birgün

15° AÇIK

‘ABD Ortadoğu’da hasar kontrolü yapıyor’

ABD’li Uzman Joshua Landis’e göre Amerikalılar IKBY’ye ilişkin durumu geri döndüremeyeceklerini anlamış durumda dolayısıyla şimdi “Kürtlere bağımsızlık ilanını bugün yapmayın demeye çalışıyorlar”

DÜNYA 03.10.2017 08:35
‘ABD Ortadoğu’da hasar kontrolü yapıyor’
Abone Ol google-news

ÖMÜR ŞAHİN KEYİF Washington @omurkeyif

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) hafta başı gerçekleştirdiği bağımsızlık referandumunun yankıları ABD’de de sürüyor. Cuma akşam saatlerinde Dışişleri Bakanı Rex Tillerson imzalı açıklamada, Irak Merkezi Yönetimi’ne arka çıkılarak “Referandumu tanımıyoruz” denildi. Öte yandan açıklamada, bölge ülkelere “soğuk kanlı olma” çağrısı yapıldı, “sözlü atışma ve karşılıklı eylem tehditlerin sonlanmasını istiyoruz” denildi. ABD’nin, uzun zamandır desteklediği Irak Kürtleri’nin gittiği referanduma dair pozisyonunu, uzman ve gazetecilere sorduk.

Oklahoma Üniversitesi Uluslararası ve Alan Çalışmaları bölümünden Joshua Landis, Filistin’de yayın yapan Al Quds gazetesi Washington Büro Şefi Said Arikat ve Erbil merkezli Rûdaw’ın Washington Büro Şefi Namo Abdulla bölgedeki krizin ABD’deki yansımalarını farklı açılardan aktardı.

Joshua Landis, Irak’a ilişkin ‘resmi’ Amerikan politikasını şöyle çerçeveliyor: “Bağdat’ta seçeneğimiz yok. Abadi’yi güçlü tutmamız lazım, Türkiye’yle ilişkimizi yok etmek istemiyoruz. Ortadoğu’da daha fazla değil daha az radikal değişiklik istiyoruz. Bu nedenle herkes kibar davranmalı.”

ABD’nin güncel Irak politikasını, emperyalist işgallerin sonuçlarından ayırmak mümkün değil. Landis’e göre, “Amerikalı politika yapıcılar, Iraklı kimliğini üste koyan milliyetçilik politikasının ‘öldüğünü’ biliyor. Başarısız olan Amerika, şimdi ise başarısızlığın döküntülerini kontrol altına almaya çalışıyor; bölgenin başka bir savaşla daha yok olmaması için…” Landis devam ediyor: “Fakat halihazırda, IŞİD’e karşı savaş, bu politikaların başarısızlığı nedeniyle yaratılan bir savaş. Irak’taki politikalar bölgede İran’ın etkisini güçlendirdi. Şimdi de Suudiler’den İsrail’e tüm Amerika müttefikleri Amerika bu işi çözmeli diye hop oturup hop kalkıyor. Gelinen noktada ise ‘Türkiye Kürtlerin bağımsız olmasını istemiyoruz, Amerika bunu sen düzeltmelisin’ diyor.”

Landis’e göre Amerikalılar IKBY’ye ilişkin durumu geri döndüremeyeceklerini anladılar, dolayısıyla şimdi “Kürtlere bunu (bağımsızlık ilanı) bugün yapmayın demeye çalışıyorlar…” Çünkü Landis’e göre aslında Kürtler’i pek çok açıdan iyi bir müttefik alternatifi olarak gören Amerikalılar’ın Irak’ta güçlü bir Abadi’den başka seçenekleri yok: “Amerikalılar’ın korktuğu şey, eğer Kürtlerin yaptığı bir şey yüzünden Abadi işleri yüzüne gözüne bulaştırırsa, ardından kimin geleceği. Amerikalılar’ın elinde başka kimse yok.”

abd-ortadogu-da-hasar-kontrolu-yapiyor-359857-1.
Joshua Landis

Trump, İsrail’i değil generallerini dinler
Landis’e göre, İsrail’in referanduma desteği, ABD’nin de bağımsızlığı destekleyeceği anlamına gelmez. “ABD ve İsrail’in her zaman aynı fikirde olduğunu düşünmüyorum” diyor Landis ve ekliyor: “Ancak ABD’nin özellikle yerel politikalar anlamında, Ortadoğu’daki ana müttefiki İsrail. İsrail çıkarlarının ABD politikalarında büyük etkisi var, bunu Beyaz Saray’a bakarak görebilirsiniz.” Hatta Landis’e göre, Türkiye’deki İsrail karşıtı retorik Amerikalılar’ın Kürtler’e doğru yönelmesinin nedenlerinden biri. Fakat, “Irak konusunda dış politikaya Savunma Bakanlığı klavuzluk ediyor. Savunma Bakanı James Mattis, Ulusal Güvenlik Danışmanı H.R. McMaster gibi kişiler, İsrail konusunda çok da kaygılı değiller. İsrail, Kürtlerin bağımsızlığının desteklenmesi gerektiğini söyleyebilir fakat Trump daha çok generalleri dinleyecektir.”

