İşgalde son adım

Umut Can FIRTINA

Dünyanın dört yanından gelen tepkilere kulak tıkayan İsrail, Gazze Şeridi’nin tam işgali planına başlarken Batı Şeria’yı ikiye bölerek “Filistin Devleti fikrini ortadan kaldıracak” yerleşim projesini de onayladı.

İsrail ordusu, Şerit’in kuzeyindeki Gazze Kenti’ne yönelik günlerce süren bombardımanın ardından “Gideon’un Savaş Arabaları 2” adlı işgal planının ilk aşamasına başladı. Bir milyon Filistinlinin yaşadığı kentten göç sürerken şehrin dış mahallelerinde askeri üs kuruldu.

İsrail Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Effie Defrin, kara harekâtının hazırlıkları için birliklerin Gazze Kenti çevresindeki Zeytun ve Cibaliye bölgelerinde faaliyet gösterdiklerini söyledi. Defrin, yaklaşık 60 bin yedek askerin eylül başında göreve çağrıldığını, 20 bin yedek askerin görev süresinin ise uzatıldığını açıkladı.

‘İŞGALİ HIZLANDIRIN’

İsrail, operasyonun birinci aşamasında yaklaşık bir milyon Filistinliyi güneye sürmeyi, ikinci aşamada ise Gazze’nin merkezindeki mülteci kamplarını işgal etmeyi planlıyor.

Gazze Kenti’nden Filistinlilerin göçü hız kazanırken kent ve çevresinde çatışmaların yoğunlaştığı belirtildi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise orduya “işgalin belirlenenden daha kısa sürede tamamlanması” talimatı verdi. İsrail Güvenlik Kabinesi, 8 Ağustos’ta Gazze Kenti’nin işgal edilmesi planını onaylarken Netanyahu, “Gazze Şeridi’ni tamamen işgal etmeyi hedeflediklerini” söylemişti.

ATEŞKESE ENGEL

Hamas ise İsrail’in işgal planı kapsamındaki saldırılarının “öncekiler gibi başarısız olacağını” bildirerek “Gazze’nin işgaline ‘pikniğe gider’ gibi gidilmeyecek” dedi.

Açıklamada, söz konusu planın, Gazze Şeridi'nde 22 aydan uzun süredir devam eden soykırımın devamı olduğu belirtilirken Netanyahu’nun arabulucuların ateşkes önerisini görmezden gelmesinin “anlaşmaları bozanın kendisi olduğunu ve esirlerin hayatını umursamadığını gösterdiği” kaydedildi.

Hamas, hafta başında Mısır ve Katar’ın önerdiği 60 günlük ateşkes ve esir takası teklifini kabul ettiğini açıklamıştı. Ancak İsrail, “tüm rehinelerin tek seferde serbest bırakılması” koşulunu öne sunarak teklife resmi bir yanıt vermedi.

YERLEŞİM PROJESİNE ONAY

İsrail, işgal altındaki Batı Şeria’yı ikiye bölecek ve Doğu Kudüs’ü Batı Şeria’nın geri kalanından ayıracak yerleşim projesine nihai onayı verdi. “E1 projesi” olarak isimlendirilen proje, Kudüs ile Batı Şeria’daki Ma’ale Adumim yerleşimi arasında 3 bin 400’den fazla Yahudi yerleşimci konutu inşasını içeriyor.

Proje, Doğu Kudüs’ü Batı Şeria’nın geri kalanından izole ederek Oslo Anlaşmaları'nda hedeflenen “iki devletli çözüm” perspektifini neredeyse imkânsız hale getiriyor. İsrail’in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, kararın “İki devlet yanılsamasını ortadan kaldırdığını” belirterek “Her yerleşim, her mahalle, her konut bu tehlikeli fikrin tabutuna çakılan bir başka çivi” dedi.

