ABD’li şirkete parça parça toprak
Projesi mahkeme tarafından iptal edilen ABD’li petrol şirketi TransAtlantic, günler sonra yeniden başvuru yaptı. Diyarbakır’da tarım alanlarını ve su havzalarını hedef alan projede günlük 80 ton petrol çıkarılması planlanıyor.
İlayda SORKU
ABD merkezli TransAtlantic Petroleum, Diyarbakır’da planladığı petrol arama, çıkarma ve depolama faaliyetlerinde ısrarcı.
Şirket, Sur ilçesinde tarım arazileriyle su kaynaklarını hedef alan ve yurttaşların mücadelesiyle mahkeme tarafından iptal edilen projeden günler sonra Bakanlığa tekrar başvurdu. Şirketin ruhsat sahalarının yerleşim yerlerine ve derelere birkaç yüz metre mesafede olduğu görüldü.
2038’E UZATILDI
Şirket bugüne kadar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na 13 projeyle başvurdu, bunların 10’u onay aldı. Aralık ayında Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu ile yurttaşların açtığı dava sonucu iptal edilen projeye rağmen şirket 7 Ocak’ta yeni bir başvuru yaptı.
Proje dosyasına göre, TransAtlantic’ın bölgede sahip olduğu ruhsat sahalarının toplam büyüklüğü 41 bin 391 hektar. Sahaların büyük bölümü çevre düzeni planlarında tarım alanı ve sulama alanı olarak tanımlandı, şirketin faaliyetleri kamulaştırma yoluyla yurttaşlardan alınan birinci sınıf sulu tarım arazilerinin ortasında ilerledi. Projelerde üretime geçilmesi halinde günlük 80 ton ham petrol çıkarılması öngörüldü. Sahada yıllık ham petrol üretim miktarı ise 28 bin 800 ton olarak hesaplandı. Ayrıca şirketin 2023’te süresi dolacak olan ruhsatı, rezerv durumu gerekçe gösterilerek 2038’e kadar uzatıldı.
BÜYÜK DİLİM ŞİRKETE
Ruhsat alanları içinde belirlenen 533 futbol sahası büyüklüğündeki 381 hektarlık ÇED bölgelerinde sondaj, depolama ve şantiye alanları planlandı. Proje, yerleşim yerlerine 400 metre ile 3 kilometre arasında değişen mesafelerde konumlandı. Öte yandan bazı lokasyonlar yüzey sularına da yakın mesafede yer aldı. Proje kapsamında planlanan sahalardan biri Ambar Deresi’ne sadece 170 metre uzaklıkta.
Mart 2025’te Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, TransAtlantic Petroleum ve Continental Resources ile detayları açıklanmayan bir ortak girişim anlaşması imzaladığını bildirmişti. En güncel çevresel ve teknolojik uygulamalarla yürütülecek projede, yerli iş gücünün eğitimi ve teknik bilgi transferi de sağlanacağını aktaran Bayraktar, “işbirliğinin” Türkiye’nin petrol ve gaz kaynaklarını ekonomiye kazandırma hedefine büyük katkı sağlayacağını öne sürmüştü. Ancak Türk Petrol Kanunu’na göre devlet hissesi yüzde 10 bile değil. Üretilen petrolün yalnızca sekizde biri devlet hissesi olarak ödenecek ve kalanı ABD’li şirketin kasasına akacak. Öte yandan projenin istihdam yaratacağı öne sürülse de proje dosyası aksini gösteriyor. Her bir sondaj ve üretim lokasyonu yalnızca 20 ile 40 kişi arasında değişen bir istihdam kapasitesi yaratıyor. Ayrıca çalışan sayısı yasal sınır olan 50 kişinin altında olduğu gerekçesiyle tesiste revir ünitesi bile kurulmayacak.
RUHSATLAR GIRLA
Şirket, 2005’ten bu yana Türkiye’de petrol faaliyetleri yürütüyor. 2005’te keşif lisansı alan şirket, 2007’de yeni ruhsatlar ekledi. 2009’da Incremental Petroleum’u satın alarak Selmo petrol sahası, Trakya’daki bir doğalgaz sahası ve ek arama alanlarını bünyesine kattı. Aynı yıl Talon’u da alarak Türkiye’deki 10 arama ruhsatı ve iki petrol keşfindeki hisselerini elde etti. 2010’da Zorlu Enerji’nin Amity Oil International ve Zorlu Petrogas şirketlerini 100 milyon dolara satın aldı. Bu alımla 18 arama ve 1 üretim ruhsatında yüzde 50-100 arasında çalışma hakkı kazandı ve aynı yıl Trakya’daki ilk kuyusunu açtı. 2011’de Trakya Havzası Doğal Gaz Şirketi’ni de bünyesine katan TransAtlantic, 10 arama ve 4 üretim ruhsatında yüzde 25-41,5 arasında pay sahibi oldu. 2013’te ise Arar Petrol’den 150 bin dönümlük üç arama ruhsatı aldı.
