Deprem kentlerine yapılan sağlık yatırımları sınıfta kaldı: Sağlık kaynağı müteahhite aktı

6 Şubat depremlerinin üzerinden geçen 3 yılda bölgedeki sağlık yatırımlarının yetersizliği dikkat çekti. Kamu kaynaklarının büyük bölümü şehir hastanelerine yönlendirilirken, deprem kentleri bir kez daha geri plana itildi. 2025 yılında 18 şehir hastanesine 111 milyar 100 milyon TL harcanmasına karşın, 11 deprem kentine yapılan sağlık yatırımı 56 milyar 335 milyon TL’de kaldı. Böylece deprem bölgesine ayrılan kaynak, şehir hastanelerine aktarılan bütçenin ancak yarısına ulaştı.

Cumhurbaşkanlığı Maraş-Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu önceki gün açıklandı. Raporda, deprem kentlerinde yapılan sağlık yatırımları ile ilgili bölüm dikkat çekti. Rapora göre, deprem bölgelerine 2025’te 56 milyar TL olan sağlık yatırımı yapıldı. Bu yıl bu rakam 41 milyar TL’ye gerileyecek. Raporda, yapılan sağlık yatırımları incelendiğinde depremden en çok etkilenen illerden olan Adıyaman'a yapılan sağlık yatırımı yaklaşık 6 milyar lira, Antep'te 12 milyar lira, Maraş'ta 22 milyar lira, Hatay'da ise 26 milyar lira olarak yer alırken, en az etkilenen Urfa'ya yapılan yatırımın 28 milyar lira, Diyarbakır'a yapılan yatırımın ise 13 milyar lira olduğu görüldü.

3'TE BİRİ YAPILDI

2023–2024–2025 yıllarını kapsayan dönemde deprem bölgesi için öngörülen sağlık yatırım bütçesinin yalnızca yüzde 38’inin hayata geçirildiği görüldü. Toplamda 328 milyar TL yatırım planlanırken 2025 yılı sonu itibariyle gerçekleşen harcama 123 milyar TL' de kaldı. Başka bir ifadeyle, yapılması gereken harcamanın ancak üçte biri gerçekleştirildi. Bütçe kalemlerine bakıldığında tablonun daha da çarpıcı olduğu görüldü. Öngörülen yatırım bütçesinin birinci basamak sağlık hizmetleri için ayrılan payın yalnızca yüzde 21’i, hastane yapımları için ayrılan bütçenin ise yüzde 42’si harcandı. Toplam yatırım bütçesinin sadece yüzde 7’si birinci basamak sağlık hizmetleri için planlanırken, gerçekleşen harcamalarda bu oran yüzde 4’e kadar düştü.

EŞİTLİKSİZ DİKKAT ÇEKTİ

İller bazında gerçekleşen harcamalar da ciddi eşitsizlikler dikkat çekti. Planlanan yatırımın gerçekleşme oranı Osmaniye’de yüzde 56 ile en yüksek seviyede olurken, Kilis’te bu oran yalnızca yüzde 8’de kaldı. Osmaniye için öngörülen 6 milyar 569 milyon TL’lik yatırımın 3 milyar 652 milyon TL’si harcanırken, Kilis’te 3 milyar 974 milyon TL’lik öngörüye karşın yalnızca 300 milyon TL’lik harcama yapıldı.

∗∗∗

YATIRIM DAHA DA GERİLEDİ

Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası'ndan sağlık emekçisi Kubilay Yalçınkaya, raporu BirGün'e değerlendirdi. Yalçınkaya, 2025 yılında 18 şehir hastanesine 111 milyar 100 milyon lira harcanmasına karşın aynı yıl 11 deprem kentine yapılan yatırımın 56 milyar 335 milyon lirada kalmasına tepki göstererek "Deprem bölgesine 328 milyarlık sağlık yatırımı öngörülürken 2023-2024- 2025 dönemi toplam 123 milyarlık harcama gerçekleşmiş. Deprem bölgesinde 2026 yapılacak sağlık yatırım tutarı 2025’in de gerisinde kalacak. 2026’ta öngörülen harcama şehir hastanelerine 2026’da yapılacak harcamanın yüzde 30’na denk geliyor" dedi.