ABD de yeni pozisyon almak zorunda kalabilir: Halep’in kurtarılması dengeleri değiştirecek
MUSTAFA K. ERDEMOL kemalerdemol@yahoo.co.uk
Suriye Ordusu’nun “savaşların anası” olarak adlandırdığı Halep kuşatmasında neredeyse sona gelindi. Ordunun Eski Halep’e girdiği, cihatçı Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) içindeki bazı grupların ateşkes önerdiği bildiriliyor. Bu ordunun son dört yıldaki en önemli başarısı.
Suriye Ordusu, stratejik öneme sahip olan Halep’in en büyük mahallesi Bab El-Hadid’i, Halep Kalesi’ni, Eski Halep olarak adlandırılan bölgeyi cihatçı örgütlerden temizledi. Kentin tamamını alması da artık an meselesi. Cihatçı örgüt Liwa Ahrar ile diğer bazı ÖSO grupları beyaz bayrak açarak orduya teslim oldular. Yaralanan ÖSO militanlarının kentten çıkma kararı aldıkları da söyleniyor.
Neden bu kadar çabuk?
Dört yıldır cihatçıların elinde olan kent 20 günde nasıl Suriye ordusunun eline geçecek duruma geldi? Her şeyden önce IŞİD faktörü var. Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad karşıtı muhalifleri uzun zamandır destekleyen güçlerin IŞİD’e karşı savaşlarında bu muhaliflerden bekledikleri desteği almamaları Suriye’nin haklılığını ortaya koyan bir gelişme oldu. Bu nedenle birçok batılı ülke Halep’teki cihatçı gruplara yardımı kesmeseler bile azalttılar. Bu Suriye yönetiminin elini rahatlattı. İkinci faktör elbette Rusya’nın verdiği hava desteği.
Yirmi gün gibi kısa bir sürede Halep’in cihatçı çetelerden temizlenmesi, bu gruplara verilen desteğim kesilmesi durumunda Suriye’deki “krizin” kısa sürede çözüleceğinin de kanıtı. Savaşın bu kadar uzamasının nedeni, başta Türkiye olmak üzere, Suudi Arabistan, Katar gibi ülkelerin cihatçı gruplara verdikleri destekti. Bu dış destek olmasa Suriye ordusu sorunu çoktan çözmüştü.
Halep neden önemli?
Halep’in hem Suriye ordusu hem de cihatçı gruplar için çok önemli olduğu malum. Cihatçılar için Dera’dan sonra en etkin oldukları yer olması açısından bir önemi var. Suriye genelinde yürüttükleri savaşı yönettikleri yer Halep. Suriye ordusu için önemi de bu özelliğinden kaynaklanıyor. Bu nedenle ordu Halep’i tam 20 bin askerle kuşattı. Kuşatmadan amaç kent merkezini El Kaide’nin Suriye kolu Şam’ın Fethi Cephesi (eski adıyla El Nusra Cephesi), Ahrar’uş Şam, İslam Ordusu, Nurettin Zengi Tugayları ile diğer ÖSO gruplarından temizlemekti.
Halep’in kurtarılmasından sonra ne olacak?
Cihatçılar açısından
1) Cihatçı gruplar en önemli lojistik merkezlerini kaybetmiş olacaklar,
2) Aynı grupların, İdlip hariç, ülkede hareket alanları daralacak,
3) Söz konusu gruplarda çözülmeler olacak, bu çözülmeler teslim olmalarına yol açacak,
4) Aralarındaki zaten var olan görüş ayrılıkları keskinleşecek,
5) Halep’te yenilmeleri IŞİD’i de Rakka’yı da kaybedebileceği endişesine sokacak, moral açıdan büyük bir kayıp olacak Halep yenilgisi.
Suriye açısından
1) Halep’i cihatçılardan aldığında tüm Batı Suriye devlet kontrolünde olacak. Halep’ten, Hama’ya, Şam’a kadar olan bölge tamamen cihatçılardan arındırılmış olacak,
2) Suriye’nin Halep zaferi batıya cihatçılara dolayısıyla da IŞİD’e karşı mücadelede Şam’ın göz ardı edilemeyecek önemli bir güç olduğunu bir kez daha kanıtlamış olacak,
3) Altı yıldır dünyanın dört bir yerinden gelen cihatçılara, arkasındaki devletlere boyun eğmeden direnmiş olan Suriye devletinin savaştan, ölümlerden yılmış halk için de yanında durulacak tek güç olmasına yol açacak.
ABD açısından
1) Her şeyden önce Suriye denkleminde Esad’ı hesap dışı bırakma politikası çuvallamış olan ABD cihatçılara verdiği desteğin, hesaba katmadığı dinamikler yüzünden hiçbir işe yaramadığını görecek,
2) Halep’in Suriye Ordusu’nca ele geçirilmesi, “teröre karşı Esad’la çalışırım” diyen, cihatçılara yardım etmeyeceğini açıklayan Donald Trump’ın da işine yarayacak. Halep’in Suriye yönetiminin eline geçmesi Trump’ı cihatçılara yapılan yardımın hiçbir işe yaramadığı konusunda haklı çıkarmış olacak. Trump sözünde durursa bu ABD’nin Suriye politikasının çöktüğü anlamına gelecek,
3) Trump, sözünde durmaz cihatçıları destekler, Esad karşıtı operasyonlar planlarsa bunun için ciddi bir askeri güç kullanması gerekecek. Rusya faktörü varken bu biraz zor. Halep’in cihatçılardan temizlenmesinden sonra ABD’nin tercih seçeneği kalmamıştır. Suriye’nin yanında olmak zorundadır. Olacak da.
Türkiye açısından
1) Bugüne kadar izlediği Suriye politikasından geri dönmek zorunda kalacak,
2) Halep’ten 100 binden fazla göçmenin Türkiye geleceği bekleniyor, bu durumda Türkiye ciddi kaynak sorunuyla karşılaşacak.
Halep’in Suriye Ordusu’nun eline geçmesinin ardından cihatçılar ile destekçilerinin oynayacağı bir mezhep kartı var elde. En tehlikelisi de bu. Halep, malum, Sünnilerin çoğunlukta olduğu bir kent. Şiilerin Sünnileri katledeceği propagandasıyla emperyal güçlere Suriye’ye çullanma gerekçesi verecek cihatçı gruplar. Bundan sonra bunu çok duyacağız.
Dincide “Bizans oyunu” tükenmez.
