Ege’de zeytin ağacından buğday tarlasına: Toprak, mahsul, yaşam kül oldu

İlayda SORKU 

Ege Bölgesi 2025 yazında geniş çaplı yangınlarla sarsıldı. Sadece İzmir’de 26 bin 260 hektarlık alan kül oldu. Manisa’da bir ayda 2 binden fazla yangın çıktı. Balıkesir’de buğday tarlaları yandı, ürün kaybı yaşandı. Aydın’da zeytinlikler, makilikler ve bağ evleri zarar gördü. Binlerce insan köylerinden olurken hem nefes aldıkları ormanlarını hem de mahsullerini kaybetti.

İzmir’de 12 Haziran – 5 Temmuz tarihleri arasında çıkan yangınlarda 26 bin 260 hektarlık alan zarar gördü. Bu miktar, kentin metropol ilçelerinden Buca’nın yüzölçümünün yaklaşık iki katı büyüklüğünde olmasıyla dikkat çekti. Yanan alanların büyük bölümü tarım arazisi ve ormanlık alanlardan oluştu. Ayrıca İzmir’de çıkan orman yangınları kuş popülasyonunu da olumsuz etkiledi. Yanan bölgelerde, aralarında nesli tükenmekte olan türlerinde bulunduğu minimum 30 kuş türünün etkilendiği kaydedildi.

EGE’Yİ SERMAYE YAKTI

Öte yandan İzmir Valisi Süleyman Elban, Çeşme, Ödemiş, Seferihisar, Foça ve Aliağa’daki yangınların tamamının elektrik iletim hatlarından kaynaklandığını açıkladı. Özellikle Çeşme’deki yangın için teknik ekiplerin ve görgü tanıklarının ilk değerlendirmesinin bu yönde oldu.

MÜHENDİSLERDEN ÖNERİ

İzmir’de yangınların ilçe bazlı etkilerine bakıldığında, özellikle tarım arazileri ciddi şekilde zarar gördü. Foça’da yanan alanların yüzde 88’i, Aliağa’da yüzde 80’i ve Menemen’de yüzde 86’sı tarım arazisi. Çeşme’de yanan alanların yüzde 69’u tarım alanı, geri kalan ise ormanlık alan. Ödemiş’te ise alanın yüzde 54’ü tarım, kalanı ormanlık olarak kaydedildi. Menderes’te yangınlardan etkilenen bölgelerin neredeyse tamamı ormanlık alandan oluştu. Seferihisar’da ise yanan alanların yüzde 13’ü tarım arazisi, yüzde 44’ü ise orman statüsünde.

Öte yandan Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası İzmir Şubesi tarafından hazırlanan rapora göre, Buca’da bin 599 hektar, Çeşme’de 9 bin 633 hektar, Seferihisar’da 8 bin 672 hektar, Ödemiş’te 2 bin 211 hektar ve Aliağa’da 828 hektar kül oldu. Kıyı ekosistemleri ve koruma altındaki doğa alanları da zarar gördü. Yine rapora göre en çok zarar gören bitki örtüsü türleri ise doğal çayırlar, geçişli ormanlar, sklerofil bitki örtüsü (makilik) ve iğne yapraklı ormanlar oldu.

Raporda, yeniden ormanlaştırmanın yangına dirençli türlerle yapılması, yangın şiddeti yüksek türlerin koridorlarla ayrılması, imar planlarının orman sınırından uzak tutulması ve yangın risk haritalarının Coğrafi Bilgi Sistemleri ile entegre edilmesi önerildi.

2 BİNİ AŞKIN YANGIN

Manisa’da ise son bir ayda toplam 2 bin 49 yangın meydana geldi. Bu yangınların büyük kısmını ot ve anız yangınları oluşturdu; bin 391 vaka ile toplam yangınların yüzde 67’si bu kategoride yer aldı. Ayrıca 73 orman, 14 ağaç, 189 elektrik kaynaklı ve 62 konut yangını kayıtlara geçti. Ot-anız yangınlarının en yoğun görüldüğü ilçeler arasında 260 yangınla Turgutlu ilk sırada yer aldı. Onu 255 yangınla il merkezi, 192 yangınla Salihli ve 158 yangınla Saruhanlı takip etti.

