Fotoğraf sanatçısı Peter Kennard: Sanat hiç bu kadar paraya bulaşmamıştı

Ömür Şahin KEYİF - Edinburgh

Britanyalı fotoğraf sanatçısı Peter Kennard’ın ‘Gazze’ sergisi Filistin Müzesi’nde sergileniyor. Kennard’la, İskoçya’nın başkenti Edinburgh’daki serginin açılışında buluştuk.

1970’lerdeki Vietnam savaşı karşıtı hareketten beri politik mücadelelere simge olmuş fotoğraflar üreten Kennard, fotomontaj, çift pozlama, çizim ve boya gibi çeşitli teknikler kullanıyor. Kennard, iki yıldan fazla süredir de Filistin’deki soykırıma odaklanan işler yapıyor.

Ana akım medya son derece taraflı ve eşitsiz şekilde yer verse de Britanya halkı Filistin'deki vahşete az çok tanıklık edebiliyor. Ana akımın saklamakta daha ‘başarılı’ olduğu kısım emperyalistlerin bu soykırımdaki suç ortaklığı.

EMPERYALİST DESTEĞE KARŞI

Kennard’ın çalışmaları, soykırımın dehşetini yeniden üretmek yerine, İngiltere ve ABD gibi Batılı hükümetlerin İsrail'e verdiği aktif desteği gün yüzüne çıkarmayı hedeflemiş. Eserleri, yaşananları bir batılı gözünden “çarpıcı bir dehşet” değil de yok edilmekle tehdit edilen bir halkın direnişi olarak karşımıza çıkarıyor.

‘DÜŞÜNDÜRMEK İSTİYORUM’

“İsrail’i kimin savunduğuna dair arka planı ortaya koyan işler yapmak ve bunu Filistinli kurbanların yer aldığı görsellerle birleştirmek istedim” diyen Kennard’ın amacı “izleyenleri bu savaş hakkında eleştirel şekilde düşünmeye sevk etmenin yollarını bulmak.”  Kennard zaman zaman işleriyle ilgili karşılaştığı ‘propaganda’ eleştirisine de gönderme yaparak, “Reklam propagandadır, değil mi? Reklam sana ‘bunu al, hayatın daha iyi olacak’ der. Ben insanlara ne hissetmeleri gerektiğini söylemek istemiyorum. Onları sadece düşünmeye davet etmek istiyorum” diyor.

‘SESSİZ SANSÜR’

Londra'da yaşayan Peter Kennard, Britanya'nın en ünlü fotoğraf sanatçılarından biri. Eserleri The Guardian’da yayınlanıyor. Ancak Kennard, özellikle Filistin’le ilgili sanat işlerinin sergi salonlarında yer bulmasının çok zor olduğunu söylüyor.

Sanat dünyasında sessiz bir sansür hüküm sürüyor, diyor Kennard: “Faisal Salih’in bu müzeleri (ABD ve İskoçya’da bulunan Filistin Müzeleri) açması çok önemli çünkü sanat dünyasında Filistinle ilgili eserleri sergilemek konusunda bir sansür devam ediyor. Almanya’da pek çok Filistinli sanatçı sansürlendi, bugün (Filistinle ilgili) hiçbir şey gösteremezsiniz. Burada da durum aynı. Britanya’da sansür biraz daha sessiz. (Galeriler) Önümüzdeki üç yıl doluyuz, falan gibi şeyler söylüyorlar. Sanat dünyasında işlerinizi gösteremiyorsunuz.”

‘GALERİLER SERMAYEYE BAĞLI’

Kennard’a göre bunun nedeni de galerilerin sermayeyle ilişkisi. “Sanat hiç bu kadar paraya bulaşmamıştı” diyor Kennard ve devam ediyor: “Güncel olaylarla özellikle de Filistin’le ilgili iş yapmak çok zor. Çünkü koleksiyonerlerle, destekçileriyle ilgili endişeleniyorlar, devletten destek alıyorlar…”

Kennard devam ediyor: “1970’lerden beri politik sanat yapıyorum. Politik inançlarımızla ilgili işler yapmak her zaman zor oldu, savaş karşıtı, nükleer karşıtı işler. Sanat, genellikle her şeyden uzak, sadece güzellikle ilgili bir şey olarak görülüyor; galeriler bu tür (güncel meselelerle ilgili) işleri sergilemek istemiyor.”

‘VİETNAM DÖNEMİNDEN ZOR’

Kennard’a Vietnam'daki savaş karşıtı hareket dönemini soruyoruz. Ona göre bugün eserlerin geleneksel medya aracılığıyla halka ulaşması Vietnam zamanına kıyasla daha zor. Ancak şimdi sosyal medyanın imkânları bu denklemi değiştiriyor: “Vietnam zamanında Don McCullin gibi muhteşem belgesel fotoğrafçıları vardı, işleri yayınlanıyordu. Bugün Filistin’de gazeteciler yasaklanıyor veya öldürülüyor. Bu görüntüleri ana akımda göremiyoruz. Sadece Twitter veya sosyal medyada görüyoruz. Şimdi daha zor, ama daha anlık, canlı olarak yayınlanıyor. Bu da yeni bir şey.”

‘HAPSE ATILMAYACAĞIM… ŞİMDİLİK’

Kennard, galerilerdeki sansür politikasının Batı’da Filistin’e halkın büyük desteğine rağmen devam ettiğinin de altını çiziyor. Sansürün her dönemde ve her ülkede devam eden bir gerçek olduğunu hatırlatan Kennard, yine de bulunduğu ülkede daha şanslı olduğunu düşünüyor… Şimdilik: “Bazı ülkelerde olduğu gibi değil; tabii ki orada sanatçılar, yazarlar ve fikirlerini hükümete karşı söyleyen insanlar hapse atılıyor. Ben burada ayrıcalığa sahip olduğumu hissediyorum; bu konular hakkında işler yapabiliyorum ve bunları yayabiliyorum, hapse atılmayacağım… Şimdilik.”

‘KARŞI KÜLTÜR BÜYÜYOR’

40 yıl boyunca dünyanın en prestijli sanat okullarından biri olan Royal Academy of Arts’ta hocalık yapan, geçen sene 75 yaşında emekli olan Kennard gençlerden umutlu: “Britanya’da Filistin'e destek çok büyük, pek çok ülkede olduğu gibi. Umut da burada yatıyor. Dünya genelindeki üniversitelerde Filistin’i destekleyen ve bu ülkede her hafta sonu düzenlenen gösterilere katılan gençler var… Yani şu anda bir tür karşı kültür var ki bu bana, ‘Vietnam Savaşı karşıtı günlere mi geri dönüyoruz?’ sorusunu düşündürüyor. Vietnam zamanında savaşa karşı olanların oluşturduğu koca bir karşı kültür gelişmişti. Ve bence şu anda da bu oluyor; insanlar, özellikle gençler hükümetlerin yalanlarını, suç ortaklığını görüyor. Özellikle de Britanya hükümeti hâlâ İsrail’e silah göndermeye devam ederken…”