İstisnalar sonuna kadar istismar edildi

NURCAN GÖKDEMİR nurcangokdemir@birgun.net @nurcangokdemir

Kamu varlıklarını ihalelerle yandaşlar için ranta çevirmekle yetinmeyen AKP Hükümetleri, yasaya eklenen istisnalarla ihalesizliği de kurumsallaştırdı. İstisna kapsamında yapılan kamu alımlarının tutarı 2017’de 20 milyara yaklaştı.

Yasanın yürürlüğe girdiği 2002 yılında üç fıkrada düzenlenen ve doğal afetler, istihbarat ve savunma alımları için getirilen istisnaların yer aldığı fıkraların 2018 yılına kadar yapılan değişikliklerle alfabenin “v” harfine kadar geldi.

Tanık korumadan kömür dağıtımına
Son olarak Helal Akreditasyon Kurumunun akreditasyon hizmetlerine ilişkin olarak yapacağı hizmet alımlarının alındığı istisnalardan bazıları şöyle:

»Ulusal araştırma-geliştirme kurumlarının yürüttüğü ve desteklediği araştırma-geliştirme projeleri için gerekli olan mal ve hizmet alımları ile finansmanının tamamı Kanun kapsamındaki bir idare tarafından karşılanarak elde edilen sonuçların bu idare tarafından sadece kendi faaliyetlerinin yürütülmesinde faydalanıldığı haller hariç, her türlü araştırma ve geliştirme hizmeti alımları,

»Tanıkların korunmasına ilişkin mevzuat hükümlerine göre alınacak koruma tedbirlerinin uygulanması için gerekli olan mal ve hizmet alımları,

»Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünün her türlü program, haber, yapım ve yayınlarla ilgili olarak Anadolu Ajansı Türk Anonim Şirketinden yapacağı mal ve hizmet alımları ile uluslararası mükellefiyetlerden doğan veya ulusal amaçlı; savunma, güvenlik, insani yardım gibi durumlarda ortaya çıkabilecek acil ihtiyaçların, süratli ve etkin bir biçimde temini amacıyla, önceden güvenceler alınmasına olanak sağlayan anlaşmalar veya sözleşmeler yapmak suretiyle mal ve hizmet alımları,

»Gençlik ve Spor Bakanlığının uluslararası gençlik faaliyetleri ile Spor Genel Müdürlüğü ve bağımsız spor federasyonlarının ulusal ve uluslararası sportif faaliyetlerine ilişkin mal ve hizmet alımları,

»Fakir ailelere kömür yardımı yapılmasına ilişkin Bakanlar Kurulu kararnameleri kapsamında; işleticisi kim olursa olsun, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğünün kendisine veya bağlı ortaklık veya iştiraklerine ait olan kömür sahalarından yapacağı mal ve hizmet alımları,

»ÖSYM’nin kurduğu veya iştirak ettiği şirketten sınav faaliyetlerinin yürütülmesine yönelik olarak yapılacak mal ve hizmet alımları.”

Bu istisnalar yardımıyla şehir hastanelerinden Marmaray’a, MİT’ten MASAK’a, uluslarası toplantı düzenlemekten danışmanlık hizmeti alımına kadar milyarlarca liralık kamu alımı Kamu İhale Kanunu ile getirilen hükümlerden istisna tutuldu.

Mal alımı ilk sırada
Kamu İhale Kurumu’nun 2017 yılı rakamlarına göre, bir yılda istisna kapsamında yapılan alım tutarında geçen yıla göre yüzde 43’e yakın artış oldu. 14.1 milyar olan istisnai alım tutarı 2017’de 25 bin 291 istisnai alımla 19.3 milyara çıktı. Bu alımlar içinde 20 bin 672 alımla mal alımı ilk sırada yer alırken 4 bin 111 hizmet alımı, 470 yapım işi, 38 de danışmanlık hizmeti alımı yapıldı.

Mal alımına 10.1 milyar, hizmet alımına 4.4 milyar, yapım işine 4.5 milyar, danışmanlık hizmet alımına 111 milyon lira harcandı.

İstisna kapsamında ihale yapan kamu kurumları 6.4 milyar lira ile en çok “Diğer bütçe” olarak isimlendirilen kaynaktan harcama yaparken bunu 5.4’er milyar lira ile genel bütçe ve KİT bütçesi, 1 milyar lira ile de döner sermaye izledi.