Anasayfa ARŞİV Yalan Dünya

Yalan Dünya

Gazeteleri açıp her okuyuşumdan sonra “aslında hiçbir şey olmuyor” diye serzenişte bulunuyormuşum bu aralar. Bunu üç kulaklı bir kedi olan dostum İvam söyledi. Üçüncü kulağıyla düşüncülerimi takip etme gibi bir alışkanlığı var. Bu sayede kendime sesli olarak itiraf edemediğim pek çok düşünceyle hesaplaşmak zorunda kalıyorum.

İvam’ın dediğine göre, çok kritik zamanlardan geçiyoruz ve eleştirel düşünce bu kritik zamanları değerlendirme konusunda çok maharetli değil. Haklı geldi bana bu tespiti. Çünkü sosyal medya gibi şeylerle birlikte “değişen özne” henüz yeterince anlaşılabilmiş değil.

Foucault, Deleuze gibi filozoflar sosyal medyanın geldiği boyutu göremeseler de tahmin ettikleri çok şey olmuştu, ama bu kadarını bekliyorlar mıydı, emin değilim. “Cogito” dergisinin Michel Foucault özel sayısında Mark Poster’ın “Foucault, Deleuze ve Yeni Medya” adlı bir makalesi yer alıyor. Diyor ki Poster: “1960’lardan bu yana, büyük eleştirel teorisyenlerin çoğu ‘medya’yı sorunsallaştırmamış ya da ona dair derinlikli bir tartışma sunmamıştır.” Oysa ki, “kültürün yapıtaşları olan metinlerin, imgelerin ve seslerin üretimi, yeniden üretimi, depolanması ve dağıtılmasında gerekli olan enformasyon makinelerinin kullanımında bir koyulaşma ve artan bir bir karmaşıklık söz konusudur” diyor Poster. İlk zamanlarda -belki belli çevrelerde hâlâ- internetin ve teknolojinin toplumsal yaşamdaki yeri ve etkisi küçümsenirdi. Ama şimdi küçümsemeye devam edenler bile sosyal medya içinde bir biçimde yer alıyor, ya da yer almak zorunda kalıyorlar. Süreyyya Evren’in “Milliyet Sanat”ın Haziran sayısında “Sen Benim Facebook’ta Kim Olduğumu Biliyor Musun” adlı bir yazısı yayımlanmıştı. Süreyyya Evren, 90’larda internette insanlar anonim olarak dolaşır, takma isimler kullanarak birbirleriyle iletişime geçerken, bu durumun 2000’lerde değiştiğini ve gerçek isimleri ve kimlikleriyle birlikte özel hayatlarına dair fotoğraflarını internette paylaştıkları tespitini yapıyor; ilk başlarda bu değişimin çılgın bir teşhircilik dalgası olarak yorumlandığından, hatta mahremiyetin çöküşü olarak nitelendirildiğinden bahsediyordu yazısında. Ama durum, mahremiyetin çöküşü diyerek kolayca işin içinden çıkılacak bir mesele değil. Herkesin kendi personasını inşa ettiği sosyal medyada da aslında bir tür mahremiyet var. Başka kullanıcılar kolaylıkla engellenebiliyor, daha doğrusu kişinin ev gibi gördüğü sosyal medyadaki sayfasından kovulabiliyor neticede.

Süreyyya Evren’in, “iktidarların denetleme stratejileri”ne karşı iki farklı önerisi var: Çekilmek ya da içerik sağlamak. İçerik sağlanacaksa, bunu Deleuze ve Guattari’nin şizoanalizine uygun bir biçimde “e-şizofreni”ye dönüşerek yapılmasından yana. Denetleme toplumundan özgürleşmenin başka bir yolu yok çünkü.

Kritik zamanlardan geçiyor olmamıza, içimizde ve dışımızda çok şey olduğu halde, hiçbir şey olmuyormuş gibi hissetmemize neden olan şey, Hardt’ın dediği gibi medyanın, hapishane, cezaevi gibi kapatılma mekânlarının yerini almış olmasıyla ilgili olabilir mi? Ve bu kapatılmayı, “gönüllü kölelik” haline getirmesiyle… Michael Löwy, Kafka’yla ilgili yazdığı “Boyun Eğmeyen Hayalperest” adlı kitabında, Kafka’nın şu sözlerine yer vermişti: “Bir yalan dünyasında yalan kendi zıddıyla bile ortadan kaldırılamaz, onu ancak bir hakikat dünyası yok edebilir.” Löwy, Kafka’nın  bu sözünü yorumlayarak kastettiği şeyin altını çizmişti: “Mevcut dünyanın ortadan kaldırılması ve yerine yeni bir dünyanın konulması…”

