Dünyanın beşinci bir tabakası olabilir

Dünya’nın iç yapısına ilişkin klasik model, yer kabuğu, manto, dış çekirdek ve iç çekirdek olmak üzere dört ana katmandan oluşuyor.

Ancak yeni bir araştırma, bu şemanın merkezde daha karmaşık bir yapıyı gizliyor olabileceğine işaret ediyor. Sci.news’de yer alan habere göre, Avustralya Ulusal Üniversitesi (ANU) araştırmacıları, iç çekirdeğin merkezinde ayrı bir “iç iç çekirdek” (innermost inner core) bulunabileceğini öne sürdü.

SİSMİK VERİLER VE “KOMŞULUK ALGORİTMASI”

Journal of Geophysical Research: Solid Earth dergisinde 7 Aralık 2020’de yayımlanan çalışmanın baş yazarı Dr. Joanne Stephenson, iç çekirdeğin yapısının anlaşılmasının Dünya’nın tarihini çözmek açısından kritik olduğunu belirtiyor. Stephenson, “İç çekirdeğin yapısını incelemek, Dünya'nın tarihi ve evrimi hakkında daha fazla bilgi edinmemize yardımcı olabilir” ifadelerini kullanıyor.

Araştırmada, Uluslararası Sismoloji Merkezi’nin (ISC) dünya genelinden topladığı sismik varış verileri kullanıldı. Stephenson ve ANU’dan Prof. Hrvoje Tkalčić ile Prof. Malcolm Sambridge, bu verileri “komşuluk algoritması” (neighborhood algorithm) adı verilen gelişmiş bir modelleme yöntemiyle analiz etti. Bu yöntem, iç çekirdeğin binlerce olası modelini tarayarak en uygun yapısal senaryoyu belirlemeyi amaçlıyor.

DEMİRİN YAPISINDA DEĞİŞİM Mİ VAR?

Bilim insanları, iç çekirdeğin en merkezindeki bu olası yeni bölgenin kristal yapısının dış kısımdan farklı olabileceğini düşünüyor. Stephenson’a göre, bu farklılık demirin yapısında meydana gelmiş bir değişime işaret edebilir. Bu da Dünya tarihinde iki ayrı soğuma evresi yaşanmış olabileceği anlamına geliyor.

“Bu yeni katmanı gözlemlemek zor olsa da, kendine özgü özellikleri Dünya tarihinin bilinmeyen, çarpıcı bir olayına işaret ediyor olabilir,” diyen Stephenson, bulguların ders kitaplarının yeniden yazılmasına yol açabileceğini de ifade ediyor.

JEODİNAMO VE YAŞAM İÇİN KRİTİK ÖNEMDE

Dünya’nın toplam hacminin yalnızca yaklaşık yüzde 1’ini oluşturan ve sıcaklığı 5 bin derecenin üzerinde olduğu tahmin edilen iç çekirdek, gezegenin manyetik alanını üreten jeodinamo sürecinde belirleyici rol oynuyor. Jeodinamo olmadan, Dünya’nın yüzeyi Güneş’ten gelen zararlı radyasyona karşı korunamazdı; dolayısıyla bugünkü anlamıyla yaşam mümkün olmazdı.

HENÜZ TARTIŞMALI

Araştırmacılar, olası “beşinci katman”ın doğrulanması halinde, Dünya’nın termal evrimi ve manyetik alanının gelişimi hakkında yeni bir çerçeve oluşacağını belirtiyor. Ancak bulguların kesinleşmesi için daha fazla sismik veri ve bağımsız doğrulama çalışmalarına ihtiyaç olduğu da vurgulanıyor.