1 milyar doları alın, Kazdağları’nı verin
Kazdağları’nı delik deşik edip giden Alamos Gold ‘işgal yasasıyla’ birlikte yeniden harekete geçti. Açtığı tanzim davasını Türkiye Cumhuriyeti’yle anlaşarak askıya aldıran şirket 1 milyar dolardan ne karşılığında vazgeçti?
Gökay BAŞCAN
Uzmanların ve yaşam savunucularının tüm itirazlarına rağmen Genel Kurul’da onaylanan torba yasa, uluslararası maden şirketlerini harekete geçirdi. İktidarın ilk hamlesi ülkenin oksijen deposu olarak nitelendirilen Kazdağları’nda 200 binden fazla ağacı kesen Alamos Gold ile anlaşmak oldu. Türkiye’nin maden ruhsatını yenilememesi üzerine Alamos Gold tarafından 2021’de açılan tanzim davasının tarafların anlaşmasının ardından 2 Temmuz’da askıya alındığı ortaya çıktı. Askıya alınma tarihinin torba yasanın ilk olarak genel kurula gelmesi beklendiği 1 Temmuz’dan sadece bir gün sonra olması dikkat çekti.
Ormanların, meraların, zeytinliklerin ve tarım alanlarının maden ile enerji şirketlerine peşkeş çekilmesinin önünde en ufak bir engel bırakmayacak olan torba yasa geçtiğimiz hafta Meclis’te kabul edildi. Kamuoyunda ‘süper izin’ ‘işgal’ yasası olarak nitelendirilen yasa, daha önce yurttaşların itirazları ve koruma kararları nedeniyle projeleri yarıda kalan maden şirketlerinin de iştahını kabarttı. Yaşanan son gelişmeler de yasanın maden şirketleri için hazırlandığı eleştirilerinin haklılığını bir kez daha ortaya koydu.
CİĞERLERİNİ SÖKTÜ
Ülkenin ve kamuoyunun yakından bildiği Alamos Gold, 2019 yılında ülkede eşi görülmemiş bir yıkım yarattı. Orman Genel Müdürlüğü’nden aldığı izinle 200 binden fazla ağacı kesti. Ülkenin oksijen depolarını yok edip geriye bırakan bir çöl bırakan Alamos Gold’a karşı büyük bir direniş örgütlendi. Kazdağları’nda aylar süren ‘Su ve Yaşam’ nöbetinin yanı sıra binlerce insan yürüyüş gerçekleştirdi. Tüm açılan davaların, itirazların ardından AKP iktidarı geri adım atarak Alamos Gold’un ruhsatını yenilemedi. Bunun üzerine Alamos Gold, zararlarının karşılanması için harekete geçti. Dava açan şirket, Türkiye'nin tarafı olduğu İkili Yatırım Antlaşması (Tahkim) gereği açılacağı duyurulan tazminat davasında tutarın 1 milyar doları bulacağı ifade etti.
SÜREÇ EŞ ZAMANLI
2021’den bu yana süren ve önemli yol katedilen davada önemli bir gelişme yaşandı. Alamos Gold ve Türkiye Cumhuriyeti anlaşarak süren davanın askıya alınmasını istedi. Böylece şirket bu anlaşmayla belki de 1 milyar dolar tazminattan vazgeçmiş oldu. Davanın askıya alınma tarihi de dikkat çekti. 21 Haziran’da komisyonda onaylanan torba yasanın ilk olarak 1 Temmuz’da genel kurula gelmesi bekleniyordu. Daha sonra çeşitli sebeplerle ertelenen torba yasa görüşmeleri 19 Temmuz’da yapıldı ve Meclis’te onaylandı.
Tahkim davası ise askıya torba yasanın ilk olarak Meclis’e gelmesi beklenen 1 Temmuz’dan sadece bir gün sonra gerçekleşti.
Torba yasa ile önünde neredeyse hukuki bir engel kalmayan Alamos Gold’un hangi söz karşılığında davanın askıya alınmasını kabul etti bilmiyoruz. Ancak bu kabul, Alamos Gold, Kazdağları’na geri mi dönüyor sorusunu da beraber getirdi.
