Anasayfa BİRGÜN PAZAR Planlamada toplumsal cinsiyet eşitliği

Planlamada toplumsal cinsiyet eşitliği

Sorunların birlikte tespiti ve çözümü önemsenerek planlamada evrensel standartlar benimsenirken kentlerde toplumsal cinsiyet eşitliği yaklaşımı yerelleştirilmeli

BİLGE BEKTAŞ

Irk, sınıf ve cinsiyet ayrımcılığı türlerinden toplumsal cinsiyet eşitsizliği gündelik yaşamda kentlerimizde yeniden üretiliyor. Türkiye’de 2018 yılında 440 kadın öldürüldü, en az 142 kadın kamusal alanda şiddete maruz kaldı, cinsel şiddet olaylarının çoğu kamusal alanlarda, sokaklarda ve toplu taşıma araçlarında gerçekleşti. İstanbul sokaklarındaki kadın heykeline dahi cinsel şiddet girişiminde bulunuldu.

Şiddet olaylarının çoğunun kamusal alanlarda yaşanması kentte güvenlik sorunu olduğunu gösteriyor. Yoksulluk kadınların toplumsal yaşama katılmasını güçleştiriyor. Kadınların önemli bölümü erkeklere göre düşük ücretle çalışıyor, vakitlerinin daha büyük bir bölümünü ev içi işlere ayırıyor, bu nedenle yarı zamanlı, eve yakın mesafede ve sosyal güvencesi olmayan işlerde çalışabiliyor. Çocuk ve aile bireyleri bakımı, alışveriş gibi işlerle de ilgilenen kadınlar farklı biçimde kentsel hizmetlere gereksinim duyuyor. Özellikle kıyı kesimleri, plajlar, havuzlar ve kahvehanelerde toplumsal önyargılara maruz kalıyor ve tacize uğrayabiliyor. Merkezi ve yerel yönetimde yetersiz temsil ediliyor. 24 Haziran seçimiyle milletvekillerinin yalnızca 103’ü, 31 Mart yerel seçimlerinde ise 793 adayın 26’sı kadın.

Kent mekanının eşitsiz deneyimlenmesi bir toplumsal cinsiyet eşitsizliği sorunu. Kentleşme kapitalizmin eşitsizliklerini içsel olarak barındırsa da planlamada kamu yararının gözetilmesi esas. Kamu yararı gözetilirken kadınların ve çocuklar, engelliler, yaşlılar gibi özel ihtiyaç gruplarının farklı gereksinimleri düşünülerek mekanın ayrımcılığa yol açmaması sağlanmalı. Kadınların sağlık durumu, yoksulluk, medeni hal, vatandaşlık, çocuk bakımı, cinsel yönelim, yaşlılık gibi farklılaşan özelliklerine göre gereksinimleri olup, toplumsal yaşama katılımı güçlendirmekte şunlar gözetilebilir:

Farklı kesimlere ve yaşam biçimlerine eşitlikçi yaklaşım izlenirken, demokratik yönetimin temeli olarak kent bütününde ve yerelde karar alma sürecine kadınların eşit katılımı sağlanmalı. Sorunların birlikte tespiti ve çözümü önemsenerek planlamada evrensel standartlar benimsenirken kentlerde toplumsal cinsiyet eşitliği yaklaşımı yerelleştirilmeli.

Örgün eğitimde ve yetişkinlere toplumsal cinsiyet eşitliği ile ihtiyaç duyulan eğitimler verilerek toplumsal bilinç desteklenmeli.

Kadınların yalnız, çocuklu, aile bireyleri veya sosyal çevresiyle hareket edebileceği düşünülerek kentteki farklı kullanım alanları arasında bağlantılar kurulmalı. Tek merkezli ulaşım yerine semtler ve mahalleler arasında bağlantıyı güçlendiren ulaşım planlaması yapılmalı. Ulaşım türleri arasındaki entegrasyonda durak mesafeleri kısa tutulmalı, aktarma noktaları aydınlatılmalı. Yaya erişimi önceliklendirilmeli, toplu taşıma olanakları güçlendirilmeli, sokaklar engelli ve çocuklu bireylerin kullanımına uygun genişlikte olmalı, yol bulmayı kolaylaştırıcı bilgilendirme işaretleri ve panolar kullanılmalı. Belirli noktalara acil durum telefonları ve güvenlik kameraları yerleştirilmeli.

