Gözardı edilen şiddet!

Ülkede kadına yönelik şiddet her geçen gün artıyor. Cezasızlık politikaları ve iktidarın gerici hamleleri kadınları rejimin doğrudan hedefi haline getiriyor. Birçok farklı biçimde şiddete maruz bırakılan kadınlar en çok psikolojik şiddet görüyor. Mor Çatı’nın son açıkladığı verilere göre 2024 yılında Mor Çatı’ya  başvuran kadınların %37,7’si psikolojik şiddete maruz bırakıldı. Yaklaşık %15’i ise birden fazla şiddet türüne maruz bırakıldı.

Psikolojik şiddet genellikle kadını kontrol etmek, denetlemek, küçük düşürmek, aşağılamak, cezalandırmak olarak karşımıza çıkıyor. Kabullenmesi ve beyan etmesi çok daha zor olan bu şiddet türü birçok kadının şiddet döngüsüne sıkışmasına neden oluyor.

Mor Çatı gönüllüsü ve sosyal çalışmacı Cansu Önen, “Kadınlar için çoğu zaman fiziksel şiddetin aksine psikolojik şiddeti tarif etmek daha zor olmasına karşın en yüksek maruz kalınan şiddet türü de psikolojik şiddet” diyor.

Mor Çatı’ya gelen başvurulardan kadınların çoğu zaman tek bir şiddet türüne maruz bırakılmadıklarını anladıklarını kaydeden Önen, “Psikolojik şiddet, pek çok zaman kadınlar için tarif etmesi zor. Tarif edip, adını koyup destek talep ettiğinde ise psikolojik şiddetin etkilerinin toplum tarafından fiziksel ve cinsel şiddete kıyasla azımsanmasından ötürü önlem almak zorlaşıyor ve her zaman mümkün olmuyor” ifadelerini kullandı.

Kadınlar destek mekanizmalarına erişmek istediklerinde psikolojik şiddetin fiziksel bir kanıt bırakmaması nedeniyle kadınların maruz kaldığı şiddeti ispat etmesinin oldukça zor olduğunu belirten Önen, “Maruz kaldığı psikolojik şiddet nedeniyle sığınak talebinde bulunan kadınlardan darp raporu talep edilmesi gibi uygulamalar, psikolojik şiddetin destek mekanizmaları tarafından da gözardı edildiğini gösteriyor. Devletin kadına yönelik şiddet alanında koruyucu-önleyici mekanizmalarını etkili şekilde işletmesi ve 6284 Sayılı Kanun'u etkin şekilde uygulaması kadınların adalete erişimlerini ve şiddetten uzaklaşıp yeni bir yaşam kurabilmelerinin en önemli koşulu” dedi.

Kadına yönelik şiddetin, psikolojik şiddetin önlenebilmesi için elbette eşitliğin mümkün olması gerekiyor ancak eşitlik mümkün olana kadar kadınlar için erişilebilir destek mekanizmalarının yaygınlaştırılmasının ve kadınların adalete erişimlerinin sağlanmasının öneminin altını çizen Önen, Kadınlar Mor Çatı’ya telefonla, e-posta ile ya da doğrudan dayanışma merkezine gelerek başvurabiliyorlar. Kadınların şiddetten uzaklaşabilmek ve yeni bir yaşam kurabilmek için ihtiyaç duydukları destekler, her kadının içinde bulundukları koşullar, ekonomik kaynakları, çocuklarının olup olmadığı, şiddet uygulayan kişiyle ilişkisi, şiddetin biçimi, sosyal ağları gibi etkenlerle değişiklik gösteriyor” diye konuştu.

Önen sözlerine şöyle devam etti: “Kadınların bizden talep ettikleri destek ihtiyaçlarının yanı sıra tespit ettiğimiz ihtiyaç ve destekleri ve kadınların sahip oldukları alternatif olanakları kadınlarla paylaşıyoruz. Bu ihtiyaç tespiti ve yönlendirmesini kadınların koşullarını göz önüne alarak ve her zaman kendi güçlerini ortaya çıkarma amacıyla yapıyoruz.”

∗∗∗

SALDIRI ÇOK KATMANLI

Mor Çatı kadınların maruz bırakıldıkları şiddet türlerini özetle şöyle açıklıyor:

• FİZİKSEL ŞİDDET: Temas içeren şiddet biçimlerinin hepsi fiziksel şiddete örnektir. Bağırmak, yumrukla tehdit etmek, korkutucu şekilde bakmak, doktora gitmesine izin vermemek vb. ise sindirmek amacıyla fiziksel üstünlük kullanılarak uygulanan şiddet biçimlerine örnektir.

• PSİKOLOJİK ŞİDDET: Kadını kontrol etmek, denetlemek, küçük düşürmek, aşağılamak, cezalandırmak psikolojik şiddettir.

• CİNSEL ŞİDDET: Kadınlar, sıklıkla fiziksel şiddet sonrası cinsel şiddete maruz kalırlar. Cinsel saldırıda bulunmak, cinsel ilişkiye zorlamak, “Hayır” dendiğini duymazdan gelmek cinsel şiddetin başlıca örneklerindendir.

• EKONOMİK ŞİDDET: Kadının çalışmasına, işinde yükselmesine engel olmak, birikimine el koymak, borçlandırmak, oldukça düşük miktar harçlıklarla günlük yaşamını sürdürmesini istemek ve bu olmadığında ise fiziksel ya da psikolojik şiddet uygulamak, kadının maddi gelirini sömürmek, maddi ihtiyaçlarını kadını denetlemek adına keyfi ve tutarsız bir şekilde karşılamak yer alır.

• DİJİTAL ŞİDDET: Teknolojik araçlar, kadını kontrol etmek, denetlemek, küçük düşürmek, aşağılamak, cezalandırmak amacıyla kullanılıyorsa dijital şiddet söz konusudur.

• FLÖRT ŞİDDETİ: İki kişinin birbirini “çift” olarak tanımlamasının ardından erkeğin, genç kadını kontrol etmeyi, denetlemeyi “hak” olarak görmesi, onun adına kararları vermek istemesiyle başlar.

• ISRARLI TAKİP: Kadının kendisini güvende hissetmesini engelleyen kasıtlı bir biçimde tekrarlanan, davranışlardır. Örneğin takip etmek, yoluna çıkmak, telefonla rahatsız etmek, kadına ait görsel ya da yazılı bir materyali yaymak vb.