Batılı dostlarını ikna edemiyor
Trump’ın savaşa katılma çağrısını ‘şimdilik’ reddeden AB liderleri, Ortadoğu ve Ukrayna gündemiyle toplandı. İran’a saldırılar ve Rusya ile yaşanan gerilimle birlikte enerji krizi derinleşen Avrupa, çıkar yol arayışında.
Dış Haberler
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a karşı savaşa dâhil etme çağrısını “şimdilik” reddeden Avrupa Birliği (AB) liderleri Brüksel’de bir araya geldi. Kamuoyunda artan savaş karşıtlığıyla birlikte ucu açık savaşın faturasına ortak olmak istemeyen Avrupalı liderler, başta enerji olmak üzere Ortadoğu’daki gerilimin derinleştirdiği krizlerden çıkış arayışında.
Ortadoğu’da tırmanan gerilim ve enerji altyapılarına yönelik saldırılar, Avrupa enerji piyasalarını sarstı. Katar'daki stratejik Ras Laffan gaz tesisinin hedef alınmasının ardından Avrupa’da doğal gaz fiyatları %35 oranında değer kazandı. AFP’nin haberine göre Ukrayna Savaşı sonrası rotasını Körfez ve ABD’ye çeviren Avrupa’nın büyük bir riskle karşı karşıya olduğu belirtiliyor. AB’nin 27 üyesinin devlet veya hükümet başkanları, Ukrayna'ya mali destek, Ortadoğu'daki gelişmeler, ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve bunların enerji fiyatları ile enerji güvenliği üzerindeki etkilerini masaya yatırdı.
‘ŞU AŞAMADA YOKUZ’
Zirve öncesi açıklamalarda bulunan AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının “hedeflerinin net olmadığını” ve “güç kullanımının meşru sayıldığı şartları yerine getirmediğini” belirtti.
Uluslararası güç kullanımı için meşru müdafaa ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararı şartlarının sağlanmadığını kaydeden Kallas “Şu aşamada AB üyesi ülkelerin bu savaşa dâhil olma yönünde bir isteği bulunmuyor” dedi. Kallas, Ortadoğu’daki savaşın Ukrayna’daki savaşla bağlantılı olduğunu ve Rusya’nın bu durumdan fayda sağladığını iddia etti.
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ise Ortadoğu’daki çatışmanın enerji üretiminde bağımsız hale gelmenin, “enerji konusunda öngörülebilir ve güvenilir bir gelecek için tek yolu olduğunu” söyledi.
Batı ülkelerindeki savaş karşıtlığı artarken NATO üyesi Avrupalı liderler, hedefleri tam olarak net olmayan çatışmaya dâhil olmaktan kaçınıyor. Avrupalı liderler, karar süreçlerine dahil edilmedikleri, nihai hedefi belirsiz bir savaşa girmek istemediklerini vurguluyor.
KAMUOYU BASKISI ETKİLİ
Anketlere göre İngiltere’de savaş karşıtlığı %60, Almanya’da %60, İtalya’da %56, Fransa’da %63’e yakın iken bu oran, Avrupa’da savaşa karşı en net duruşu sergileyen Başbakan Pedro Sanchez liderliğindeki İspanya’da %68’i buluyor. Avrupa hükümetlerinden gelen açıklamalarda “Bu bizim savaşımız değil” vurgusu öne çıkıyor. Öte yandan ABD ile Avrupa arasında Trump’ın NATO’ya yönelik tehditleri de gerilimi artıran faktörlerden oldu. Trump’ın Hürmüz’ü NATO desteğiyle açma çağrısı, başta Almanya, İngiltere, İtalya olmak üzere ittifak üyeleri tarafından da reddedildi.
Brüksel’deki zirve öncesi konuşan Almanya Başbakanı Friedrich Merz de Hürmüz’ün güvenliğini sağlamaya yönelik uluslararası bir misyonu “çatışmalar bittikten ve uluslararası yetki sağlandıktan sonra” destekleyebileceğini söyledi.
Merz, enerji güvenliği ve savunma kabiliyeti için “güçlü bir Avrupa ekonomisi” gerektiğini kaydetti. Merz, Avrupa'nın savunma ve enerji arzı alanlarında kendini göstermesi gerektiğini aktardı.
∗∗∗
AB’DEN NÜKLEER ENERJİ HAMLESİ
Avrupa Birliği, füzyon enerjisi ve nükleer teknolojilerin geliştirilmesi için 330 milyon avro kaynak ayırdı. Avrupa Komisyonu, 2026-2027 dönemini kapsayan Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (Euratom) Araştırma ve Eğitim Programı’nı kabul etti. Program kapsamında nükleer araştırma ve inovasyonun desteklenmesiyle Avrupa Birliği’nin enerji bağımsızlığı, rekabet gücünün artırılmasının hedeflendiği belirtildi. Ortadoğu’daki savaş enerji krizini tırmandırırken AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, geçen hafta yaptığı açıklamada Avrupa’nın geçmişte nükleer enerjiden uzaklaşmasının stratejik bir hata olduğunu söylemişti.
∗∗∗
ORBAN VE FİCO’DAN UKRAYNA VETOSU
Brüksel’deki AB Liderler Zirvesi’nde Ukrayna’ya yönelik 90 milyar avroluk yardım paketi, Rusya’dan ülkesine yeniden petrol akışını şart koşan Macar ve Slovak liderlerin vetosuna takıldı.
Kiev yönetimi, Ukrayna topraklarından geçerek Macaristan ve Slovakya’ya Rus petrolü sağlayan Druzbha Boru Hattı’ndaki hasarı gerekçe göstererek petrol sevkiyatını kesmişti.
Macaristan Başbakanı Viktor Orban, Kiev’in nisan ayında yapılacak seçimde kendisi aleyhine şartlar oluşturmak için enerji akışını kestiğini iddia ederek Ukrayna için planlanan 90 milyar avroluk yardımı engelleyeceğini söyledi. Slovakya Başbakanı Robert Fico da krizin ülkesinin enerji güvenliğini doğrudan etkilediğini kaydetti.
BİLDİRİDE İMZALARI YOK
Macaristan ve Slovakya, Rusya'ya yönelik 20. yaptırım paketinin yürürlüğe girmesini de engellemişti.
Öte yandan Brüksel’deki zirvenin Ukrayna’ya ilişkin sonuç bildirgesi de AB’nin 27 üyesinden 25’inin desteğini aldı. Bildirgede, Moskova üzerindeki baskının artırılmasının ve barışa zorlanmasının öncelik olmaya devam ettiği ifade edilerek Ukrayna’ya askeri ve mali yardımların süreceği kaydedildi.