FİLİSTİN DEVLETİ’NE DARBE

İsrail’in Gazze’nin işgali ve Batı Şeria’ya yerleşim planlarına İsrail’in müttefikleri dahil dünyanın dört bir yanından tepkiler çığ gibi büyüyor.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, acil ateşkes çağrısını yinelerken işgal planının kaçınılmaz olarak daha fazla ölüm ve yıkım getireceği uyarısını yaptı.

İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy, “uluslararası hukukun açık ihlali” olarak nitelediği E1 Projesi’nin “iki devletli çözümü baltalayacağını” söyledi.

Mısır, İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki saldırılarını durdurmak için uluslararası topluma acil müdahale çağrısı yaptı. Hollanda Dışişleri Bakanı Caspar Veldkamp da E1 planının “Filistin Devleti’ni neredeyse imkansız hale getireceğini” belirtti. İtalya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani de kararın “kabul edilemez” olduğunu söyledi.

∗∗∗

İSRAİL BAĞLANTILI GEMİ TRAFİĞİNE KISITLAMA

AKP iktidarının tepkilere rağmen İsrail’le ticareti sürdürdüğü belirtilirken Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na bağlı Liman Başkanlıkları, Türkiye’de İsrail bağlantılı gemi trafiğine kısıtlama getirdi. Buna göre İsrail bayraklı ya da İsrail sahipli gemilerin Türkiye'ye gelişine ve Türk bayraklı gemilerin de İsrail'e gidişine yönelik tam kısıtlama getirildi. İsrail'e askerî malzeme taşıyan ve işletmecisi İsrail bağlantılı olan gemiler, Türkiye'deki limanlara yanaşamayacak veya konteyner transferi yapamayacak. Türkiye, geçen ay Lahey Grubu'nun İsrail'e karşı alınacak önlemlere ilişkin Bogota Bildirisi'ni tepkilerin ardından imzalamıştı.

∗∗∗

BURAYA NASIL GELİNDİ?

• 7 EKİM 2023: AKSA TUFANI SALDIRISI

Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail’e düzenlediği sürpriz Aksa Tufanı saldırı, savaşın başlangıcı oldu. Hamas 251 kişiyi rehin alırken saldırı, İsrail’in istihbarat zafiyetini ortaya koydu. Başta ABD olmak üzere Batı, İsrail’in arkasına dizildi.

• 27 EKİM 2023: İSRAİL’İN GAZZE’YE KARA HAREKÂTI

İsrail, Hamas’ı yok etmek ve rehineleri kurtarmak hedefiyle Gazze’ye kara harekâtı başlattı. Bu, savaşın hava saldırılarından topyekûn işgale evrilmesine yol açtı. İnsani krizi derinleştiren bu adımla uluslararası tepkilerin artmaya başladı.

• KASIM 2023: İLK GEÇİCİ ATEŞKES VE REHİNE TAKASI

Katar, Mısır ve ABD’nin arabuluculuğunda sağlanan dört günlük ateşkes, Gazze’deki savaşta ilk önemli duraklama noktası oldu. Bu anlaşma Gazze’de sınırlı bir rahatlama yaratsa da İsrail’in tutumu, çatışmanın tekrar alevlenmesine yol açtı.

• MAYIS 2024: REFAH HAREKÂTI VE ULUSLARARASI HUKUK

İsrail, Filistinlilerin sığındığı son bölgelerden güneydeki Refah’a geniş çaplı askeri harekât başlattı. Bu, sivil kayıplarda büyük artışa neden olurken insani krizi derinleştirdi. Savaşın uluslararası hukuk boyutunu güçlendiren bir dönüm noktası oldu.

• AĞUSTOS 2025: KITLIK KRİZİ VE GAZZE’NİN TAM İŞGALİ

İsrail’in Gazze ablukası, gıda, su ve ilaç eksikliğini derinleştirerek kıtlık tehdidini artırdı. İsrail’in Avrupalı müttefikleri, birbiri ardında Filistin Devleti’ni tanıyacaklarını duyurdu. Ağustos 2025’te İsrail, Gazze Kenti’ne yönelik tam işgal planını başlattı.