‘Ortada plan yok’
Kudüs merkezli Filistin gazetesi Al Quds’un Washington Büro Şefi Said Arikat da benzer bir yorum yapıyor. IKBY’ye açıkça tek desteği veren İsrail konusunda “ABD üzerinde nasıl bir gücü var emin değilim” diyor. IKBY’nin bağımsızlık ilanının bölgedeki durumu karmaşıklaştıracağını ve istikrarsızlığı besleyeceğini belirtiyor Arikat; çünkü ortada bir plan yok, diyor.

Irak ve IKBY’de seneler geçiren Arikat, “Referanduma karşı çıkmak konusunda ne kadar ciddiler bilmiyorum, fakat ABD’nin Kürdistan’ın tamamen bağımsız olması konusunda ciddi olacağını düşünüyorum, çünkü en azından öngörülebilir gelecekte bu onların çıkarına değil” diyor. Arikat’a göre, Irak’ta bu güne kadar çok fazla kan ve para kaybeden ABD, en azından IŞİD’e karşı savaş bitene kadar, Irak’ın bütünlüğünü savunuyor, bölgede yarı bağımsız bir Kürt bölgesi istiyor.

Ancak Arikat’a göre tıpkı IKBY gibi, ABD’nin de bir planı yok: “ABD’nin henüz bu konuda planı yokken, en yüksek derecede sorumlu kişi olan McGurk’un referanduma karşı güçlü bir çıkış yapması tuhaftı. Muhalefetlerini beyan ettiler fakat eğer bunu yaparsanız biz de şunu yaparız demediler. Açık ki Barzani’ye referandumdan vazgeçilmesi için bastırmadılar. Ne yapacaklarını bilmiyorum ama herhangi bir silahlı çatışmayı önleyeceklerdir.”

Diyalog çabası sürecek
Erbil merkezli yayın kuruluşu Rûdaw’ın Washington Büro Şefi Namo Abdulla da bölgedeki tehditlerin gerçek bir çatışmaya dönüşmeyeceği, olası bir çatışmanın ABD tarafından önleneceği kanısında. ABD’nin referandum sonrasında hasarı en aza indirmenin hesabını yaptığını belirten Abdulla, “Referandum geçmişte kaldı, dönüp engelleyemezsiniz. Şimdi ABD’nin gerçeklerle yürüme eğilimi var” diyor. Barzani’nin önümüzdeki dönemde, diyalog çağrılarını sürdüreceğini ifade eden Abdulla, “Barzani bunu (bağımsızlık) tek tarafı yapmak istemiyor” diyor. Referandum sonrası ABD’nin “Kürt halkıyla tarihsel iyi ilişkilerimizi sürdüreceğiz” açıklamasının, “ABD’nin Kürtleri yüz üstü bırakmaya hazır olmadığı” anlamına geldiğini belirtiyor ve devam ediyor: “Kürtler IŞİD’le mücadelede ABD’nin etkili ortağı olduklarını kanıtladılar. Kürdistan, Ortadoğu’da, İsrail dışındaki en Amerikan yanlısı ülke. Halk Amerikan bayrağı dalgalandırıyor. Kürtler Arap dünyasındaki dinci radikaller gibi de değiller. ABD ve Batı bunu biliyor. ABD, Kürtleri yüz üstü bırakamaz.”

Abdulla’ya göre, AKP’nin referandum karşısındaki tutumu Irak Kürtleri’ni şaşırtmış: “Bence Erdoğan, Irak Kürdistan’ına daha fazla karşı çıktıkça, Irak Kürtleri’ni seçeneksiz bırakacak, bu durumda PKK ve Irak Kürdistanı’nın yakınlaşması doğal olur.”
Abdulla, Rûdaw’ın Türkiye’de yayınının durdurulmasına “şaşırdığını” ifade ederek şöyle konuşuyor: “Rudaw, Rojava’da da Türk propagandası yapmak gerekçesiyle yasaklanmıştı. Şimdi de Türkiye’de yasaklandık. Bu tarafsızlığımızı gösterir. Yayınımızın tekrar başlamasını diliyorum.”

Video haberler için YouTube kanalımıza abone olun

Birgün'e Abone ol