İşçiye hesap pusulası (bordro) vermek yasal bir zorunluluktur
HÜSEYİN İRFAN FIRAT HÜSEYİN İRFAN FIRAT

SORU: İşyerimde bana geçmiş aylara yönelik olarak ay ay bordro imzalattılar, bunun benim açımdan bir sakıncası var mı?

YANIT: Yasal adıyla ücret hesap pusulası -uygulamadaki yaygın adıyla bordro- aslında işçiye her ay verilmesi zorunlu bir belgedir. Bu zorunluluk İş Kanunu’nun aşağıdaki maddesinden kaynaklanmaktadır:

MADDE 37 - İşveren işyerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösterir imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır.

Bu pusulada ödemenin günü ve ilişkin olduğu dönem ile fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan her çeşit eklemeler tutarının ve vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesintilerin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. Bu işlemler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.

Madde metninden de açıkça anlaşılabileceği gibi, yasa koyucu işçiye böyle bir belge verilmesini “zorundadır” diyerek emredici hüküm olarak koymaktadır.

Diğer taraftan kimi işverenler, ücretlerin banka aracılığı ile ödenmesi yasal zorunluluğu sebebiyle artık işçiye hesap pusulası (bordro) vermenin gerekli olmadığı düşüncesindedirler. Oysa bu doğru bir düşünce değildir. Çünkü işçiye ücret hesap pusulası vermek ayrı bir zorunluluk, ücretlerin banka aracılığı ile ödenmesi başka bir yasal zorunluluktur. Bu iki konuyu bir birine karıştırmamak gerekiyor.

Gerçekten de yine İş Kanunu 102’nci maddeye batığımızda işçiye hesap pusulası düzenlememek ve ücretini banka aracılığı ile ödememek ayrı ayrı yaptırıma tabidir.

Bu arada yaptırımları içeren 102’nci maddede her ne kadar ücret hesap pusulasının işçiye verilmesinden söz edilmeyip düzenleme kelimesi kullanılsa da, bu belgenin verildiğinin kanıtı işçinin ıslak imzasıdır. Dolayısıyla aynı zamanda iş uyuşmazlıklarında mahkemelerde bir kanıt aracı olan ücret hesap pusulası işçiye imzası karşılığında verilmelidir.

Şimdi bu açıklamalardan sonra sorunuzun yanıtına dönecek olursak:

Muhtemelen sizin işvereniniz ücret hesap pusulalarınızı düzenli olarak size her ay vermiyor. Bu nedenle de eksikliği fark ederek geçmişe dönük toplu bordro imzalatma yolunu seçmiş. Bu durumda şayet imzaladığınız bordrolarda gerçeği yansıtmayan bir ödeme kalemi yoksa (ek ödeme, fazla mesai vb) ve ücretiniz gerçek değerinden gösteriliyorsa bordroları imzalamanızda bir sakınca yoktur.

Ancak bordrolarda gerçeği yansıtmayan, yani aslında almadığınız bir ödeme kalemi (mesela fazla mesai) bulunuyorsa ve/veya ücretiniz gerçek değerinden değil de mesela asgari ücret üzerinden görünüyorsa bu bordroları imzalamanız ileride hak aramak bakımından sizin aleyhinizde bir durum oluşturur. Önerimiz, işverenin yasal bir yükümlülüğü olan bordrolarınızı her ay düzenli olarak işverenden talep etmeniz, bunları titizlikle inceleyip arşivlemek suretiyle de muhafaza etmenizdir.