diline çeviri yapması zordur, çünkü çeviri yapısı itibariyle zor bir iştir. Ama kendi dilinden bir yabancı dile çeviri yapmak, hele hele şiir çevirmek, kâbustur. Ben hâlâ bazı şiir alıntılarında, bu zor işi kendine zevk edinmiş az sayıda meslektaşıma danışırım. Ne de olsa, Sabri Esat Siyavuşgil’in akla zarar Cyrano de Bergerac çevirisiyle büyümüş bir nesiliz. Hem haddini bilmek de iyi şeydir.

Türk Edebiyatı’nın yabancı dillere çevrilerek yabancı ülkelere açılması meselesine dikkati ilk çeken, benim hatırladığım kadarıyla, Bilge Karasu’ydu. 90’lı yıllarda hayli eseri çeşitli dillere çevrilen Karasu, Türkçe metinlerin yabancı dillere çevrilmesinin yıllar boyu, büyük bir ‘olay’ olduğuna dikkat çekmişti. Yazar, “Tanınmak, Türkçenin kaynak dil olarak düşünülmesi de demek olacaktır,” demiş ve metinleri çevirenlerin ustalığına da körü körüne inanılmayacağını belirtmişti.

Gerçekten de edebiyatımızın yabancı dillere çevrilmesi yıllarca büyük olay ve hatta iftihar vesilesi olarak görülmüştür. Talat Sait Halman, “Türk Edebiyatı on yıllar, hatta yüzyıllar boyunca dış âleme açılmakta zorluklar çekti” diyor. Edebiyatımız uzun süre, tanıtmaktan tanınmaya vakit bulamamıştı.

Tanınmasını sağlayan başlıca isimlerden biri, Talat Sait Halman’dır. Uluslararası Şiir Komitesi ve Amerikan Şiir Akademisi üyesi Halman; Fazıl Hüsnü Dağlarca, Orhan Veli Kanık, Yunus Emre, Melih Cevdet Anday, Sait Faik Abasıyanık, vd.’den çeviriler yaptı. Dağlarca’dan ‘Collected Poems’, ‘The Bird and I’, Orhan Veli’den “I am Listening to İstanbul / İstanbul’u Dinliyorum”, Anday’dan ‘On the Nomad Sea’ ve ‘Rain One Step Away’ gibi… Yunus Emre ile Nazım Hikmet de çevirdiği şairlerden.

Sevdiğim şiirlerini ve pek çok çevirisini bir yana bırakmayalım, tamam, ama Shakespeare sonelerini de bir adım öne alalım. Bu soneleri Talat Bey’den daha iyi çevirdiklerini kanıtlamak isteyenlerin mukayese çabaları bir ara epey yoğunlaşmıştı. Şimdi bile internette dolaşınca onlara rastlarsınız. Oysa çok dengeli çevirilerdi bunlar. Bir şair tarafından çevrildikleri için şiirseldiler. Genelde sonenin, özelde de çevirdiği sonenin biçimine uyuyorlar; anlamı en iyi şekliyle Türkçe’ye aktarıyorlardı.

Selam olsun diyoruz; bir çevirmenden diğerine mütevazı bir selam…

BİRGÜN TV'Yİ YOUTUBE'DA TAKİP EDİN

11,398AbonelerABONE OL
- Reklam -

SON HABERLER

Milli yelkenci Okyanus Arıkan dünya üçüncüsü oldu

Milli yelkenci Okyanus Arıkan, Antigua ve Barbuda'da düzenlenen 2019 Optimist Dünya Yelken...

Tecavüzcü profesör hakkında 27 yıl hapis talebi

Ankara'da, kendisine ait hayvan hastanesinde çalışan veteriner Ç.B.’ye (23) tecavüz ettiği suçlamasıyla...

Patlayıcı ile katledilen 2 çocuğun cenazeleri toprağa verildi

Dersim'in Ovacık ilçesindeki Bilgeç Köyü yakınlarında araziye önceden yerleştirildiği düşünülen patlayıcının infilak...

Bakanlık’tan kahve makinesine toplatma kararı

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Big Coffee marka elektrikli kahve makinelerinin, "Can ve mal...

Netflix, ’13 Reasons Why’ dizisinden intihar sahnesini kaldırdı

Netflix, ’13 Reasons Why’ adlı diziden, ergen çağdaki bir kız çocuğunun intihar ettiği sahneyi...

TÜSİAD patronları ABD’ye gidiyor

Simone Kaslowski başkanlığındaki TÜSİAD heyeti, ABD'ye gideceğini açıkladı.

İran zenginleştirilmiş uranyum seviyesini açıkladı

İran Atom Enerjisi Kurumu Sözcüsü Behruz Kemalvendi, İran devlet medyasında yer alan...

Motoruna yuva yapan kuşlar için TIR’ını 45 gün çalıştırmadı

Ankara'nın Çubuk ilçesinde kuşların TIR'ının motoruna yuva yaptığını gören Bahattin Gürses, 6...

Karlov suikasti davası: Sanıklar savunma yaptı, duruşma ertelendi

Rusya'nın Ankara Büyükelçisi Andrey Karlov'un öldürülmesine ilişkin Fethullah Gülen'in de aralarında bulunduğu...

Siverek’teki katliam: Eski AKP’li vekil İzol’un oğlu da tutuklandı

Urfa’nın Siverek ilçesinde 6 kişinin öldüğü, 5 kişinin de yaralandığı silahlı kavgayla...

Sonraki haber