ABD'nin el koymak istediği Grönland neden önemli?
Donald Trump'ın Venezuela saldırısının ardından yeniden gözünü diktiği Grönland, ABD'nin ekonomik, askeri ve jeopolitik çıkarları için önem taşıyor. Trump 'Rusya ve ABD tehdidi'ni öne sürse de bölge; mineraller, nadir toprak metalleri ve petrol rezervleri de dahil olmak üzere doğal kaynaklar açısından oldukça zengin. Ayrıca bölgedeki yeni ticaret yolları da ABD'nin iştahını kabartıyor.
Venezuela'ya saldırarak Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores'in kaçıran ABD, yeniden Grönland'a gözünü dikti.
ABD Başkanı Trump, tatilini geçirdiği Florida'dan Washington'a dönerken uçakta basın mensuplarına gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu.
Trump, Grönland'ın "çok stratejik" bir yer olduğunu ve şu anda Rus ve Çin gemileriyle çevrili olduğunu iddia etti.
Grönland'a karşı olası bir ABD müdahalesine ilişkin görüşü sorulan Trump, "Ulusal güvenliğimiz açısından Grönland'a ihtiyacımız var ve Danimarka bunu başaramayacak" dedi.
ABD için askeri, ekonomik ve jeopolitik olarak önem taşıyan Grönland hakkında ise şunlar biliniyor:
Dünyanın en büyük adası olarak bilinen ve 2,16 milyon kilometrekare yüz ölçüme sahip Grönland, Arktik bölgesinde yer alıyor. Ada'da sıcaklık yazları ortalama 10, kışları eksi 10 derece.
En seyrek nüfuslu bölgelerden birinde konumlanan Ada'da, çoğunluğu yerli İnuit halkı olmak üzere yaklaşık 57 bin kişi yaşıyor. Topraklarının yüzde 80'i buzullarla kaplı olduğundan nüfusun büyük çoğunluğu Ada'nın başkenti Nuuk civarındaki güneybatı kıyısında yaşıyor.
İhracatının yüzde 95'ini balıkçılığın oluşturduğu Ada'da, kamu bütçesinin yaklaşık yarısı Danimarka hükümetinin sübvansiyonlarından karşılanıyor.
Danimarka, her yıl Grönland'a yaklaşık 1 milyar dolar sağlıyor, böylelikle 57 bin nüfuslu Ada'nın her sakini 17 bin 500 dolar destek görebiliyor.
ASKERİ ÖNEMİ
ABD, özellikle soğuk savaş döneminde Grönland'a yatırımlar yaparak ve askeri üs kurarak bölgedeki varlığını güçlendirdi.
ABD uzun zamandır Grönland'da yer alan ve füze saldırılarına karşı erken uyarı sistemleri için kritik öneme sahip Thule Hava Üssü aracılığıyla bu bölgede askeri varlığını sürdürüyor.
Üssün stratejik konumu ABD'nin Kuzey Kutbu'ndaki ve Atlantik'teki faaliyetleri izlemesine olanak tanıyor.
DOĞAL KAYNAKLAR
Grönland'ın mineraller, nadir toprak metalleri ve petrol rezervleri de dahil olmak üzere doğal kaynaklar açısından zengin olması da Ada'yı ABD için "çekici" kılıyor.
Ada'nın sahip olduğu kaynakların elektronik, yenilenebilir enerji ve elektrikli araçlarda kullanılanlar başta olmak üzere ileri teknolojiler için gerekli mineraller olması dikkati çekiyor.
Grönland, önemli uranyum, altın, çinko ve diğer kritik malzeme rezervlerine sahipken ABD ise nadir toprak mineralleri konusunda Çin'e olan bağımlılığını azaltmak istiyor.
TİCARET YOLLARI
ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), Grönland'daki buzulların 2002-2023 yılları arasında yılda 270 milyar metrik ton su kaybettiğini tespit etti.
Küresel ısınma nedeniyle Arktik'teki buzullar azalırken, bölgede açılan yeni ticaret yolları ABD, Rusya ve son yıllarda bölgeye ilgisi artan Çin arasında bölgesel yeni bir rekabet alanı yaratıyor.
Arktik Konseyi'nin raporunda, bölgedeki deniz nakliyesinin son 10 yılda yüzde 37 arttığı ve 2024'te 1782 geminin bu yolları kullandığı belirtildi.
Raporda, buzulların büyüklüğündeki azalma ve eski buzların erimesi gibi deniz ortamındaki değişikliklerin, daha uzun seyrüsefer sezonları oluşturduğu ve Arktik bölgesinin daha önce ulaşılması zor bölgelerine yeni erişim için önemli fırsatlar yarattığı vurgulandı.
Trump, 23 Aralık 2024'te Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, Grönland'ın ülkesinin kontrolünde bulunması gerektiğine ilişkin söylemini yineleyerek, Ada'nın mülkiyeti ve kontrolüne sahip olmanın "mutlak zorunluluk" olduğunu savunmuştu.
Trump'ın bu sözleri, Grönland yetkilileri başta olmak üzere birçok kesimin tepkisini çekmişti.
Grönland Başbakanı, "Grönland, Grönland halkına aittir. Biz satılık değiliz ve asla satılık olmayacağız. Uzun süredir devam eden özgürlük mücadelemizi kaybetmeyeceğiz." ifadelerini kullanmıştı.
Grönland, özellikle 2. Dünya Savaşı sırasında önemli bir stratejik konum haline geldi.
Almanya'nın işgali sırasında ABD de Kuzey Atlantik'teki çıkarlarını korumak için 1943'te askeri üs kurdu.
Eski ABD Başkanı Harry Truman, 1946'da, zengin uranyum, altın, petrol ve gaz rezervlerine sahip Grönland'ı satın almak için Danimarka'ya 100 milyon dolarlık altın teklif etmişti, ancak teklif reddedilmişti.
