birgün

9° PARÇALI BULUTLU

İran'da Mahsa Amini protestoları 11. gününde: En az 41 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 2 bin kişi gözaltına alındı!

İran'da, Mahsa Amini'nin ölümünün ardından onlarca kente yayılan gösterilerde 10 günün ardından en az 41 kişi hayatını kaybetti. Ülkede 11'inci gününe giren gösteriler, 2009'daki tartışmalı cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonra çıkan olaylardan bu yana en büyük yönetim karşıtı protestolardan biri sayılıyor. Kadınların ön plana çıktığı eylemler hem ulusal hem uluslararası düzeyde destek buluyor. Son üç günde aralarında gazeteciler ve aktivistlerin de olduğu yaklaşık 2 bin kişinin gözaltına alındığı ülke medyasına yansıdı.

DÜNYA 27.09.2022 15:08
İran'da Mahsa Amini protestoları 11. gününde: En az 41 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 2 bin kişi gözaltına alındı! İranlı Kadınlar, Türkiye'deki İran Başkonsolosluğu önünde eylem yaptı/ Depophotos
Abone Ol google-news

İran'da 22 yaşındaki Mahsa Amini'nin "başörtüsü kurallarına uymadığı" gerekçesiyle gözaltına alınmasının ardından hayatını kaybetmesi üzerine başlayan protestolarda 10 gün geride kaldı. Gayriresmi rakamlara göre, şu ana kadar kolluk güçlerinin de aralarında olduğu en az 41 kişi protestolar sırasında hayatını kaybetti.

Ülkede 11'inci gününe giren gösteriler, 2009'daki tartışmalı cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonra çıkan olaylardan bu yana en büyük yönetim karşıtı protestolardan biri sayılıyor.

İran yakın geçmişte de zaman zaman başta ekonomik nedenler olmak üzere çeşitli sebeplerle protestolara sahne oldu. Bunlardan en şiddetlisi Kasım 2019'da ülkede benzine üç kat zam yapılması sonrası patlak veren eylemlerdi. Bugünkü gösteriler ise ekonomik nedenlerle yapılmıyor. Kadınların ön plana çıktığı ve başını çektiği eylemler hem ulusal hem uluslararası düzeyde destek buluyor.

iran-da-mahsa-amini-protestolari-11-gununde-en-az-41-kisi-hayatini-kaybetti-yaklasik-2-bin-kisi-gozaltina-alindi-1068539-1.

AMİNİ'NİN GÖZALTINA ALINDIKTAN SONRA ÖLÜMÜ İNFİALE YOL AÇTI

Mahsa Amini, 13 Eylül'de memleketi Sakkız kentinden ziyaret için geldiği başkent Tahran'da "ahlak polisi" olarak bilinen İrşad devriyeleri tarafından "başörtüsü kurallarına uymadığı" gerekçesiyle polis nezaretine alınarak, karakola götürüldü.

Karakolda aniden fenalaşarak hastaneye kaldırılan Amini, 3 gün sonra 16 Eylül'de hayatını kaybetti. Olay kamuoyunda infiale neden olurken ülkede birçok siyasetçi ve sanatçı tarafından da büyük tepkiyle karşılandı.

RESMİ MAKAMLARIN 'KALP RAHATSIZLIĞI' İDDİASI

Tepkiler üzerine Tahran Polisi tarafından yapılan açıklamada, İrşad devriyesinin Emini'yi bir saatlik "brifing" için karakola götürdüğü ve genç kadının burada aniden bilincini kaybetmesi ve kalp rahatsızlığı yaşaması üzerine hastaneye sevk edildiği iddia edidli. Aktivistler ise polisin "aniden" bilincini kaybettiği yönündeki iddiasını reddederek, Amini'nin polis tarafından darp edildiğini söylüyor.

İddiaların ardından İran devlet televizyonu, genç kadının polis merkezine getirildiği ve karakolda bulunduğu anlardaki görüntüleri yayımladı. Görüntülerde, diğer kadınlarla birlikte karakola getirilen Amini'nin, görevli bir kadınla konuştuktan sonra aniden fenalaşarak yere yığıldığı görüldü.

Öte yandan dün İngiliz Sky News televizyonuna konuşan Irak'ın Süleymaniye kentinde yaşayan Amini'nin kuzeni İrfan Murtezayi, genç kadının karakola götürülürken darp edildiğini ve buna dair raporlar olduğunu söyledi.

Olayın ardından Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi de hadisenin tüm boyutlarıyla soruşturulması için İçişleri Bakanı Ahmed Vahidi'ye talimat verdi.

Konunun incelenmesi için Tahran Başsavcılığı ile İçişleri Bakanlığı bünyesinde özel bir araştırma ve inceleme komitesi oluşturulurken, Tahran Adli Tıp Müdürlüğü, 19 Eylül'de genç kadının ölüm nedenine ilişkin kesin inceleme sonuçlarının 3 hafta içerisinde kamuoyuna açıklanacağını duyurdu.

