Batı ittifakında Ukrayna çatlağı
Fransa’da dün gerçekleşen Ukrayna zirvesinin ardından bugün de Suudi Arabistan’da savaşın durumu görüşülecek. ABD ve Rusya masaya otururken Avrupalı liderlerin amacı Ukrayna’da tekrar söz sahibi olmak.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna’daki savaşa son vererek Rusya ile ilişkileri iyileştirme adımlarıyla Transatlantik ittifak çatlarken Avrupa ülkeleri “tekrar söz sahibi olmak” için harekete geçti.
ABD’li ve Rus yetkililer Ukrayna’da barış görüşmeleri için Suudi Arabistan’a giderken müzakere masasından dışlanan Avrupalı liderler Paris’te acil toplandı.
İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana ABD’nin güvenlik şemsiyesini kaybetme riskiyle karşı karşıya olan Avrupalı liderler “Ukrayna’da çözüm süreci ve Avrupa kıtasının güvenliğini” görüşmek üzere bir araya geldi.
Toplantı, hafta sonu gerçekleşen 61. Münih Güvenlik Konferansı’nda Trump yönetiminden üst düzey isimlerin Avrupa’nın savunma harcamalarına yönelik eleştirileri ve Ukrayna müzakerelerinde yer almayacağı yönündeki açıklamalarının ardından geldi.
PARİS’TE ACİL ZİRVE
Toplantıya Almanya Başbakanı Olaf Scholz, İngiltere Başbakanı Keir Starmer, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Polonya Başbakanı Donald Tusk ile Hollanda Başbakanı Dick Schoof’un yanı sıra NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile AB Konseyi Başkanı Ursula von der Leyen katıldı.
Elysee Sarayı’ndan edinilen bilgilere göre zirvede bir numaralı gündem, ABD’nin Ukrayna konusunda attığı adımlara karşı, AB ve İngiltere’nin “ortak bir tavır” belirlemesi ve “her ne yolla olursa olsun AB’nin de barış müzakerelerinde olması için atılacak adımlar” oldu. Basına kapalı gerçekleştirilen toplantı sonrası açıklama yapılmayacağı da belirtildi.
ABD’nin savunma harcamalarını artırma talebini ele alan Avrupalı liderler, barış görüşmeleri için ateşkes ilan edilmesi durumunda “Ukrayna’ya verilecek güvenlik garantilerini” ele aldı.
ASKER GÖNDERMEYE HAZIR
Toplantı öncesi Ukrayna’nın güvenliğinin tüm kıtanın güvenliği anlamına geldiğini söyleyen İngiltere Başbakanı Starmer, ihtiyaç olursa Ukrayna’ya asker göndermeye hazır olduklarını bildirdi. Benzer bir açıklama yapan İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergard da Ukrayna’ya “barış gücü” kapsamında asker gönderebileceklerini kaydetti. Polonya Başbakanı Donald Tusk ise Ukrayna'ya barış gücü askeri gönderme planlarının olmadığını ancak bu tür güvenlik garantileri sağlamak isteyen ülkeleri destekleyeceklerini bildirdi.
Trump yönetimi, görüşmelerde Avrupa’yı dışarıda bırakmış olsa da olası bir anlaşma sonrasına dair Avrupa başkentlerinden “neler yapabileceklerine” dair rapor istemişti. “Ufukta barış göremediğini” belirten İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, Rusya'nın saldırganlığının “ödüllendirilmemesi” gerektiğini söyledi, bunun benzer saldırıları cesaretlendireceği uyarısında bulundu. İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani ise Ukrayna konusunda durumun halen çok değişken olduğunu belirterek Avrupa'nın, müzakere masasına oturma hakkı olduğunu söyledi.
‘SAVAŞ İSTİYORLAR’
Paris’teki “acil zirveye” davet edilmeyen Macaristan ise Avrupalı ortaklarını “savaş yanlısı olmakla” suçladı. ABD'nin Rusya ile diyalog girişimlerini memnuniyetle karşılayan Macaristan Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto, Paris'teki toplantı için “Savaş yanlısı liderler bir barışı önlemeye çalışıyor” değerlendirmesinde bulundu.
İLK TOPLANTI KİEVSİZ
Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, Rus ve ABD’li yetkililerin bugün Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da bir araya geleceğini açıkladı.
Peskov, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile Putin’in dış politika danışmanı Yuri Uşakov’un katılacağı görüşmelerde “Rusya ile Amerika arasındaki ilişkilerin tüm yönleriyle yeniden inşasının” ele alınacağını kaydetti. Peskov, görüşmede Ukrayna sorunun çözümüne dair olası müzakerelerin yanı sıra Trump ile Putin’in yüz yüze görüşmesine dair hazırlıkların da konuşulacağını kaydetti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da bugünkü görüşmelere katılmak üzere Suudi Arabistan’a gitti. Rubio’ya görüşmelerde Trump’ın Ulusal Güvenlik Danışmanı Mike Waltz ve Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un da eşlik edeceği kaydedildi.
‘AVRUPA’YA YER YOK’
Riyad ziyareti öncesi Moskova’da Sırp mevkidaşı Marko Djuric ile bir araya gelen Rus Dışişleri Bakanı Lavrov ise, ABD'nin Ukrayna krizinin çözümüne yardımcı olabileceğini belirterek “ABD, Ukrayna krizinde başından beri önemli rol oynuyor” dedi. Ukrayna’da toprak konusunda taviz verilmeyeceğini kaydeden Lavrov, “Avrupalıların savaşı sürdürme yaklaşımlarını sürdürmeleri sebebiyle müzakere masasında yeri olmadığını” söyledi.
∗∗∗
ZELENSKİ MASADA OLMAYACAK
ABD ve Rusya’nın Riyad’daki toplantısı öncesi Ukrayna Devlet Başkanı Volodomir Zelenski’nin çarşamba günü Suudi Arabistan'ı ziyaret edeceği belirtilirken “Rus ve ABD'li yetkililerle görüşme planı olmadığı” duyuruldu. Resmi temaslar kapsamında Birleşik Arap Emirlikleri’nde bulunan Zelenski “Ukrayna olmadan yapılacak herhangi bir müzakere sonuçsuz kalır” diyerek Riyad’daki toplantıya katılmayacağını kaydetti.
Öte yandan Zelenski’nin bugün Türkiye’ye gelerek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşeceği aktarıldı. Trump, Rusya ve Ukrayna'nın çatışmayı hızla sonlandırmak istemesi nedeniyle görüşmelere Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski'nin de dâhil edilebileceğini söylemişti.
