Bir kedim bile yok...

SEÇİL TÜRKKAN secilturkkan@birgun.net @secilturkkan

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız’ın yerel seçimler sonrası, ‘Oy sayımı sırasında neden elektrikler kesildi?’ sorusuna ‘Çünkü trafolara kedi girdi, şaka yapmıyorum’ eksenindeki açıklaması ‘Kediler Soruyor’ isimli internet sitesinin Ekoloji Kolektifi tarafından hayata geçirilmesine sebep oldu.
Bakanın, icraatleri süresince bir hayvanı bu denli ciddiye alması umut verici fakat sevindirici olmaya henüz uzak. Çünkü yapılan açıklama henüz gerçekçi bir düzleme oturtulmadı. İşte bu noktada Ekoloji Kolektifi devreye girerek dev bir hizmet başlattı ve Hükümet’in kendi açıklamalarını detaylandırması için ‘Kediler Soruyor’ isimli bir internet sitesi açtı.

AMAÇ GÖREVLERİ HATIRLATMAK
Site aracılığıyla BİMER’e (Başbakanlık İletişim Merkezi) kesintiler, kediler ve trafoların hangi şirketlere bağlı olduğuna dair sorular sorup, tarafınıza açıklama yapılmasını talep edebiliyorsunuz. Sitede hazırlanmış bazı sorular var, fakat çoğaltılabilir. Maksat  kamuoyunun tereddüt ettiği konuda açıklama yapan yöneticilere, bilgi ve belgeye dayalı davranma ve şüpheleri giderme zorunluluğunu hatırlatmak. Yurttaşlık görevini yerinde ve zamanında yapmak.

BİLGİ EDİNMEK HAKTIR
‘Kediler Soruyor’ gücünü 4982 sayılı yurttaşların Bilgi Edinmesi Hakkı Kanunu’ndan alıyor. Ayrıca bu hak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, BM Medeni ve Siyasal Haklar Sözleşmesi, Anayasa’daki 74. maddede açıkça belirtiliyor. Ekoloji Kolektifi ile, sitenin ortaya çıkışını konuştuk.
Bu soruları siz de sordunuz mu BİMER’e?
Evet, ilk önce kendimiz bireysel başvurular yapmayı düşündük. “Neden başvurmalıyız?” diye kendimize sorunca verdiğimiz cevaplar, daha geniş kapsamlı bir başvuru yapma fikrini ortaya çıkardı. Mesele hangi trafoya hangi kedinin girdiğini öğrenmek olmadığı anlaşılınca bu yolu seçtik.

Sizce Bakan’ın ‘Trafoya kedi girmiş’ açıklaması ciddi bir açıklama mıydı?
Bakan bu mesele ile ilgili iki defa konuştu ve her iki konuşmasında da ciddiyetinin altını çizdi.

Sorularınız okuyunca önce komik geliyor ama hukuka göre oldukça mantıklı. Bu tezat neyi ortaya koyuyor?
Kamuoyunu ilgilendiren konularda, ciddi edalarla komik açıklamalar yapılıyor. Biz bu açıklamaları komik değil, kamuyu ciddiye almayan nitelikte görüyoruz. İdare sanki kamuoyu bu açıklamalara inanmış gibi davranıyor. Bakan’ın bir yurttaş olarak ne düşündüğü, neler konuştuğu bizleri ilgilendirmiyor. Ancak Bakan sıfatıyla yapılan açıklamalar resmi niteliktedir; bağlı bulundukları kurumları bağlamaktadır. Verdikleri her demecin ve attıkları adımların somut ve ispatlanabilir bilgi ve belgelere dayanması gerekmektedir.

‘ŞEFFAFLIĞI HAK EDİYORUZ’
Sizce böyle bir siteyi hazırlamak ve kedilersoruyor.com aracılığıyla BİMER’e ulaştırmak kitlesel bir eylem sayılır mı?
Elbette. Bireyler bilgi edinme haklarını kullandıklarında idareyi belirli konularda şeffaf olmaya zorluyorlar. Bizim oluşturduğumuz platform ise toplu olarak “Siz de en az bizim kadar ciddi olun, somut gerçeklere ve olgulara dayalı eylem ve açıklamaları, şeffaflığı ve hesap verilebilirliği hak ediyoruz” mesajı verilmesini sağlıyor.

Bilgi edinme hakkı kapsamındaki sorulara verilen yanıtların genelde yetersiz olduğunu görüyoruz. Şimdi de böyle bir ihtimal var. Gerçekçi cevaplar bekliyor musunuz?
İdarelerin, bilgi edinme başvurularına karşı tavırları, kronik bir hal almış vaziyette. Bizler, öncelikle cevap verip vermeyeceklerini merak ediyoruz. Bilgi edinme başvurusun reddedilmesi halinde dahi, başvurana yazılı veya elektronik ortamda yanıt verilmesi yasal zorunluluk. Ancak, yasal süresinde yanıt vermemeyi alışkanlık haline getirmiş idareler mevcut. Bir diğer davranış kalıbı ise gerekli işlemler yapıldığı gibi soyut nitelikte cevaplar vererek; ilgili belgeleri vermekten imtina etmek.

BİLGİLERİ KAYIT ETMİYORUZ
BİMER’den kişilere gelen yanıtları sitede yayınlayacak mısınız?
Kişilerin kedilersoruyor.com üzerinden yaptığı başvuruları kayıt altında tutmuyoruz çünkü bilgi edinme başvurularının geçerli olması için kişisel bilgilerin belirtilmesi gerekiyor. İdarenin bu başvurulara verdiği yanıtların bizlerle paylaşılması durumunda, bu bilgileri sitemiz ve sosyal medya hesaplarımız aracılığıyla paylaşacağız.

Sitenin nereye evrilmesini planlıyorsunuz?
Bu çalışmada, kamuoyunun tereddüt ettiği konuda açıklama yapan yöneticilere, bilgi ve belgeye dayalı davranma ve şüpheleri giderme zorunluluğunu hatırlatarak onları şeffaf, açık ve etkin bir devlet olma çağrısında bulunduk. Bizler, yurttaşların katılımının sağlandığı, gün ışığında bir yönetim istiyoruz. Bunun için de, bilgi edinme hakkı kullanımının yaygınlaştırılması ve bilginin kamusallaştırılmasını önemsiyoruz. Yurttaşların, bu hakkı kullanmayı genel alışkanlık haline getirmesini sağlayacağız. Bu amaçlarla; kamuoyunu ilgilendiren hususlarla ilgili her sözü, eylemi, işlemi bilgi edinme hakkımızı kullanarak sorgulayacağız. Seçim ortamını ilgilendiren sıcak meseleler geçtikten sonra kedilersoruyor.com bilgi edinme hakkının etkin biçimde işletilmesi için çalışmaya devam edecek.

***

Başbakanlık İletişim Merkezi’ne yöneltilen ‘kedili’ sorulardan bazıları
 

>>Elektrik kesintisi yaşanmasıyla ilgili olan trafolarla ilgili tutanak tutuldu mu?
>>Türkiye genelinde kaç trafoya kedi girmiştir?
>>Bahsedilen trafolara hangi bölgelerin elektrik şebekeleri bağlıdır?
>>Trafo merkezlerinin güvenliği nasıl sağlanıyor?
>>Trafo merkezlerinde kurulu güvenlik kamerası var mı?
>>Elektrik kesintisine sebep olan kedilerle ilgili tutanak tutuldu mu?