Grev çadırının direği kadın işçiler

Ebru ÇELİK 

Gebze Organize Sanayi Bölgesi’nde faaliyet yürüten Smart Solar’da çoğunluğu kadın 260 işçi, işverenin yüzde 6’lık zam teklifine karşı 22 Ekim 2025’te başlattıkları grevde yaklaşık iki ayı geride bıraktı.

Fabrikada üretimi de, grevde birlikteliği de ayakta tutan kadınlar işçilerle grev çadırında bir gün geçirdik. Görünmez emekleri ile evlerinin, fabrikada üretimin yükünü sırtlarken “geçinebilecek ücret” talebini en çok onlar dillendiriyor.

Smart Solar işçileri geçmiş yıllarda da sendikalaşmaya dönük baskılara karşı birlikte hareket etmiş, sendikalaşma nedeniyle işten atılan arkadaşlarını işgalin ardından işe geri aldırmıştı. Bu kez de ikinci dönem toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması ve patronun “zam yok” dayatması grevi getirdi.

İNATLA ÖRGÜTLENDİK FABRİKAYI İŞGAL ETTİK

Grev alanına girdiğimizde uzun masalı bir çadır, yanında sönmeyen bir soba karşıladı bizi. Masanın üzeri ise hiç boş kalmadı. Evden gelen börekler, ikramlıklar 2 aydır hiç eksik olmamış. Grev alanında bizi vardiya temsilcisi Ömer Özker karşılıyor. Özker, daha önce Türk Metal Sendikası’nda iki kez örgütlenmeyi denediklerini ancak sürecin etkili ilerlemediğini anlatıyor. Ardından, sürecin devamlı baskılanması nedeniyle gizlice Birleşik Metal-İş Sendikası Gebze 1 No'lu Şubesi’nde örgütlenmeye başladıklarını söyleyen Özker, yetki belgesi alındıktan sonra işverenin itirazlarıyla birlikte mobbing'in arttığını belirtiyor.

Özker, “Herhangi bir mobbing artışı ya da işten çıkarma olursa işgal yapacağız diye önceden karar almıştık” diyerek sürecin kırılma anını şöyle anlatıyor: “Arkadaşımız Zerrin işten çıkarılınca doğrudan işgali başlattık. 30 saatin üzerinde işgal yaptık. Sonra arkadaşımızı geri aldırdık.”

Mahkeme kararının onanmasının ardından toplu iş sözleşmesi görüşmelerine başladıklarını hatırlatan Özker, ilk dönemde yüzde 98’lik zamla sözleşme yapıp işe döndüklerini, ancak ikinci dönem görüşmelerinde “ekonomik kriz ve güneş enerji sektöründeki daralma” gerekçelerinin öne sürüldüğünü söylüyor.

İLK TOPLANTIDAN İTİBAREN ‘ZAM YOK’ DEDİLER

Özker, işverenin görüşmelerin ilk oturumundan itibaren ücret artışı önermediğini ifade ediyor. Beşinci toplantıda net 3 bin TL’lik bir artış teklif edildiğini, bunun da yüzde 6’ya denk geldiğinin söylendiğini aktarıyor. “Ekim, kasım, aralık için 3 bin lira; yılbaşında bir 3 bin lira daha… Başka veremem denildi” diyen Özker, “Bu zam değil, kabul edilemez dedik. Vardiyalara sorduk, herkes reddetti. Sonra bir daha masaya gelmediler” diye konuşuyor.

TEK KİŞİ FİRE VERMEDEN GREV SÜRÜYOR

İzmir’de aynı şirkete bağlı fabrikada yürüyen görüşmelerin ardından kendilerine 5 bin TL’lik teklif getirildiğini aktaran Özker, konuşmasına şöyle devam ediyor: “Biz yüzde 50 istedik, onlar yüzde 10’la geldi. Temmuzdan beri zamsız çalıştırıldık. Grevde geçen iki ayda da maaş alamıyoruz. Hakkımızı alana kadar içeri girmeyiz.”

İşçiler, 260 çalışanın tamamının grevde olduğunu, grev kırıcı olmadığını vurguluyor. Özker, “Grev ilk günkü heyecanıyla sürüyor. İşgalden bu yana birlikteliğimiz çok kuvvetli. Tokatlı da var, Sivaslı da, Erzincanlı da… Kadın işçiler çoğunlukta ve direnişin omurgası da onlar” diyor.

İdari binada çalışan ve mavi yakaların yanında çay servisi yapan Leyla Armutlu, grev çadırında konuşurken sözü her seferinde kadın emeğine getiriyor. Sekiz yıldır çay servisi yaptığını anlatan Armutlu, “Günde 10 saat ayaktayım” diyor ve ekliyor: “Kadınlar çok özenli, birbirine sahip çıkıyor. Ben bu iş yerini kadınların ayakta tuttuğunu düşünüyorum.”