Aslında çok şey olduğu halde, herkesin hiçbir şey olmuyormuş gibi hissedip olan biteni izlemesi, Kafka’nın tabiriyle herkesin yalan bir dünyada yaşadığını göstermiyor mu? Şemdinli’de günlerdir süren savaşı ve o savaşın nelere gebe olduğunu yeterince göremeyişimizden belli değil mi, yalan bir dünyada yaşadığımız. Artık kimse yoksulluktan, işsizlikten de bahsetmiyor. Bu dünyada olsak da, bu dünyada değilmişiz gibi…

“Yalan dünya”, neo-liberal çözümler önerdi, öneriyor hep. Poster, Cogito’daki makalesinde aynen şöyle uyarıyor hakikatin peşindeki entelektüelleri: “Şimdilerde neo-liberalizm kendini olumlayıcı bir şekilde bir çözüm olarak sunmaktadır, ama bunun bir düzmece olduğu, ulusötesi kapitalizmin ve siyasi iktidarın merkezlerindeki seçkinlerin alaycı bir şekilde gülümsemesini sağlayan dalkavukça resmedilmiş bir dünya tablosu olduğu açıktır. Aklı başında hiçbir entelektüel bu görüşle ittifaka giremez.”

Poster, makalesinde Deleuze’ün “bilgisayarlaştırılmış denetim toplumu”nun bireyi nasıl çoğaltıp bölünebilen bir şeye dönüştürdüğüne dair görüşüne de yer veriyor ki, seyyar işgücü talep eden iş piyasaları ya da kitleyi çözerek “kişileştirilmiş” tüketicilere dönüştüren reklam yöntemlerine de dikkat çekerek, “yalan dünya”nın temel dinamiklerini gösteriyor.

Karacaoğlan’ın dediği gibi: “Yürü bre yalan dünya!”

BİRGÜN TV'Yİ YOUTUBE'DA TAKİP EDİN

11,494AbonelerABONE OL
- Reklam -

SON HABERLER

İran’dan ‘İngiltere’ye ait ikinci bir tankere alıkonuldu’ iddialarına yalanlama

İran, Hürmüz Boğazı'nda İngiltere'ye ait bir petrol tankerini daha alıkoyduğu yönündeki iddiaları...

Trump ‘Türkiye konusunda önemli hatalar yapıldı’ demişti, senatörlere toplantı davetiyesi gönderdi

ABD Başkanı Donald Trump'ın, Türkiye ve S-400 konusunu görüşmek üzere önde gelen...

Başak Demirtaş: Az önce ziyaretten çıktım, hepinize çok selamları vardı

HDP’nin önceki dönem Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş'ın eşi Başak Demirtaş, Twitter...

Gazze sınırında İsrail saldırısı: 97 yaralı

Gazze'deki Filistin Sağlık Bakanlığından yapılan açıklamada Filistinlilerin Gazze-İsrail sınırında devam ettikleri Büyük...

İran Devrim Muhafızları: Hürmüz Boğazı’nda bir İngiliz tankerine el koyduk

Hürmüz Boğazı'nda seyir halinde olan İngiliz bayraklı Stena Impero isimli tankerle temas...

Erzincan’da gıda zehirlenmesi şüphesi: 21’i çocuk 56 kişi hastaneye kaldırıldı

Erzincan'da, gıda zehirlenmesi şüphesiyle 21'i çocuk 56 kişi tedavi altına alındı.

Güvenlik soruşturması bahanesiyle görevine son verildi

Şişli Meslek Yüksek Okulunda Mart ayından beri sözleşmeli olarak öğretim görevliliği...

Yapı Kredi Yayınları’ndan Evliyâ Çelebi’ye ‘Kürdistan’ sansürü

Yapı Kredi Yayınları, 17. yüzyılda Evliyâ Çelebi tarafından kaleme alınan 10 ciltlik Evliyâ...

Digiturk ödeme yapmadı, futbol kulüpleri ihtar çekti

İddiaya göre Spor Toto Süper Lig'de mücadele eden futbol kulüpleri, 8 Temmuz'da...

AKP’li belediye başkanı: 30 Ağustos halkı ilgilendiren bir bayram değil

AKP'li Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, diğer bayramların aksine 30 Ağustos'ta...

Sonraki haber