Geç sanayileşme toplumsal yapıyı etkiledi

Devrimci İşçi Sendikalar Konfederasyonu (DİSK), 13 - 17 Eylül tarihlerinde İzmir Çeşme’de gazetecilere yönelik düzenlediği eğitim kampı başladı. Üç gün boyunca gerçekleştirilecek kampta, farklı oturumlar ile sendika uzmanları tarafından emek tarihi, DİSK, toplu sözleşme süreçleri, çocuk işçiliği, kadın hareketi gibi başlıklar ele alınacak.

Kampın ilk oturumu Prof. Dr. Aziz Çelik’in sunumu ile başladı. Emek tarihine dair sunum yapan Prof. Dr. Çelik, Türkiye’de geç bir kapitalizmin yaşandığına dikkat çekti. Ücretli çalışan sayısının ancak 1980’lerde yüzde 50’ye ulaştığına değinen Çelik, “Geç sanayileşme ve geç kapitalizmin yaşandığından söz edilebilir. Bu da eşitsiz bir gelişmeye neden olur. Avrupa’da 100 yıl önce yaşanan dönemi yaşamış oluyoruz” diye konuştu.

Emek tarihine ilişkin ilklerin bulunmasının çok zor olduğunu kaydeden Çelik, “Buhar makinasının bulunması Sanayi Devrimi’nin başlangıcı olarak kabul edilir ancak Sanayi Devrimi bir süreçtir. Bu nedenle ilkler tartışmasına belli bir bakış açısıyla bakılmadığı sürece hatalar yapılması kaçınılmaz olur” dedi.

Türkiye’de sanayi kapitalizminin 1950–1980 sonrasının ele alınması gerektiğini kaydeden Çelik, “İşçi sınıfı gelenekselden farklı olarak kamuda ortaya çıktı. İşçi sınıfı kamu işletmelerinin büyümesini takiben ortaya çıktı. İşçi sınıfının örgütlenmesi devlet eliyle teşvik edilen bir sendikacılıkla başladı” dedi.

Çelik, 1948 yılında yüzde 16 olan sendikalaşma oranının 1960’da yüzde 34’e çıktığına vurgu yaptı. Bu dönemde çalışanların yüzde 18,8’inin ücretli işçi olduğunu belirtti.

Kamu işçilerinde ve memurlarda sendikalaşma oranı yüzde 70 seviyesindeyken özel sektörde sendikalaşma oranının yüzde 5–7 arasında olduğuna dikkat çeken Çelik, sunumunda ‘1947 sendikacılığına’ dikkat çekti. Grevsiz ve toplu pazarlıksız bir sendikacılık dönemine vurgu yapan Çelik, “Grev yasaklarının olduğu dönemde bugün olduğu gibi fiilen grevler uygulanıyordu. İş bırakma eylemleri fiilen grevdir” diye konuştu.