Cinskırıma karşı çıt çıkarmıyorlar

İtalya’da femicide (kadınların cinsiyete dayalı katledilmesi) suçuna ömür boyu hapis cezası verilmesi kararı, kadına şiddetle mücadelede küresel ölçekteki en büyük adımlardan biri oldu. Arjantin, Peru ve Malta gibi ülkeler de yıllardır benzer şekilde kadın cinayetlerini ayrı bir suç olarak tanımlayıp ağır cezalar uygularken Türkiye’de hâlâ “kadın olduğu için öldürme” özel bir suç kategorisi olarak tanınmıyor.

Kadın cinayeti davalarında, cinsiyet ayırmaksızın yargı sürecinin işletilmesi toplumsal cinsiyet boyutunun görünmesinin üzerini örtüyor. Bu yargı süreciyle failler tahrik, iyi hâl indirimleriyle düşük cezalar alıyor. Her gün katlanarak artan kadın katliamlarına karşı, Türkiye’nin hâlâ ‘femicide’ı özel suç saymaması ve caydırıcılığı güçlendirecek kapsamlı bir adım atmamasına kadınlar tepki gösteriyor.

CAYDIRICI CEZA ŞART

Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu Başkanı Canan Güllü, alınan kararla ilgili şunları söyledi: “Kadın cinayetleri konusunda Türkiye’de hâlâ böyle bir tanımlama yok. Cinayetler, cinsiyet odaklıdan çıkarılıp ‘kasten öldürme’ olarak geçiyor. İtalya’da yaşanan kadın cinayetlerinin ardından tehlikeyi farkına varmışlar ve bunun önüne geçmek adına femicide üzerinden cinsiyet temelli cinayet diyerek bir karar almışlar. Türkiye’de ise durum daha kötü, kadın cinayetleri, özellikle İstanbul Sözleşmesi’nin yürürlükten kaldırılmasının ardından katlanarak artıyor. Ayrıca Türkiye’deki yargı süreçlerinde cezasızlık algısı da çok yaygın. Yargıçların ‘ben insan odaklı bakarım’ dediğini de görüyoruz. İtalya’da bu önemli adımların atılması ve bunun parlamento kararlarıyla alınması faillerin elini çürütüyor. Bizdeki cezasızlık ise faile cesaret veriyor. Bizim de bu yolu takip etmemiz gerek. Kadın cinayeti olduğunda faile ömür boyu hapis cezası verilmeli.”

∗∗∗

AĞIR CEZALAR VERİLİYOR

Dünyanın başka noktalarında kadın cinayetleriyle mücadele kapsamında son yıllarda yasal düzenlemeler yapıldı. Ülkeler, femicideleri ayrı bir suç kategorisi olarak tanımladı ve kadın cinayetlerinde verilen cezaların önüne geçmeyi amaçladı. Bazı ülkelerde son durum şöyle:

• Arjantin: 2012’de femicide, “ağırlaştırılmış cinayet” olarak tanımlandı ve ömür boyu hapis cezası verilmesine karar verildi. Ülkede 2024 yılında 295 femicide vakası kaydedildi; bu, her 30 saatte bir kadının öldürüldüğüne işaret etti. Durum 2025’te daha da ağırlaştı. Yılın ilk dört ayında 96 kadın cinayeti rapor edildi ve en yüksek vaka sayıları Buenos Aires, Santa Fe ve Córdoba bölgelerinde görüldü.

• Peru: Ulusal İstatistik ve Bilişim Enstitüsü (INEI), 2023 yılında Peru'da 146 kadın cinayeti vakası yaşandığını raporladı. 2015 ve 2023 yılları arasındaki dönemde, 2018 yılında 150 kadın cinayetiyle daha fazla vaka sayısı olan bin 191 vaka kaydedildi. Ülkede bağımsız suç olarak kabul edilen femicide suçları kapsamında en az 20 sene hapis cezası verilmesi öngörüldü. Ağır durumlarda ise bu ceza ağırlaştırılmış müebbet cezası verildi.

• Malta: Femicide, Haziran 2022’de ceza yasasına ayrı bir ağırlaştırıcı unsur olarak eklendi. Cinsiyete dayalı kadın cinayetlerinde mahkemelerin en ağır cezayı vermesi öngörülürken müebbet hapis cezası standart yaptırım hâline geldi ve bu tür suçlarda ceza indirimi uygulanmaması hedeflendi.

• Kuzey Makedonya: Ceza kanununda Şubat 2023'te yapılan değişikliklerle, bir kadının öldürülmesini cinsiyete dayalı şiddet eylemi olarak tanımlayan yeni bir paragraf eklendi. İlgili paragrafta "Cinsiyete dayalı şiddet uygularken 18 yaşın altındaki bir kadının veya kız çocuğunun hayatına son veren başka bir suç" denildi.

• Hırvatistan: 2023 yılında femicide özel suç olarak tanımlanmaya başlandı. Ağır cezaların uygulandığı suç kapsamında özellikle failler partner ya da eski partner ise cezaların arttığı belirtildi.

• Bolivya: 2013 yılında kabul edilen yasaya göre femicide özel suç olarak kategorize edildi. Ülkedeki en yüksek ceza olan 30 seneye kadar hapis cezası veriliyor. Verilen cezalarda ise indirim uygulanmıyor.

∗∗∗

HAKSIZ TAHRİK İNDİRİMİ KABUL EDİLEMEZ

İtalya’da sağ koalisyon hükümetinin hazırladığı, kadın cinayetlerinde ömür boyu hapis gibi ağır cezalar öngören yasa tasarısı, parlamentonun alt kanadı Temsilciler Meclisinde oybirliğiyle kabul edilerek yasalaştı. Ülkede 1 Ocak ile 20 Ekim 2025 tarihleri arasında 85 kadın cinayeti işlendiği basına yansıdı. Türkiye’de ise 2025’in ilk 10 ayında 317 kadın öldürüldü. Kadınları katleden erkeklerin cezalarında da indirim uygulandı. Bu olayların bazıları şöyle:

• 13.08.25 - İzmir’de cinsel ilişki teklifini reddettiği için öldürülen Ceyda Yüksel’in katili Serkan Dindar hakim karşısına çıktı. "Kasten öldürme" suçundan 24 yıl hapis cezası istemiyle yargılanan sanık için "haksız tahrik indirimi" uygulandı ve ceza 18 yıla indirildi.

• 18.02.25 - Diyarbakır’da boşanma aşamasında olduğu Rozerin Yıldız’ı katleden Özcan Yıldız’a “haksız tahrik” indirimi uygulandı. Mahkeme, 19 yıl 2 ay hapis cezası verdi.

∗∗∗

POLİS, KADINI ÖLDÜRDÜ

Kayseri’de polis S.U., kayınvalidesi M.M.’yi öldürdü. Olay dün 13.00 sıralarında Melikgazi ilçesinde meydana geldi. Bağ evinde polis 35 yaşındaki S.U. ile kayınvalidesi 60 yaşındaki M.M. arasında miras nedeniyle tartışma çıktı. S.U., tabancayla kayınvalidesi M.M.’yi öldürüp, aynı silahla kendini vurdu. İhbarla olay yerine polis ve sağlık ekipleri sevk edildi. Ağır yaralanan S.U., sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından hastaneye kaldırıldı. Olayla ilgili soruşturma başlatıldı.