Güneş’ten iki kat daha yaşlı bir gezegen keşfedildi
Bilim insanları, yaklaşık 10 milyar yıllık olduğu tahmin edilen TOI-561 b adlı kayalık bir ötegezegenin varlığını doğruladı. Keşif, evrenin erken dönemlerinde gezegen oluşumuna dair bildiklerimizi sorgulatıyor.
Güneş Sistemi’nin oluşumundan çok daha önce şekillenmiş bir gezegen tespit edildi. Gökbilimciler, Samanyolu’nun yaşlı yıldız popülasyonlarından birine ait bir yıldızın etrafında dönen TOI-561 b adlı ötegezegenin, Güneş’ten yaklaşık iki kat daha yaşlı olabileceğini açıkladı. Yaklaşık 9-10 milyar yıl önce oluştuğu tahmin edilen gezegen, bu özelliğiyle bugüne dek saptanan en eski kayalık gezegenlerden biri olarak öne çıkıyor.
Bilim insanlarına göre TOI-561 b, “ultra-kısa dönemli” olarak adlandırılan bir yörüngeye sahip. Kendi yıldızının etrafındaki bir turunu yaklaşık 10-11 saat gibi son derece kısa bir sürede tamamlayan gezegen, yıldızına aşırı yakınlığı nedeniyle son derece sıcak. Bu koşullar, gezegenin yüzeyinde geniş magma okyanuslarının bulunabileceğine işaret ediyor.
MAGMA BİR AKCİĞER GİBİ ÇALIŞIYOR
Keşfi dikkat çekici kılan unsurlardan biri, gezegenin yaşıyla birlikte hâlâ varlığını sürdürebilmesi. Yıldızına bu kadar yakın gezegenlerin çoğu, zaman içinde atmosferlerini kaybediyor ya da tamamen parçalanıyor. TOI-561 b’nin milyarlarca yıl boyunca bu yıkıcı koşullara direnebilmiş olması, gezegenlerin dayanıklılığına ve erken evrende nasıl oluştuğuna dair mevcut modellere yeni sorular yöneltiyor.
CNBC-e'nin Science Alert'teki bir çalışmadan aktardığına göre bilim insanları gezegenin yüzeyindeki magma okyanusunun bir akciğer gibi çalıştığını; bir yandan gazları uzaya salarken bir yandan onları tekrar içeri çekerek bu kırılgan atmosferi beslediğini öne sürüyor.
DÜNYADAN İKİ KAT DAHA AĞIR
Araştırmacılar, gezegenin ait olduğu yıldız sisteminin düşük metal içeriğine sahip, yani evrenin erken dönemlerinde oluşmuş bir çevreyi temsil ettiğini vurguluyor. Bu durum, kayalık gezegenlerin yalnızca daha “genç” ve metal açısından zengin yıldızların etrafında değil, evrenin ilk kuşak yıldızları çevresinde de ortaya çıkabildiğini gösteriyor. Araştırmacılar ayrıca bu gezegenin dünyadan yaklaşık iki kat daha ağır olduğu saptamasında bulunuyor.
TOI-561 b’ye ilişkin veriler, gezegen oluşumunun zaman çizelgesine dair önemli ipuçları sunuyor. Bilim insanları, bu tür yaşlı gezegenlerin incelenmesinin, Güneş Sistemi’nin nasıl bir kozmik bağlam içinde ortaya çıktığını ve Dünya benzeri gezegenlerin evrende ne kadar yaygın olabileceğini anlamak açısından kritik olduğunu belirtiyor.
