Özgürlük sırası Mali’de!
İBRAHİM VARLI İBRAHİM VARLI

Fransa’nın Güney Afrika ve Gana'nın ardından Afrika'nın üçüncü en büyük altın üreticisi olan Mali’ye yönelik askeri müdahalesini sadece radikal İslamcı gruplara karşı yapılmış bir müdahale olarak okumak yanıltıcı olur. Tıpkı “kitle imha silahları” bahanesiyle Irak’a, özgürlük ve demokrasi götürme gerekçesiyle Libya’ya yapılan saldırılar gibi radikal İslamcı gruplar da bu işin görünen yüzü.

Madalyonun öteki yüzünde ise zengin maden yataklarına sahip Afrika’nın yeni bir bölüşüme sahne olması yer alıyor. Çin’in kıta genelinde her geçen gün artan nüfuzunun ABD’nin hegemonyasını tehdit etmesi, Rusya’nın atılımları, Fransa’nın eski sömürgeleri üzerindeki etkinliğini kaybetmemek istemesi derken “Kara Kıta” küresel güç odaklarının av sahasına dönüşmüş durumda.

Uzun süredir bu müdahalenin sinyalleri veriliyordu. Müdahaleyi hızlandıran süreç ise ABD’nin yeni yıla girerken 35 Afrika ülkesine asker gönderme kararı aldığını açıklaması oldu. Pentagon’un ilk aşamada asker göndermeyi planladığı ülkeler arasında Mali’yle birlikte Nijerya, Sudan, Cezayir, Kenya ve Somali gibi eski Fransız sömürgeleri yer alıyordu.

Bir taraftan ABD’nin Kara Kıta’ya asker göndereceğini açıklaması öte yandan ise radikal İslamcı grupların artan etkinliği derken, Fransa eski sömürgesi Mali'nin kontrolünden çıkacağı endişesiyle, askeri harekâta başladı. Bahane elbette ki tanıdık: Ülkede istikrarı sağlamak.

• • •

Fransa kıta genelinde hem ABD hem de Çin’e karşı giriştiği hegemonya mücadelesini kaybediyor. Kaybedilen bu nüfuzun yeniden inşası için bölünmüş kaos içindeki Mali’ye müdahale bulunmaz bir fırsattı. Bu vesileyle de Fransa bu yeni küresel oyunda ben de varım demiş oldu.

Uranyum açısından çok zengin maden yataklarına sahip Mali, Afrika’nın kalbine dalmak isteyenlere bulunmaz fırsatlar sunuyor. Ülkenin kuzeyindeki büyük uranyum yatakları ise elbette ki büyük ağabey Fransa’nın kontrolünde.

Mali sadece Fransa’nın değil ABD’nin de Afrika’ya açılmasının ana karargâhı konumunda. ABD’nin Yeni Afrika Birleşik Komutanlığı’nın (AFRICOM) Nijerya ve Somali ile birlikte kıtadaki doğrudan askeri operasyonlarının
kapsamında yer alıyor. AFRICOM, George W. Bush hükümetinin emriyle Afrika’da sivil ve askeri operasyonlar düzenlemek amacıyla Pentagon’un kurduğu bir birim. Libya’dan Kongo’ya, Gine Körfezi’nden Somali’ye kadar
çok geniş bir alanda faaliyet gösteriyor.

Merkezi yönetimin denetimi altında bulunan Bamako’da çok sayıda ABD üssü var. George W. Bush döneminden bu yana Mali'de askeri faaliyetlerde bulunan ABD’nin 12 yıldır ülkede süren savaşta aktif rol aldığı biliniyor.

• • •

Kara Kıta Afrika yarım yüzyıl sonra kendisini bir kez daha paylaşım savaşının merkezinde buldu. Amaç kilit önem taşıyan doğal kaynakların paylaşımı. Afrika’da enerji kaynaklarının başında artık Çin var. Askeri bir güç olarak değil ama ekonomik anlamda Çin bölgede nüfuzunu artırıyor.

Çin’in doymak bilmeyen iştahı ABD ve Fransa’nın kabusu durumunda. Bu kâbustan uyanmak için de radikal İslamcı gruplar bulunmaz fırsatlar sunuyor. Hem ABD hem de Fransa Nijerya’daki Boko Haram, Somali’deki Efl-Şebab ve Mali’deki Ensardin ve Tevhid Hareketleri üzerinden bölgedeki askeri güçlerini yeniden tesis ediyorlar.

Suriye’de El Kaideci güçlerle işbirliği yapan Fransa, Mali’deki emperyalist müdahalesini meşrulaştırmak için isyancıların El Kaide bağlantılı olduğu argümanını kullanıyor. Evet “özgürlük” sırası Mali’de. Kıta Afrikası’nı zorlu ve
kanlı günler bekliyor.