birgün

12° PARÇALI AZ BULUTLU

GÜNCEL 09.08.2017 08:30

FETÖ bahanesiyle tek tipleştirecekler

AKP, darbe girişiminden yargılanan tutuklular için tek tip kıyafet hazırlığında. 12 Eylül’de de cezaevlerinde uygulanan tek tip elbise dayatmasını, o dönem uygulamaya maruz bırakılan isimlere sorduk: Sadece FETÖ’den yargılananlar değil, tüm tutuklular etkilenecek

FETÖ bahanesiyle tek tipleştirecekler

UĞUR ŞAHİN ugursahin@birgun.net @uugurs

AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 15 Temmuz Darbe Girişimi davalarında şüphelileri mahkemeye ‘tek tip elbise ile çıkarma' önerisi ile ilgili tartışmalar sürüyor. Son olarak Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ, tek tip kıyafete ilişkin çalışmaların devam ettiğini ve önümüzdeki günlerde yayımlanacak Kanun Hükmündeki Kararnamelerden (KHK) birinde bu konunun da yer alabileceğini söyledi. Erdoğan’ın, “Guantanamo’da olduğu gibi tek tip elbise ile mahkemeye çıkaralım” sözleri ise 12 Eylül’de tutuklulara yönelik tek tip kıyafet dayatmasını hatırlıyor. Ancak ABD’nin özellikle Guantanamo’da uyguladığı tek tip kıyafet uygulamasının, Türkiye’nin de kabul ettiği İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Avrupa Sözleşmesi’ne de aykırı olduğu biliniyor. Tek tip kıyafetin kabul görmesi halinde, uygulama sadece FETÖ tutuklularına değil, başta siyasi tutuklulara olmak üzere herkese uygulanabilecek.

12 Eylül döneminde cezaevinde tek tip kıyafet dayatmasına maruz bırakılan İbrahim Aydın ve Rahmi Yıldırım ile o dönem cezaevlerinde yaşananları, eski AİHM Yargıcı Rıza Türmen ile ise konunun hukuki boyunu konuştuk.

Aşağılayıcı uygulama yeniden gündemde
Konuya ilişkin konuşan İbrahim Aydın, 12 Eylül döneminde bütün siyasi tutuklu ve hükümlüler için uygulamaya sokulan tek tip elbisenin bugün de AKP tarafından gündeme getirildiğini hatırlatarak, “AKP iktidarı FETÖ'cülere karşı toplumda var olan tepkiyi arkasına alarak bu aşağılayıcı kimliksizleştirici faşist uygulamayı bir kez daha gündeme getirmiş durumda. Bu uygulamanın FETÖ’cülerle sınırlı kalmayacağını, asıl hedefin tekrar cezaevlerinde bulunan bütün siyasileri kapsayacağını herkes biliyor” dedi. Aydın şöyle devam etti: “Tek tip elbise uygulaması, Hitler Almanya’sına kadar uzanan ve toplama kamplarında ağırlıkla siyasi mahkûm ve Yahudilere giydiriliyordu. Benim de yargılandığım Erzurum'da görülen Artvin Devrimci-Yol davası tutukluları olarak bizler de aşağılayıcı ve kişiliksizleştirmeyi hedefleyen bu uygulamaya karşı yıllarda mücadele içinde olduk. Bir işkence aracı haline sokulan tek tip elbise tutuklulara zorla giydirilmek istendi. Giymeyenler ağır işkencelere ve aylarca soğuk hücrelere atılarak direniş kırılmaya çalışıldı. Erzurum gibi ısının eksilerde seyrettiği kış günlerinde mahkemelere bile atlet ve kilotla çıkarılmak zorunda kaldık, ta ki bu uygulama birkaç yıl sonra son bulana dek.”

Aydın, sözlerini şöyle sonlandırdı: “Tek tip elbise uygulaması bütün ceza infazcıların da bildiği gibi bir cezalandırma uygulaması. Hele bunu cezaları kesinleşmemiş tutuklular üzerinde uygulanması tam anlamıyla bir hukuksuzluktur. Tek tip elbise uygulaması tekrar bir ceza olduğu gibi insan onuru ve haysiyeti ile kesinlikle bağdaşan bir uygulama asla değildir.”

