Avrupa’nın seçimi

Dış Haberler

Savaş çığırtkanlığının ve yabancı düşmanlığının etkisi altındaki Avrupa’nın üç farklı ülkesinde yapılan seçimleri sağcılar ile liberaller kazandı. Polonya, Romanya ve Portekiz’de Pazar günü gerçekleşen seçimlerde sol ve sosyal demokratlar krizleri fırsata çeviremezken, büyük yara aldılar.

Romanya'da cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turundan AB yanlısı Bükreş Belediye Başkanı Nicusor Dan galip çıktı. Dan yarışı yüzde 54 ile önde tamamlarken ilk turda büyük zafer elden eden aşırı sağcı, ABD Başkanı Donald Trump hayranı George Simion ise yüzde 46'da kaldı.

Avrupa Birliği'ne şüpheyle bakan sağcı aday Simion ve liberal Dan'ın karşı karşıya geldiği seçim ülke tarihindeki önemli kırılma anlarından biri olarak görülüyordu. Simion’a karşı teyakkuza gidilen ülkede ikinci turda sandığa gitme oranı yüzde 65 ile 1996'dan beri en yüksek oranda oldu.

YENİDEN İNŞA SÖZÜ

55 yaşındaki “bağımsız” aday Dan, seçim zaferi sonrası ülkesini "yeniden inşa etmek istediğini" söyledi. Dan Ukrayna'ya destek vermiş ve Romanya'yı "Batı yanlısı yolda" tutma sözü vermişti. İlk turda 38 yaşındaki Simion'un kazandığı ezici zaferin ardından, Başbakan Marcel Ciolacu istifa etmişti. Rusya yanlısı tutumuyla bilinen Romanya'nın Birliği İçin İttifak’ın (AUR) adayı Simion, 4 Mayıs'taki ilk turda oyların yüzde 41'ini almıştı.

GEORGESCU’YA İZİN YOK

Romanya'da kasım ayında yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerini bir başka aşırı sağcı-milliyetçi aday Calin Georgescu’nun kazanması sonrası seçim çeşitli kumpaslarla iptal edilmişti. Anayasa Mahkemesi, Rusya'nın seçimlere müdahale ettiği ve Georgescu lehine usulsüz bir sosyal medya kampanyası iddialarıyla sandıktan birinci çıkan Rusya yanlısı ve NATO karşıtı aday Calin Georgescu'nun seçime girmesini de yasaklamıştı.

MÜDAHALE İDDİASI

Öte yandan Telegram kurucusu Pavel Durov, Fransız istihbaratı DGSE’nin başkanı Nicolas Lerner’in Romanya seçimleri öncesi muhafazakâr hesapları sansürlemesini istediğini öne sürdü. Durov bu talebi reddettiğini açıkladı. Fransız yetkililer görüşmeyi doğruladı ancak iddiayı yalanladı. Romanya’daki seçimde sağcı aday kaybetti.

∗∗∗

SAĞCILAR KAZANDI, AŞIRI SAĞ GALİP

Son üç yılda üçüncü kez seçime giden Güney Avrupa ülkesi Portekiz'de iktidardaki merkez sağ Demokratik İttifak (AD) seçimleri kazandı. Başbakan Luis Montenegro'nun liderliğini yaptığı Sosyal Demokrat Parti ile CDS partisinden oluşan AD ittifakı yüzde 32 ile birinci olsa da çoğunluğa yine ulaşamadı. Aşırı sağcı Chega oylarını rekor seviyede artırırken sosyal demokratlar ve sola destek azaldı.

Son bir yıldır azınlık hükümeti ile ülkeyi yöneten Başbakan Montenegro, aile şirketinin faaliyetleri nedeniyle yolsuzlukla suçlanıyordu. Mart'taki güven oylamasını kaybeden Montenegro erken seçim kararı almıştı. PSD-CDS partilerinden oluşan AD oylarını artırarak parlamentodaki 230 sandalyeden 89'unu kazandı, önceki seçime göre fazladan 9 milletvekili elde etti.

AŞIRI SAĞ YÜKSELİŞ

Bulgaristan'ın ardından AB içinde son 10 yılda en çok seçime giden ikinci ülke olan Portekiz’de Sosyal demokrat Sosyalist Parti (PS) yüzde 23 oy alarak ikinci olurken aşırı sağcı Chega (Yeter) partisi ise 22,56 ile üçüncü sırada yer aldı. Eski ünlü futbolcu Andre Ventura tarafından 2019'da kurulan Chega'nın parlamentodaki varlığı 8 vekil artışla 58'e yükseldi.

Sandalye sayısı 78'den 58'e gerileyen SP lideri Pedro Nuno Santos istifa edeceğini açıkladı.

SOL KAN KAYBETTİ

Diğer partilerin çıkardığı vekil oranları şöyle: Liberal İnisiyatif (LI) 9, Özgür (L) 6, Üniter Demokratik Koalisyon (CDU) 3, Azorlar adasındaki Demokratik İttifak (AD) 3, Sol Blok (BE) 1, Portekiz Doğa ve Hayvan Korumacı Parti (PAN) 1, Halk İçin Birlikte (JPP) 1  Chega ile ittifak yapmayı reddeden Montenegro bir azınlık hükümeti kurmayı deneyecek. Yeniden seçime gitmek istemediğini söyleyen Montenegro, diğer siyasi partileri "sonuçlardan ders çıkarmaya ve sorumlu davranarak" azınlık hükümetini desteklemeye çağırdı.

∗∗∗

LİBERALLE MİLLİYETÇİ 2’NCİ TURDA YARIŞACAK

Polonya'da cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunu liberal aday Varşova Belediye Başkanı Rafal Trzaskowski önde tamamladı. Başbakan Donald Tusk'ın merkez sağcı Yurttaşlar Platformu’nun Başkan yardımcısı Trzaskowski’yi, Hukuk ve Adalet Partisi'nin (PiS) desteklediği muhafazakar tarihçi Karol Nawrocki takip etti. İki aday, 1 Haziran'da yapılacak olan ikinci turda karşı karşıya gelecek.

Trzaskowski oyların yüzde 30,8’ini aldı. Nawrocki ise yüzde 29,1 oy topladı. Üçüncü sırada oyların yüzde 15,4’ünü alan Sławomir Mentzen yer aldı.

Seçime katılım oranının yüzde 50,69 olduğu ülkedede seçimler ülkenin Avrupa Birliği (AB) yanlısı hükümetinin geleceğiyle birlikte kürtaj ve LGBTİ+ hakları bakımından da kritik görülüyor. Merkez sağın adayı olarak seçimlere giren 53 yaşındaki Trzaskowski, kürtaj ve LGBTİ+ haklarını destekleme vaadinde bulunmuştu.

AB ve Ukrayna yanlısı Tusk hükümetinin 2023'te göreve gelmesinden bu yana birçok girişimi milliyetçi muhafazakar Cumhurbaşkanı Andrzej Duda'nın vetosuna takıldı. Trzaskowski'nin olası galibiyeti AB ve Tusk'un elini rahatlatacak bir gelişme olarak görülüyor.

Nawrocki, bu ay başında politikalarını her fırsatta takdir ettiği ABD Başkanı Donald Trump tarafından Beyaz Saray'da ağırlanmıştı.

Bölünmüş biçimde seçime giren solun adayları  Magdalena Biejat, Birlikte Partisi (Razem) eş başkanı Adrian Zandberg, Demokratik Sol İttifakı’nın eski başkan yardımcısı ve AP eski üyesi Joanna Senyszyn beklenilen oy oranına ulaşamadılar.