İris Gölü'ne can suyu: Doğanın yeniden doğuşu
Karaburun Yarımadası’nın tek doğal sulak alanı olan İris Gölü, yıllarca süren kurutma girişimlerinin ardından yeniden hayata döndü. Karareis Barajı ve Salman Göleti’nden gelen su, gölün ekolojik dengesini canlandırarak yaban hayatının yeniden barınmasına olanak sağladı.
Aycan KARADAĞ
İzmir’in Karaburun Yarımadası’ndaki tek doğal sulak alan olan İris Gölü, yıllarca süren kurutma girişimlerinin ardından yeniden hayata döndü. Bu yaz, göle su sağlayan Karareis Barajı ve Salman Göleti'nin katkılarıyla İris Gölü’nün ekosistemi canlandı. Ancak geçmişte yaşanan su kaybı ve kuraklık, gölün geleceği için büyük bir tehdit. Bu nedenle, doğal yaşamın korunması ve sulak alan tescili için gerekli adımların hızla atılması, bölge ekosistemi ve kuşların geleceği için kritik bir öneme sahip.
Karaburun Sivil İnisiyatifi ve Karaburun Yerel Fok Komitesi, İris Gölü için teknik bir rapor hazırladı. Bu raporda, sulak alan tescil sürecinin hızlandırılması gerektiğini vurgulandı. Uzmanlar, gölün ekolojik dengesinin korunabilmesi için suyun düzenli olarak verilmesinin önemini belirtti.
İRİS GÖLÜ'NÜN DİRENİŞİ
İris Gölü, 1970'li yıllarda, sulama kanalları açılarak boşaltılmaya ve özel mülkiyete geçirilmeye çalışıldı. Bu müdahale, gölün ekolojik dengesini derinden etkileyerek, doğal habitatların yok olmasına yol açtı. Göl, yıllar boyunca çeşitli projelerle kurutulmaya çalışıldı. 1990'lı yıllarda, açılan kanallar sayesinde suyu boşaltılmaya devam etti. 2019 yılında ise, gölün ekolojik yapısını tehdit eden bir kurutma girişimi daha gündeme geldi. Bu girişim, bölge halkı ve sivil toplum kuruluşlarının tepkisini çekti ve kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Sonuç olarak, ilgili kurumlar devreye girerek, gölün korunması adına adımlar atmaya başladı.
Ağustos 2025’te yapılan gözlemler ise, Karareis Barajı ve Salman Göleti Ortak Deposu'ndan gelen suyun İris Gölü’ne hayat verdiğini ortaya koydu. Özellikle bu dönemde yaşanan kuraklık, gölün ciddi şekilde kurumasına neden oluyordu. Ancak, Baraj ve Gölet'ten sağlanan su, gölün yeniden canlanmasına olanak sağladı. Sazlıklar ve maki bitkileri yeşermeye başladı, bu da yaban hayatının yeniden barınabileceği bir alan oluşmasına yardımcı oldu. Kuşlar, sürüngenler ve diğer su canlıları için hayati öneme sahip olan bu gelişme, İris Gölü'nün korunması ve ekosisteminin güçlenmesi adına umut verici bir dönüm noktası oldu. Gölün sulama ve su taşıma projelerinin de desteğiyle, ekolojik dengenin yeniden sağlanması ve bölgedeki biyolojik çeşitliliğin artırılması hedefleniyor.
