Erişilebilir, eşit toplu taşıma

Haber Merkezi

Ülke nüfusunun yüzde 1,4’ü, yani 1 milyon 39 bin kişi görme engelli. Görme engelliler, en temel haklardan biri olan bağımsız, güvenli ve onurlu seyahat hakkına erişemediklerini belirterek ‘‘Bu durum yalnızca teknik bir aksaklık değil; insan haklarının, kentli haklarının ve eşit yurttaşlık ilkesinin açık bir ihlalidir’’ dedi.

14 engelli derneği ortak bir açıklama yaparak, en temel haklarından olan bağımsız, güvenli ve onurlu seyahat hakkına erişme taleplerini dile getirdi. Açıklamada, Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’ne atıf yapılalarak ‘‘Engelli bireylerin bağımsız yaşam ve topluma tam katılım hakkını güvence altına alır. Sözleşmenin 9. maddesi, erişilebilirliğin kamu hizmetlerinde sağlanmasını zorunlu kılar. Avrupa Kentsel Şartı ve Avrupa Kentsel Şartı-2 kentli hakları arasında dolaşım hakkını tanımlar. Bu hak, herkesin kent içi ulaşım sistemlerinden eşit biçimde yararlanmasını içerir. Türkiye’de ise 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, yerel yönetimlerin erişilebilirlik yükümlülüğünü açıkça belirtir. Belediyeler, toplu taşıma hizmetlerini tüm yurttaşlar için erişilebilir kılmakla yükümlüdür’’ denildi. Görmezden gelindikleri vurgulanan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Ancak pratikte  karşılaştığımız sorunlar herkesin bildiği fakat görmezden geldiği gerçeklerdir. Sesli anons sistemleri ya çalışmamakta ya da tutarsız biçimde kullanılmaktadır. Dış anonslar neredeyse hiç bulunmamakta, kör yolcular durağa gelen otobüsü tanıyamamaktadır. Otobüsler durağa tam yanaşmadığı için inip binmek fiziksel risk oluşturmaktadır. Şoförler ve personel erişilebilirlik konusunda eğitimsizdir; çoğu ne yapması gerektiğini bilmemektedir. Kör yolcuların doğru otobüsü bulabilmesi için ya her aracın önüne çıkması ya da yardım istemesi gerekmektedir. Bu durum, engellilerin  kendi yaşamlarını bağımsız biçimde sürdürme ve toplumun tüm alanlarına eşit koşullarda, tam ve etkin biçimde katılma hakkını ihlal etmekte; Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’nin 19. maddesinde güvence altına alınan bağımsız yaşam ve toplumsal içerilme hakkına açık bir aykırılık teşkil etmektedir. Toplu taşımada sürekli “yardıma muhtaç yolcu” konumuna hapsedilmeyi kabul etmiyoruz. Sağlamcı bakış açısının yarattığı bağımlılık döngüsünü reddediyoruz. Bu şehirde, bu çağda, bu sorunların devam etmesine razı değiliz. Körler olarak bir araya geliyor, bu hakkı geri almak için harekete geçiyoruz. Bu artık son durak. Eşitlik, erişilebilirlir ve bağımsız yaşam hakkı için mücadelemiz sürecektir."

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

• Tüm araçlarda iç ve dış sesli anons sistemlerinin standartlaştırılması ve düzenli denetimi yapılmalıdır.

• Otobüslerin durağa tam yanaşmasını sağlayacak teknik düzenlemeler ve sürücü eğitimi programları hayata geçirilmelidir.

• Şoför ve personel için erişilebilirlik, engellilik ve insan hakları temelli zorunlu eğitimler düzenlenmelidir.

• Duraklarda ve araçlarda Braille, sesli yönlendirme ve mobil uygulama entegrasyonu sağlanmalıdır.

• Körlerin deneyimlerine dayalı, katılımcı denetim ve geri bildirim mekanizmaları kurulmalıdır.