117 yıllık rekabetin dikkat çekenleri: Galatasaray-Fenerbahçe tarihine damga vuran olaylar
Ülke sporunun en köklü rekabetlerinden biri olan Galatasaray-Fenerbahçe derbisi, 117 yılı geride bırakırken sayısız ilginç olaya, rekorlara, centilmenlik örneklerine ve tarihi kırılma anlarına sahne oldu. İki ezeli rakip, Turkcell Süper Kupa finalinde 405. kez karşı karşıya gelmeye hazırlanıyor.
Ülke futboluna damga vuran ve “zıt kardeşler” olarak anılan Galatasaray ile Fenerbahçe arasındaki rekabet, bir asrı aşan geçmişiyle yalnızca bir spor mücadelesi değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel bir tarih anlatısı niteliği taşıyor.
Sarı-kırmızılılar ile sarı-lacivertliler, yarın Atatürk Olimpiyat Stadı’nda oynanacak Süper Kupa finaliyle birlikte tarihlerinde 405. kez kozlarını paylaşacak.
İLK GOL, İLK MAÇ, İLK SUSKUNLUK
İki takım arasındaki rekabetin ilk maçı, 17 Ocak 1909’da “Papazın Çayırı” olarak bilinen alanda oynandı. Galatasaray’ın 2-0 kazandığı bu karşılaşmada rekabet tarihinin ilk golünü Emin Bülent Serdaroğlu attı. Sarı-kırmızılılar, ilk yedi maçta Fenerbahçe’den gol yemeyerek dikkat çekici bir başlangıca imza attı.
BİR DAKİKALIK SÜPER KUPA
Rekabetin en sıra dışı karşılaşmalarından biri ise 7 Nisan 2024’te Şanlıurfa’da oynandı. TFF Süper Kupa maçına Fenerbahçe’nin 19 Yaş Altı Takımı ile çıkması, karşılaşmanın kaderini belirledi. Galatasaray’ın Mauro Icardi ile 1. dakikada bulduğu golün ardından Fenerbahçe sahadan çekildi ve maç yalnızca bir dakika sürdü. Galatasaray mücadeleyi hükmen 3-0 kazandı.
14 KİŞİYLE İZLENEN DERBİ
Rekabetin en az seyircili maçı, 17 Kasım 1922’de İttihat Sahası’nda oynandı. Sağanak yağış altında, hakemin şemsiyeyle yönettiği karşılaşmayı sadece 14 kişi izledi. En çok seyircili derbi ise 21 Eylül 2003’te Atatürk Olimpiyat Stadı’nda oynandı ve 70 bin 125 futbolsever tribünleri doldurdu.
Fenerbahçe, Galatasaray karşısındaki ilk galibiyetini rekabetin sekizinci maçında elde edebildi. 4 Ocak 1914’te Union Club sahasında oynanan maçı 4-2 kazanan sarı-lacivertliler, yaklaşık beş yıllık galibiyet hasretine son verdi. Fenerbahçe’nin rekabetteki ilk golünü Hasan Kamil Sporel kaydetti.
GOLCÜLERİN REKABETİ
Derbi tarihinin en golcü ismi, Fenerbahçeli Zeki Rıza Sporel oldu. Sporel, Galatasaray’a karşı çıktığı 42 maçta 27 gol attı. Onu 24 golle Alaattin Baydar izlerken, Lefter Küçükandonyadis 20, Metin Oktay 19 golle öne çıktı. İki takım formasıyla da gol atan Tanju Çolak, rekabette toplam 22 gole ulaştı.
Galatasaray ve A Milli Takım’ın efsane kalecisi Turgay Şeren, Fenerbahçe’ye karşı 55 maçta forma giyerek rekabette en çok oynayan futbolcu unvanını elde etti.
UZUN HASRET DÖNEMLERİ
Rekabet tarihinde iki takımın da uzun galibiyet özlemleri yaşadığı dönemler oldu. Fenerbahçe 11, Galatasaray ise tam 18 maç üst üste galip gelemedi. Bu dönemler, derbinin ne kadar dalgalı ve sürprizlere açık olduğunu gösteren örnekler olarak kayıtlara geçti.
Ezeli rakipler bugüne kadar 19 farklı statta karşılaştı. İstanbul’dan Ankara’ya, İzmir’den Erzurum’a, Almanya’nın çeşitli şehirlerinden Şanlıurfa’ya uzanan bu geniş coğrafya, rekabetin ulusal sınırları aşan bir boyuta ulaştığını gösterdi.
Yıllar içinde birçok futbolcu hem Galatasaray hem de Fenerbahçe formasını terletti. Tanju Çolak, Sergen Yalçın, Emre Belözoğlu, Caner Erkin, Burak Yılmaz ve Michy Batshuayi gibi isimler, rekabeti iki cepheden yaşayan futbolcular arasında yer aldı.
TARİHE GEÇEN SKORLAR
Rekabette bir maçta en fazla gol atan futbolcular dört golle Celal İbrahim, Cemil Gürgen, Metin Oktay ve Zeki Rıza Sporel oldu. En sık görülen skor 1-0 olurken, Galatasaray’ın 1911’deki 7-0’lık galibiyeti en farklı sonuç olarak kayıtlara geçti. Fenerbahçe’nin ligdeki en farklı galibiyeti ise 2002’deki 6-0’lık Kadıköy zaferi oldu.
23 Şubat 1934’te Taksim Stadı’nda oynanan derbi, futbolcular ve tribünlerin karıştığı büyük bir kavga nedeniyle yarıda kaldı. Olaylar sonrası 17 futbolcuya uzun süreli cezalar verildi; sezonu Beşiktaş şampiyon tamamladı.
Rekabet sadece gerginliklerden ibaret olmadı. Maç ertelemeyi teklif eden yöneticiler, bilerek kaçırılan penaltılar, ortak evlerde kalan futbolcular ve “FenerSaray” adıyla kurulan karma takım, bu derbinin centilmenlik tarafını da ortaya koydu.
Özellikle merhum Galatasaray Başkanı Özhan Canaydın’ın, 6-0’lık Kadıköy yenilgisinde Fenerbahçe’nin gollerini alkışlaması, rekabet tarihine geçen bir fair play örneği olarak hafızalara kazındı.
