Çıkış yolu başka bir tarım politikasında

Bilge Su YILDIRIM

Tarım ürünlerindeki yıllık üretici enflasyonu yüzde 44,32 arttı. TÜİK’in dün açıkladığı Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi Temmuz 2025 verilerine göre Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE) bir önceki aya kıyasla yüzde 5,66 azalırken bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 44,32 arttı.

Açıklanan verilerin alt başlıkları ise nisan ayında yaşanan zirai don ile yaz aylarında başlayan kuraklığın ulaştığı boyutu gözler önüne serdi. Yumuşak çekirdekli meyveler ve sert çekirdekli meyvelerdeki yıllık üretici enflasyonu yüzde 224,14’e ulaşırken uzun ömürlü bitkisel ürünlerde yüzde 113,09 olarak gerçekleşti.

PİYASACI TARIM ANLAYIŞININ DOĞAL SONUCU

Ege Üniversitesi Tarım Ekonomisi Bölümü Araştırma Görevlisi Fatih Özden, açıklanan Tarım-ÜFE verilerini BirGün’e değerlendirdi: “Bu verileri anlamak için 3 temel unsuru göz önünde bulundurmak gerekiyor. İlki girdi maliyetlerinin üretici fiyatlarını baskıladığı gerçeği. Her ne kadar Tarım-ÜFE çiftçinin eline geçmesi beklenen fiyatı temsil etse de bu artış çiftçinin geçen yıldan daha fazla kazandığı anlamına gelmiyor çünkü çiftçi giderlerle, maliyetlerle boğuşuyor. İkincisi yaşanan zirai don. Özellikle çekirdekli meyvelerdeki yıllık yüzde 224 oranındaki artış, zirai donun etki hacmini de gösteriyor. Bu kalem, zirai donun yarattığı tahribatın çıktısı niteliğinde. Dikkate alınması gereken üçüncü ve son husus ise ülkenin özellikle meyve üretiminde dünyanın önde gelen ihracatçılarından olduğu gerçeği. Çiftçinin dış pazarda eline geçen fiyat, dış pazarda ihracat için ödenen meblağlar iç pazardaki fiyatı da yukarı çekiyor.”

Bu bağlamda Tarım-ÜFE’de devam eden artış eğiliminin şaşırtıcı bir sonuç olmadığını ifade eden Özden, artışı engellemenin yolunun tarımda üretim ve dağıtımda yürürlüğe girecek yeni yapısal politikalardan geçtiğini ifade etti: “Tarımsal üretimi ve tedarik zinciri baştan aşağı yeniden düzenleyecek reform niteliğinde yapısal politikalar uygulanmaya geçmezse bu tablo değişmez. Tarım ürünlerinde artış eğilimini sürdüren üretici enflasyonu dışa bağımlığı, piyasaya muhtaç tarım politikalarının doğal bir çıktısı. Bu tablo her ne kadar mevcut sistem içinde doğal bir sonuç olsa da kader değil. Agroekolojik politikalar tarımsal üretimin içinde bulunduğu bu tabloyu değiştirme gücüne sahip. Dışa bağımlı, piyasacı tarım anlayışı ortadan kaldırıldığında durdurulamayan tarım ürünleri üretici enflasyonu da kader olmaktan çıkar."