İşçiler “Buraya çıktığımızda birlik, beraberlik, kardeşliği gördük. Kim aç, kim tok, kimin neye ihtiyacı var; herkes gözetiliyor” diyerek grev çadırındaki havayı da özetliyor.

EMEĞİMİZE SAYGIYLA SAHİP ÇIKIYORUZ

Grev çadırında söz alan Aslı Doğan’ın anlattıkları, kadınların yükünün iki kat olduğunu yeniden gösteriyor. İki çocuk annesi olan Doğan, çocuklarından birinin üniversiteye gittiğini anlatarak, “Patron 5 bin TL’lik zamla geldi. Bu günlük 100 liraya denk geliyor” diyor. “Benim çocuklarımın harçlığına bile yetmiyor.”

Doğan, “Biz işimizi seviyoruz, emek veriyoruz. Ama köle değiliz. Sadaka istemiyoruz. Standart, insanca bir yaşam istiyoruz” sözleriyle grevin çizgisini tarif ediyor. Kadın emeğinin, titiz işçiliğin yoğun olduğu bir sektörde çalıştıklarını hatırlatan Doğan, “Bu fabrika sıfırdan bugünlere geldiyse çalışan arkadaşlar sayesinde geldi” diyor.

Grev çadırında çayın kaynadığı sobanın yanında ısınarak sohbet eden kadın işçilerle konuştuğumuzda, kadın erkek tüm Smart Solar işçilerinin ortak bir talep etrafında bir araya geldiğini görüyoruz. Fabrikada çalıştıkları süreçte aile olmanın verdiği güçle üretimi sağlayan işçiler, grev çadırında da aynı birliği sürdürüyor.

Kadın işçiler evine ekmek götürmek, çocuklarına harçlık verebilmek için mücadele ederken; erkek işçiler de kiralarını ödemek ve evini geçindirmek için grevdeler. Tek beklentileri, emeklerinin karşılığını alabilecekleri bir ücret.

ONLARI NEDEN ZENGİN EDİYORUZ

Kadın işçilerden biri, grevin nedenini şöyle özetliyor: “Buraya kimse keyfi gelip çalışmaz. Ben çocuğuma günlük 100 TL harçlık verirken utanıyorum. Yüz liraya benim çocuğum dışarıdan ne alabilecek? Biz evimizi eşlerimizle iki kişi geçindiremiyorken burada tek başına yaşama tutunmaya çalışan kadın arkadaşlarımız var. Bir evi burada çalıştığımız parayla geçindiremiyorsak, neden işverenleri insanüstü emeğimizle zengin etmeye devam edelim?”

Sekiz yıldır Smart Solar’da çalıştığını söyleyen Damla Güven, taleplerini kısa ve net özetliyor: “Sadece hakkımızı istiyoruz. Ne fazlası ne eksiği.”

Kadın işçilerin bir kısmının kirada yaşadığını, tek başına ev geçindiren çok sayıda kadın olduğunu anlatan Güven, “Bu mücadeleyi çocuklarımız için veriyoruz. İki aydır gücümüzü kaybetmedik, kaybetmeyeceğiz” diyor.

Grev çadırından ayrılırken geriye kalan izlenim şu oluyor, Smart Solar fabrikasında kadınların omzunda büyüyen üretim, yine kadınların omzunda büyüyen bir mücadeleye dönüşmüş durumda. Grev alanında kadınıyla erkeğiyle, işçisiyle destekçisiyle herkes aynı cümlede birleşiyor: “Kazanmanın tek yolu birlik olmak.”

***

EMEKÇİLER GEBZE’DE İŞÇİ MİTİNGİ’NDE BULUŞACAK

Smart Solar işçileri, bugün Gebze’de gerçekleşecek İşçi Mitingi’nde olacak. DİSK ve Birleşik Metal-İş’in çağrısıyla düzenlenecek mitingde demokratik kitle örgütlerinin yanı sıra siyasi partiler, Gebzeli emekçiler ve emekliler olacak. Saat 13.00’te Gebze Trafo Meydanı’nde toplanacak emekçiler, buradan miting alanına yürüyecek. Miting, saat 14.00’te Gebze Kent Meydanı’nda gerçekleşecek. Çok sayıda yurttaşın katılması beklenen miting için çağrı yapan SOL Parti de, "Ekmek, adalet ve onurlu yaşam için Gebze’deyiz!" diyerek alanlara çağırdı.