Londra'da Mahsa Amini protestosu/DepophotosLondra'da Mahsa Amini protestosu/Depophotos

GÖSTERİLER 80 NOKTAYA YAYILDI

Tepkiler 17 Eylül'de Amini'nin cenazesinin memleketi Sakkız kentinde düzenlenen törenle toprağa verilmesinin hemen ardından sokaklara taştı.

İlk olarak Sakkız kentinde cenaze töreni sonrasında toplanan bir grup, yetkililer aleyhinde sloganlar attı. Gösteriler aynı gün Senendec ve Tahran başta olmak üzere bazı kentlere yayıldı.

Şu ana kadar Tahran, Senendec, Kerec, Tebriz, Meşhed, Gilan, Kirman, Yezd, Reşt, Bender Abbas, Abadan, Kirmanşah, Erdebil, İsfahan, Urumiye, Kazvin, Zencan, İlam, Simnan, Uşneviye, Mazenderan, Hemedan başta olmak üzere birçok kentte gösteriler düzenlendi.

Sosyal medyada paylaşılan görüntülere göre gösteriler il, ilçe ve kasaba olarak yaklaşık 80 noktaya yayıldı. Birçok noktada ülke yönetimi aleyhinde sloganlar atan eylemciler ile kolluk güçleri arasında şiddetli arbede yaşandı. Mazenderan eyaletinin merkezi Sari'de göstericilerin bir kamu binasının duvarından devrim lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni ve İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in posterlerini indirdiği görüntüler de sosyal medyada paylaşıldı.

Sağlık Bakanlığı, ülke genelindeki olaylar sırasında 61 ambulansın göstericiler tarafından tahrip edildiğini veya yakıldığını açıkladı. Sosyal medyadaki aktivistler ise gözaltına alınan göstericilerin ambulanslarla taşındığını bu nedenle göstericilerin ambulansları hedef aldığını savunuyor.

Güvenlik güçlerinin yanı sıra Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı gönüllü güvenlik gücü sayılan Besic üyeleri de göstericilere müdahale ediyor.

SOSYAL MEDYA AĞLARINA KISITLAMA GETİRİLDİ

Ülkede 21 Eylül'de WhatsApp ve Instagram gibi sosyal medya ağlarına kısıtlamalar getirilmesine rağmen protesto dalgası genişledi.

Gösterilerde ölü, yaralı ve gözaltına alınanların sayısı konusunda hala kesin bir bilgi olmasa da devlet televizyonu önceki günkü haberinde, resmi olmayan rakamlara göre, güvenlik güçlerinin de aralarında olduğu 41 kişinin olaylar sırasında hayatını kaybettiğini duyurdu.

Norveç merkezli İran İnsan Hakları İzleme Örgütüne göre ise gösterilerde en az 75 kişi yaşamını yitirdi. Uluslararası Af Örgütü ise dünkü açıklamasında gösterilerde en az 4 çocuğun hayatını kaybettiğini bildirdi. Af Örgütü, yalnızca 21 Eylül gecesinde 19 kişinin güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü teyit ettiğini duyurdu. Mahsa Amini'nin ölümü Batı ülkeleri ve Birleşmiş Milletlerden sert kınamaların yanı sıra yurt dışında dayanışma protestolarına yol açtı.

Bunun üzerine 23 Eylül'de İran'ın çeşitli şehirlerinde de hükümet yanlısı mitingler düzenlendi. Birçok kentte eşzamanlı yapılan ve on binlerce kişinin katıldığı rejim yanlısı gösteriler, protestoculara geri adım attıramadı.

CUMHURBAŞKANI REİSİ: OLAYLAR DÜŞMAN KOMPLOSU

Cumhurbaşkanı Reisi, 23 Eylül'de New York'tan döndükten sonra Tahran'daki Mehrabad Havalimanı'nda yaptığı açıklamada, olayları düşmanların komplosu olarak niteledi. Reisi, hükümetin "hiçbir koşulda halkın güvenliğinin tehlikeye atılmasına izin vermeyeceğini" söyledi.

TUTUKLAMA DALGASI BAŞLADI

Olaylar devam ederken güvenlik güçleri yargının talimatıyla gösterilere katılan yüzlerce kişiye yönelik tutuklama dalgası başlattı. Bu kapsamda 10 günde ülke medyasına yansıyan haberlere göre, 739 kişi Gilan'da 450 kişi Mazenderan'da 180 kişi İlam'da olmak üzere ülke genelinde yaklaşık 2 bin kişi gözaltına alındı.

Öte yandan New York merkezli Gazetecileri Koruma Komitesine göre, protestoların başlangıcından bu yana 20 gazeteci gözaltına alındı. Gözaltına alınan gazeteciler arasında Amini'nin komada olduğu sırada hastaneye giderek durumunu kamuoyuna duyuran Şark gazetesi çalışanı Nilüfer Hamidi de bulunuyor.

AA

Video haberler için YouTube kanalımıza abone olun

Birgün'e Abone ol