Elektrik kaynaklı yangınlar ise en çok Akhisar ve Alaşehir ilçelerinde görüldü. Orman ve ağaç yangınlarında Saruhanlı ve Salihli öne çıkarken konut yangınları da Turgutlu, Alaşehir ve merkezde yoğunlaştı.

BUĞDAY KAYBI YAŞANDI

Balıkesir’de 19 Haziran’dan bu yana 46 arazi ve orman yangını çıktı. Yaklaşık 200 hektar alan kül oldu. Yanan alanların tamamı hasadı yapılmış ya da hasat aşamasındaki tarım alanları ile ormanlık alanlardan oluştu. Yangınlar nedeniyle özellikle buğday kaybı yaşandı. Biçilmeyen mahsulün ziyan olması gıda güvencesi açısından da sorun yarattı.

Öte yandan Kazdağları Milli Parkı’nda da yaklaşık 3 hektar zarar gördü.

ZEYTİNLİKLER KÜL OLDU

Edinilen bilgiye göre Aydın’da ise toplam bin 690 arazi yangını ve 22 orman yangınına müdahale edildi. Bu yangınlar sonucunda 18 bin 762 adet zeytin ağacı zarar gördü. En büyük kayıp, 14 bin 293 zeytin ağacının zarar gördüğü Efeler ilçesinde yaşandı.

Yangınlardan etkilenen bazı ilçelerdeki öne çıkan veriler şöyle:

Söke: 54 arazi yangını, 2 orman yangını; 500 zeytin ağacı zarar gördü, 1000 dönüm tarla kül oldu.

Didim: 25 arazi, 2 orman yangını; 1.599 zeytin ağacı zarar gördü.

Kuşadası: 18 arazi, 7 orman yangını; 130 zeytin ağacı zarar gördü, 31.020 dönüm makilik alan ve zeytinlik zarar gördü.

Nazilli: 25 arazi, 3 orman yangını; 750 zeytin ağacı zarar gördü, 8.000 dönüm zeytinlik kül oldu.

Koçarlı: 15 arazi, 1 orman yangını; 550 zeytin ağacı zarar gördü.

Bozdoğan, Buharkent, Karacasu, Kuyucak, İncirliova, Germencik, Çine ve Köşk gibi ilçelerde de çok sayıda yangın çıktı; toplam bin 835 zeytin ağacı zarar gördü. Genel tabloda toplam 40 bin 956 dönüm tarla ve makilik alanın yandığı öğrenildi.

***

YANGINDA KAYIP KATLANDI

2025 yazında yalnızca İzmir’de yanan 26 bin 260 hektarlık alan, Orman Genel Müdürlüğü’nün (OGM) verilerine göre 2024 yılı boyunca Türkiye genelinde kaydedilen toplam 27 bin 485 hektarlık ormanlık alanın yangın kaybına neredeyse eşdeğer. İzmir’in tek başına bir yılda geçtiğimiz yıla kıyasla yurt genelindeki toplam zararı yakalaması, bölgedeki yangın felaketinin boyutunu gözler önüne serdi.

Manisa’da sadece bir ayda kayıtlara geçen 2 bin 49 yangın, 2024 yılında Türkiye çapında meydana gelen 3 bin 797 yangının yarısından fazlasını oluşturuyor. Bu tablo, Manisa’nın yalnızca 30 günde geçtiğimiz yılın ülke genelindeki yıllık yangın ortalamasını aştığını ortaya koydu.

Aydın’da bu yaz zarar gören 40 bin 956 dönüm (yaklaşık 4 bin 96 hektar) tarım ve makilik alan ise, 2024 yılında yangınlardan en çok etkilenen il olan Bolu’nun 3 bin 619 hektarlık yıllık kaybını geride bıraktı.

Balıkesir’de ise 19 Haziran’dan bu yana çıkan 46 yangında yaklaşık 200 hektar alan kül oldu. Bu rakam, ilin 2024 yılı boyunca yaşadığı toplam 261 hektarlık kaybın çok büyük bir kısmına, yalnızca birkaç hafta içinde ulaşıldığını gözler önüne serdi.