Halkın parasını harcama salgını: Her ihalede var
Kamu alımlarında salgın, savaş ve öngörülmeyen hallerde başvurulması gereken Pazarlık 21/B, her ihalede başvurulan yöntem oldu. 2021’de 62,3 milyar olan alımlar 2025’in henüz ilk yarısında 529,5 milyar TL’ye ulaştı.
Mustafa Bildircin
mustafamertbildircin@birgun.netAKP hükümetleri döneminde çok sayıda kamu ihalesi, “Rant aktarma aracı” olarak kullanıldığı gerekçesiyle tartışma yarattı. Kamu ihalelerinde, Covid-19 salgını döneminde kullanımı artan Pazarlık yöntemi ise adeta olağan hale geldi. Yalnızca istisnai hallerde kullanılması öngörülen Pazarlık 21/B yöntemine, araç kiralama ihalelerinden yemek hizmeti alımına, milli manevi değerlerin artırılması gerekçesiyle düzenlenen gezilerden bina onarımına kadar ilgili ilgisiz her tür ihalede başvuruldu.
BEKLENMEYEN HALLER
Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin b bendi, yalnızca istisnai hallerde kullanılabiliyor. Pazarlık 21/B’nin kullanım şartları, kanunda şöyle sıralanıyor:
• Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen haller.
• Yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı ya da can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği.
• İdare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması.
• İvedi olarak yapılmasının zorunlu olması.
Pazarlık 21/B, özel şartlara karşın AKP iktidarlarında sınırlamalar dikkate alınmadan kullanılıyor. Covid-19 salgınında ilgisiz işlerde dahi sıklıkla başvurulan yöntem, salgının ardından da hemen her ihalede tercih ediliyor. Yalnızca belirli şirketlerin teklif verebildiği ihalelerde uzmanlara göre, rekabet sağlanamıyor, kamunun kasasından çıkan para, öngörülenin çok üzerine çıkıyor.
FAHİŞ ALIMLAR
2025 yılının ilk yarısındaki kamu ihalelerinde Pazarlık 21/B’nin kullanım oranı da dikkati çekiyor. Covid-19 salgınının en yoğun yaşandığı 2021 yılında 62 milyar 344 milyon TL olan Pazarlık 21/B kapsamındaki alımların toplam tutarı, Ocak-Haziran 2025 döneminde 529 milyar 564 milyon TL’ye kadar ulaşıyor.
Pazarlık 21/B yöntemli kamu alımlarının adedi ve tutarı, yıllara göre ise şöyle gerçekleşiyor:
• 2021: 7 bin 476 alım, 62,3 milyar TL
• 2022: 10 bin 82 alım, 168,9 milyar TL
• 2023: 8 bin 892 alım, 562,1 milyar TL
• 2024: 7 bin 843 alım, 729 milyar TL
• 2025 (Ocak-Haziran): 3 bin 472 alım, 529,5 milyar TL