12 Eylül’de istenilen insan profili bugün de isteniyor
12 Eylül Darbesi döneminde, THKP/C 3’ncü Yol Davası’nın ilk duruşmasında tutuklular, sıkıyönetim mahkemesinin karşısına iç çamaşırlarıyla çıkarak, tek tip kıyafet uygulamasını protesto etmişti. Elleri arkadan kelepçeli halde tek tip kıyafetle mahkemeye getirilen tutuklular, kelepçelerin çıkartılmasının ardından kıyafetlerini yırtmıştı. Rahmi Yıldırım, tek tip kıyafeti yırtarak mahkemeye çıkanlar arasındaydı. Yıldırım, o dönem yaşananları şu sözlerle anlattı: “12 Eylül’de sol görüşlü tutuklulara; örneğin hastaneye gidebilmek ve avukat görüşüne çıkabilmek için tek tip cezaevi elbisesi şartı dayatılmıştı. Tutuklulara onur kırıcı koşullar dayatılıyordu. 12 Eylül’de nasıl bir insan profili isteniyorsa, bugün de o profil isteniyor.”

“Tek tip kıyafet uygulaması, ülkedeki tüm yurttaşları tek tipleştirme niyetinizdeki bir iradenin göstergesidir” diyen Yıldırım, sözlerini şöyle sonlandırdı: “Cezaevine düşmüş bir insanın uluslararası sözleşmelerin öngördüğü ‘özgürlüğünden mahrum bırakma’ dışında bir yaptırıma tutmak insan haklarına aykırıdır.”

Adil yargılanma hakkını etkiler
Eski AİHM Yargıcı ve CHP Eski Milletvekili Rıza Türmen, tek tip elbisenin adil yargılanma hakkının ihlali olduğunu belirterek, “Adil yargılanmadan söz ediliyorsa, suçlu da, suçsuz da adil yargılanmadan aynı derecede yargılanır. Burada hem aşağılayıcı bir muamele, hem de masumluk karinesinin ihlali vardır. Bu doğru değildir, sözleşmelere aykırıdır” şeklinde konuştu.

***

MUHALEFETTEN SERT TEPKİ

TBMM İnsan Hakları Komisyonu Başkanvekili ve CHP Ankara Milletvekili Şenal Sarıhan, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, tek tip kıyafet uygulamasının 'hukuk ihlalinin ta kendisi olacağının’ altını çizdi. Sarıhan, “Bu uygulama kabul edilemez. 12 Eylül'ün darbeci generallerinin varisliğini yapan zihniyeti OHAL ile ‘buzdolabına' kaldırdıkları hukuka uygun davranmaya davet ediyoruz" dedi.

HDP Adana Milletvekili Meral Danış Beştaş da, “Daha hâkim karşısına dahi çıkmamış, savunma hakkını bile henüz kullanmamış yüzlerce tutsak, AKP Genel Başkanı’nın dizaynını yaptığı kıyafetlerle toplum nazarında ‘suçlu' addedilecek. Tek tip elbise mahkûmiyet kararlarının hükümetçe verildiğinin açık bir ifadesi olacaktır" diye konuştu.

Neden BirGün?

Bağımsız bir gazete olarak amacımız, insanlara hakikati ulaştırarak ülkede gerçek bir demokrasi ve özgürlük ortamının yeşermesine katkı sunmak. Bu nedenle abonelikten elde ettiğimiz geliri, daha iyi bir gazeteciliği hayata geçirmek, okurlarımızın daha nitelikli ve güvenilir bir zemin üzerinden bilgiyle buluşmasını sağlamak için kullanıyoruz. Çünkü banka hesabını şişirmek zorunda olduğumuz bir patronumuz yok; iyi ki de yok.

Bundan sonra da yolumuza aynı sorumluluk bilinciyle devam edeceğiz.

Bu yolculukta bize katılmak ve bir gün habersiz kalmamak için
Bugün BirGün’e Abone Ol.

BirGün; seninle güçlü, seninle özgür!

BirGün’e Destek Ol