Yaşayan, canlı ve karma kullanımları içeren, yaya hareketliliği sağlanmış, sosyal ve kültürel donatılarla gece de yaşayan kent merkezleri ulaşım sistemleriyle desteklenmeli. Kentte bulunan kültür varlıkları korunarak kent yaşamına dahil edilmeli. Farklı nitelikte fonksiyonları içeren alt merkezler ile belirli ihtiyaçlar mahallelerde ve semtlerde karşılanabilmeli. Kreş, sığınma evi, yaşlı bakımevleri kadınlar için erişilebilir olmalı.

Kamusal açık ve yeşil alanlar sistematik kurgulanmalı, korunan vadiler ve kıyı kesimleriyle bütünleşmeli, doğa dostu ulaşım sistemleriyle ilişkilenmeli. Gündelik yaşamda psikolojik ve fiziksel sağlığa katkı sunan yürüyüş güzergahları, spor olanakları, doğadan öğrenmeye olanak sağlayan aktivitelerle sosyal yaşam desteklenmeli.

Kamusal ve yarı kamusal alanlar ile sokaklar farklı kentsel kullanımlar arasında bağlantı sağlayarak toplumsal kesimlerinin bir araya gelme ve karşılaşma mekanı olarak tasarlanmalı. Yaya akslarıyla kesişen, aydınlık ve kör noktaları ortadan kaldırılmış meydanlarda barışçıl etkinlikler düzenlenerek toplumsal dayanışma duygusu desteklenmeli.

Kaynaklar

Altay Baykan, D. (2015). Yerel Yönetimler için Kadın Dostu Kent Planlaması ve Tasarım İlkeleri Rehberi.

Jarvis, H., Kantor, P., & Cloke, J. (2012). Kent ve Toplumsal Cinsiyet. dipnot.

[1] Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu 2018 Veri Raporu

[2] www.birgun.net, 19 Kasım 2018

[3] “Sığınma evlerindeki 12 bin kadının oy kullanması engellendi” (Platform 2018 Veri Raporu)

- Reklam -

SON HABERLER

Güney Kore’de Mitsubishi’nin varlıklarına el koyma kararı

Japonya'nın Kore Yarımadası'ndaki sömürge yönetimi döneminde 'Koreli işçileri zorla çalıştırdığı' suçlamasıyla mahkum...

Hint kültüründe baharın gelişi: Holi Festivali

Senegal, Bangladeş, Nepal ve Hindistan gibi ülkelerde Hint kültüründe baharın gelişini simgeleyen...

AKP’liler MHP’lileri hastanelik etti

Kırşehir'in Mucur ilçesinde AKP'liler, MHP'li aday Hasan Hüseyin Köşker'in kardeşi Hulusi Köşker'in...

Danıştay’dan hukuksuz bildiri kararı

Danıştay 8. Dairesi üniversitelerde izinsiz bildiri dağıtmaya kınama cezası veren maddeye yapılan...

Galatasaray Başkanı: Görevimizin başındayız

Galatasaray'da zorunlu seçim kararı ile sonuçlanan genel kurulun ardından başkan Mustafa Cengiz...

İran’da sel felaketi: 11 ölü

İran'da sel felaketi sonucu 11 kişi hayatını kaybetti, 35 kişi yaralandı.

Tanzim sonrası sebze fiyatlarında yüzde 220’ye varan artış

Tanzim satışlarıyla birlikte başlayan indirimler kalıcı olmadı. Son günlerde hal esnafının sebze...

Ebeveynlerinin sünnet etmeye çalıştığı bebek yaşamını yitirdi

İtalya'da evde yapılmaya çalışılan sünnet 5 aylık bir bebeğin ölümüne neden oldu....

İtalya’da yerel seçimleri aşırı sağ kazandı

İtalya'nın güneyindeki Basilicata bölgesindeki yerel parlamento seçimlerini aşırı sağ partilerin ittifakı kazandı....

Mazgala sıkışan adamı itfaiye kurtardı

İzmir’in Konak ilçesinde, sokakta yaşayan ve iddialara göre temizlik yapmak için yağmur...